Ons Koninkrijk bestaat uit vier autonome landen met elk hun verantwoordelijkheid. Die autonomie is waardevol. Maar autonomie mag nooit een excuus worden om structurele ongelijkheid te laten voortbestaan.

In mijn eerdere bijdrage richtte ik mij op de gezondheidszorg. Ik stelde dat de verantwoordelijkheid voor fundamentele rechten niet kan ophouden bij de formele verdeling van bevoegdheden. Wanneer een land onvoldoende middelen of uitvoeringskracht heeft om goede gezondheidszorg te waarborgen, mag het Koninkrijk zich niet verschuilen achter het argument dat zorg een landsaangelegenheid is.

Nauta en Veenendaal trekken deze gedachte terecht breder. Zij wijzen erop dat ook onderwijs, bestaanszekerheid en andere essentiële publieke voorzieningen onder druk staan. Hun analyse maakt duidelijk dat het probleem niet uitsluitend ligt bij de afzonderlijke landen, maar ook bij de wijze waarop het Koninkrijk is ingericht.

Daarmee bevestigen zij voor mij een belangrijke overtuiging: de bescherming van fundamentele rechten moet zwaarder wegen dan het vasthouden aan een bestuurlijke taakverdeling die in de praktijk tekortschiet.

Daarom wil ik mijn oorspronkelijke pleidooi uitbreiden. Naast gezondheidszorg verdient ook onderwijs een nadrukkelijke plaats binnen de gezamenlijke verantwoordelijkheid van het Koninkrijk.

Gezondheidszorg beschermt het leven en de menselijke waardigheid. Onderwijs biedt mensen de mogelijkheid om hun talenten te ontwikkelen, zelfstandig keuzes te maken en volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Beide zijn onmisbaar voor een menswaardig bestaan. Natuurlijk mogen onderwijsstelsels verschillen in taal, cultuur, inrichting en inhoud. Maar verschillen in inrichting mogen niet leiden tot structureel ongelijke kansen.

Dat betekent ook niet dat iedere inwoner van het Koninkrijk recht heeft op exact dezelfde voorzieningen of bedragen. De omstandigheden verschillen daarvoor te sterk. Maar het betekent wel dat de landen binnen het Koninkrijk gezamenlijk moeten vaststellen welke ondergrens van menselijke waardigheid en maatschappelijke bescherming voor iedere Koninkrijksburger gewaarborgd moet zijn.

Daarom moeten wij ons afvragen of het nog verantwoord is om de verantwoordelijkheid voor zulke fundamentele voorzieningen vrijwel uitsluitend bij de afzonderlijke landen te laten, wanneer hun financiële en bestuurlijke draagkracht daarvoor structureel ontoereikend blijkt.

Ik ben voorstander voor een heroverweging van de taakverdeling binnen het Koninkrijk, waarbij gezondheidszorg en onderwijs nadrukkelijk worden onderzocht als terreinen waarvoor een structurele verantwoordelijkheid op Koninkrijksniveau noodzakelijk is. Als meer verantwoordelijkheden naar Koninkrijksniveau worden gebracht, moeten de Caribische landen ook meer zeggenschap krijgen over de besluiten die daar worden genomen. Werkelijke solidariteit vraagt om gelijkwaardigheid. Niet alleen in rechten, maar ook in zeggenschap. Het Koninkrijk moet worden gezien als een gezamenlijke politieke en rechtsstatelijke gemeenschap waarin de vier landen verantwoordelijkheid dragen voor en met elkaar. Dat vereist wederzijds vertrouwen en respect voor lokale kennis en cultuur.

Autonomie is een waardevol recht van landen. Maar menselijke waardigheid is een onvervreemdbaar recht van mensen. Wanneer die twee met elkaar botsen, moet voor mij de menselijke waardigheid vooropstaan.

Henco Cecilia is Senior Beleidsmedewerker Juridische Zaken bij het Kabinet van de Gevolmachtigde Minister van Curaçao en lid van het bestuur ChristenUnie Rotterdam Een uitgebreide versie van deze tekst is te lezen op https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/14/opinie-grondrechten-mogen-niet-stoppen-bij-de-grenzen-van-autonomie/