Jaren geleden toen ik zelf een tijd gebruik mocht/moest maken van de voedselbank in Utrecht, vond ik het geforceerd dankbaar zijn het ergste. Sommige vrijwilligers gaven me het gevoel dat ik heus heel zielig moest doen, zodat zij zich lekker góed konden voelen over wat zij deden. Ze stelden impertinente vragen over waarom het zo gekomen was. Gewoon bij de koffie, niet bij de intake, waar dat soort vragen uiteraard wel nuttig zijn.

Tuurlijk, ik chargeer. Tuurlijk, de meeste vrijwilligers handelen wél vanuit gelijkwaardigheid en respect. Toch is het concept van voedselbanken dat de situatie van sommige mensen zo precair is dat ze alleen door hun hulp overeind kunnen blijven. Maar dan is die hulp wat mij betreft een soort lapwerk, goedbedoeld of niet. Het lost het onderliggende probleem niet op.

Wat me ook intrigeert: in armoedebestrijding op wereldschaal, ook wel ontwikkelingssamenwerking genoemd, is het uitgangspunt dat je mensen wilt helpen om zélf voor zichzelf te zorgen. Microkredieten waardoor (veelal) vrouwen een eigen bedrijf kunnen starten en daarmee vaak hun gezin, of, samen met andere vrouwen, hun hele dorp perspectief kunnen geven, weg uit de armoede.

Voedselbanken zijn nu een schijnoplossing geworden, waar de overheid mensen naar kan verwijzen. Maar zouden alle mensen niet gewoon recht hebben op genoeg en gezond eten? Zou een uitkering of een baan niet genoeg moeten zijn om in je levensonderhoud te kunnen voorzien? Een voedselbank zou barmhartigheid moeten zijn, geen beleid.

Het uitgangspunt van mensen helpen (weer) voor zichzelf te zorgen lijkt mij veel beter dan weer een weggever aan arme mensen. Ja, er zijn tig situaties die zo schrijnend zijn dat alleen met hulp en het weggeven van spullen er een uitkomst is. En natuurlijk zijn er mensen die niet (meer) zelfredzaam zijn. Voor hen juich ik alle hulp toe die nodig is.

Ik denk echter dat er een veel groter grijs gebied is van mensen die nét niet voldoen aan de minimaregelingen, maar nog steeds een klein besteedbaar inkomen hebben en weinig uitzicht op verbetering.

Langdurige geldzorgen zijn zeer stressvol. Het antwoord is vaak: meer overleggen, meer hulpverlening en je zieliger gaan voelen. Ik spreek hier uit ervaring. Ik heb wel eens tegen hulpverleners gezegd: als ik de uren die jullie en ik besteden aan gesprekken nu eens gewoon kon werken, in m'n eigen bedrijf, dan zou ik veel sneller uit de ellende zijn! Tegen uitzichtloosheid helpt immers geen voedselpakket.