Overheid

Verdieping - De samenleving - Samen leven - Overheid

Wat moet de rol van de overheid zijn, en hoe moet zij zich opstellen?

overheid

Op veel problemen krijgen we maar moeilijk grip: migratie, klimaat, welvaartsverdeling. Toch zijn de ogen sterk gericht op de overheid, ook binnen de ChristenUnie. De eisen vanuit samenleving en politiek zijn hoog, terwijl ondertussen ook het wantrouwen en cynisme floreren. Veel mensen wijzen op het beleidsfalen en machteloosheid. Maar heeft de overheid nog wel probleemoplossend vermogen in tijden van globalisering? Wat is in deze tijd en deze context goed overheidsoptreden?

Goed overheidsoptreden wordt de laatste decennia vaak verwoord in instrumentele en economische termen (bijvoorbeeld new public management). Maar zulke benaderingen schieten tekort. Onze tijd vraagt om een perspectief dat erkenning geeft aan het feit dat niet alles maakbaar is. Een moderne definitie van ‘goed werk’ is ‘werk dat deugt en deugd doet’. Die definitie kunnen we ook toepassen op de overheid. Welke deugden kunnen de ChristenUnie helpen tot een goede stijl van overheidsingrijpen, in de context van globaliseringsvraagstukken?

Met dit onderzoek wil het Wetenschappelijk Instituut het christelijk-politieke denken over overheidsingrijpen stimuleren, en een handreiking doen voor bezinning hierop in de partij. Het project moet politici en bestuurders van de partij inspireren en prikkelen in hun verhouding tot overheidsingrijpen.

Concreet wil het WI met dit project bijdragen aan
1) kritische zelfreflectie rond overheidsinterventie binnen de ChristenUnie; 
2) het bevorderen van sensitiviteit voor grenzen aan overheidsinterventie;
3) het ontwikkelen van handelingsperspectief in de context van zogenaamde ‘wicked problems’.

Meld u aan voor de Groenlezing 'Barmhartig bestuur'

door Eppo Bruins

Ollongren notitie Omtzigt - alleen voor GL 2021!

Gerelateerde artikelen

  1. Nullen en enen of kromme tenen?

    14 september 2021 om 16:21 by Anthonie Drenth

    Digitaal enen nullen - Folkert Rinkema

    In de jaren ’90 van de vorige eeuw kwam de digitale revolutie goed op gang. Internet en ICT zouden kennis vrijer en toegankelijker maken voor iedereen, sociale media zouden de wereld democratiseren en slimme software zou overheden en bedrijven efficiënter maken. Anno 2021 is een deel van die beloftes ingelost, maar zeker niet allemaal. De vorige Groen besteedde ruim aandacht aan de impact van algoritmes, artificiële intelligentie en slimme software op de democratische rechtsstaat en burgerlijke vrijheden. Die aandacht is terecht, maar niet alleen de techreuzen treft blaam. Ook overheden en uitvoeringsorganisaties maken er regelmatig een potje van, met allerhande problemen voor burgers tot gevolg. Die problemen ontstaan doordat niet de burger, maar de ICT in het middelpunt staat. In deze bijdrage staat de vraag centraal hoe  politici en uitvoeringsorganisaties deze problemen het hoofd kunnen bieden.

    Lees verder

  2. Ongekend onrecht - maar geen mysterie

    14 september 2021 om 13:59 by Alex ten Cate

    Belastingdienst

    Er is naar aanleiding van de toeslagenaffaire al veel gezegd over de ‘nieuwe bestuurscultuur’ die nodig is om het vertrouwen in rechtsstaat en democratie terug te winnen. Met de uitspraak van Gert-Jan Segers dat een contractverlenging voor premier Rutte er niet in zit, heeft de ChristenUnie een grote steen in de vijver gegooid. Tegelijk roept dit vragen op over de mate waarin wij als partij zelf deel zijn van de cultuur die we willen veranderen. Eén van de verklaringen die vaak wordt gegeven, is dat het ontsporen van de uitvoerende macht te maken zou hebben met ‘neoliberalisme’ of ‘marktwerking’. De overheid is geen bedrijf, en de oorzaak van de malaise wordt gezocht in pogingen haar wel zo te laten functioneren. In dit artikel zal ik betogen dat deze analyse maar half waar is.

    Lees verder

  3. Een andere overheid vereist een andere verhouding tot maakbaarheid

    23 juli 2021 om 11:27 by Robert van Putten

    Het roer moet radicaal om in politiek-bestuurlijk Nederland. Dat lijkt de breed gedeelde stemming in de publieke opinie. Nu moet het echt eens afgelopen zijn met neoliberaal beleid. Hoewel er al langer geen aanhangers van deze ideologie meer te bekennen zijn, blijkt het moeizaam om de gevolgen van neoliberalisme ongedaan te maken in beleid en uitvoering. Daarvoor heeft het zich te diep genesteld in de cultuur en instituties van politiek en overheid. De vraag is wel in welke richting het roer radicaal om moet. Robert van Putten schreef er een bijdrage over voor het blad Beleid en Maatschappij. 

    Lees verder

  4. Levensbeschouwelijk perspectief op goed bestuur in onzekere tijden

    21 juli 2021 om 17:25 by Robert van Putten

    Wat is goed overheidsbeleid op onzekerheid of reflectie? Robert van Putten schreef daarover een artikel voor het Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid. Onzekerheid temperen is belangrijk in bestuur en beleid, maar dat kan ook ontsporen. Daarom betekent goed bestuur óók ruimte geven aan onzekerheid. Een christelijk wereldbeeld geeft inzichten voor meer ontspannen omgaan met onzekerheid. De noties certitudo, improvisatie en bescheidenheid staan daarin centraal. Samen vormen ze bouwstenen voor een post-seculier perspectief op bestuur in tijden van crisis. 

    Lees verder

  5. Schild voor de zwakken, recht van de sterkste, roversbende?

    21 maart 2021 om 09:00 by Mirjam Kosten

    Kosten - Roversbende

    Met 124 tegen 26 stemmen sprak de Tweede Kamer in september dit jaar uit: Nederland is géén corrupt land. Het was een reactie op Wilders’ bijdrage aan de Algemene Beschouwingen waarin de toestand van Nederland somber afgeschilderd werd: de rechtsstaat zou failliet zijn, het land corrupt en willekeur zou regeren. Het is goed dat de meerderheid van de Kamer daar anders over denkt, maar zoiets wordt natuurlijk niet per motie bepaald. De overheid blijkt soms helemaal niet betrouwbaar richting haar burgers - en tegelijk is dat precies wat te verwachten valt.

    Lees verder

  6. ‘De menselijke maat is er nooit geweest’

    21 maart 2021 om 09:00 by Mirjam Kosten

    Kosten - Menselijke maat

    Instituut Publieke Waarden doet het allemaal: mensen uit de problemen helpen, onderzoeken hoe die zijn ontstaan en in gesprek gaan met overheden om systemen te verbeteren. We spreken oprichter Albert Jan Kruiter over het thema ‘betrouwbare overheid’. Zijn conclusie is een sombere: overheid en burger hebben wederzijds onrealistische verwachtingen van elkaar. Hoewel kritisch op de rol van de Tweede Kamer, ziet hij toch een glansrol weggelegd voor de Kamer in het oplossen van veel problemen: “Schaf eindelijk die toeslagen af.”

    Lees verder

  7. De weg omhoog weer vinden

    21 maart 2021 om 09:00 by Robert van Putten

    Van Putten, de weg omhoog

    De overheid staat er vandaag de dag niet goed voor. Beelden van falend beleid, gefrustreerde burgers, krakende uitvoeringsdiensten en dwarsliggende ambtenaren overheersen. De samenleving bejegent de overheid met toenemend wantrouwen. Inmiddels vinden ook in Nederland complottheorieën gretig aftrek en dragen populisten soms actief bij aan het ondermijnen van publieke instituties. De dringende vraag is dan ook hoe een haperende overheid de weg omhoog weer kan vinden. Dat vraagt om praktische handreikingen, maar ook om een normatief kader. We kunnen bij het zoeken naar herstel niet zonder een beeld van een goede overheid. Daarom schets ik hier vier aanknopingspunten voor een theorie van goed bestuur.

    Lees verder

  8. Krakkemikkigheid

    21 maart 2021 om 09:00 by Els Kooij

    Kooij - Krakkemikkigheid

    Vertrouwen en troost hadden vroeger alles met elkaar te maken. Troost betekent in onze tijd voornamelijk het stillen van pijn en verdriet. Van oorsprong heeft troost dezelfde betekenis als het Engelse woordje ‘trust’. Troost betekende trouw, vertrouwen, vastigheid, zekerheid.

    Lees verder

  9. Een keuze van het hart

    21 maart 2021 om 09:00 by Madelon Grant

    Grant - Keuze van het hart

    In het huidige maatschappelijke debat lijkt de druk soms zo hoog op te lopen dat verbindingen verbroken worden. Deze polarisatie is ook te zien in het gesprek over het koloniale verleden en daaraan verwante onderwerpen zoals het slavernijverleden, de zogenaamde ‘politionele acties’ in Indonesië, of de behandeling van Molukkers in Nederland. Dit artikel verkent de vraag hoe de overheid kan bijdragen aan het herstel van dergelijke verbroken verbindingen in het gesprek over het koloniale verleden. De overheid is zelf geen neutrale scheidsrechter, maar ook speler in het geheel. Deze verkenning zal plaatsvinden op basis van een binnen het christendom vertrouwd perspectief van rechtvaardigheid, vergeving en genezing. Dit perspectief doet recht aan ons gezamenlijke verleden, heden én toekomst, en kan helpen om te onderzoeken hoe wij ons in nieuwe, constructieve relaties tot elkaar kunnen verhouden.

    Lees verder

  10. Integriteit 2.0: opereren in grijs gebied

    21 maart 2021 om 09:00 by Mirjam Kosten

    Kosten - Integriteit 2.0

    Een betrouwbare overheid begint bij betrouwbare overheidsfunctionarissen. In de politiek begint het bij integere politici. In haar lectoraat aan de Hogeschool Saxion onderzoekt dr. Willeke Slingerland integriteit in het openbaar bestuur. Bij het schrijven van haar proefschrift ontdekte ze dat het denken over integriteit niet aansluit bij integriteitskwesties in de praktijk. Integriteit in netwerken is een stuk ingewikkelder dan het bijhouden van een geschenkenregister. Jezelf kunnen aankijken in de spiegel is geen garantie voor integriteit. ‘Je hebt als politicus recht op moreel beraad’, vindt Slingerland, en voor politieke partijen ziet ze de plicht om hun politici daarin te begeleiden.

    Lees verder

Neem contact met ons op

over dit onderzoek

Robert van Putten