Vandaag start een nieuw parlementair jaar. Prinsjesdag komt eraan, met daarna een hele rits debatten die zich lenen om uitgekookte zinnen te delen met de pers en vak K. De kern moet goed en vooral helder worden gecommuniceerd. Toch ligt het gevaar op de loer dat die soundbites de betekenis van wezenlijke woorden doen verwateren. Voor je het weet, is ‘omzien naar elkaar’ een goedkope formule.

Eva Meijer houdt in haar boek ‘Misschien is een ander woord voor hoop’ een pleidooi voor meerstemmigheid in de politiek. Het is zaak om de stemmen die ‘zacht’ zijn, de stemmen die we nu (nog) moeilijk begrijpen, beter hoorbaar te maken. Die zachte stemmen doen namelijk meer recht aan de complexiteit van onze wereld dan veel luid klinkende monologen. De meerwaarde van die meerstemmigheid haalt Meijer deels uit het werk van Hannah Arendt. Die schrijft over pluraliteit en ‘de mogelijkheid van het nieuwe’ als voorwaarde voor betekenisvolle politiek. Juist omdat we anders zijn, parafraseert Meijer Arendt, kan er iets nieuws ontstaan: ‘Wanneer mensen die van elkaar verschillen zich in de publieke ruimte aan elkaar tonen door te spreken en te handelen, kan er iets wezenlijks nieuws ontstaan.’ Nieuwe taal biedt mogelijkheid tot nieuwe inzichten.

In de nieuwe relatie tussen coalitie en oppositie is het ook voor de ChristenUnie zoeken naar een invloedrijke invulling van oppositievoeren. Wellicht zit de invloed van de ChristenUnie deze periode óók in het vormgeven van de politieke taal. Misschien kan onze ‘zachte stem’ met lange traditie woorden blijven gebruiken die tot nieuwe inzichten kunnen leiden.

Veel woorden uit de christelijke traditie, zoals als barmhartigheid, naastenliefde, en nederigheid hebben een gelaagdheid die recht kan doen aan de complexe realiteit waarin we leven. Nederigheid raakt bijvoorbeeld aan het besef van eigen imperfecties en het inzien van tekortkomingen in deze wereld. Dat biedt weer ruimte voor compassie en het waarderen van inbreng van anderen. Met één woord bied je doorgang na het inzien van eigen fouten en het vasthouden aan de verbondenheid tussen mensen. Dit soort woorden kan een diepgang en nuance brengen in het politiek debat die uniek is ten opzichte van andere ‘stemmen’ – mits we het ook kunnen uitleggen. We moeten deze woorden beschermen tegen de uitholling die gepaard gaat met de adoptie in het politiek debat. Een term zoals rentmeesterschap is tegenwoordig vooral lucht en leegte. Aan ons de taak om de meerwaarde en gelaagdheid van deze woorden te blijven uitleggen.

De komende weken zetten de toon voor de inhoudelijke bijdrage die de ChristenUnie als kleine oppositiepartij kan leveren. Maar ook met taal kunnen we het politiek debat beschermen tegen ongenuanceerde boodschappen die een versimpeld beeld schetsen van wat een overheid moet wezen en doen voor haar burgers. Volgens mij zijn wij daar de juiste partij voor. De achterban is namelijk degelijk geschoold in het flaggen van goedkope genade. Laat ons dit parlementaire jaar een ‘zachte’ stem zijn die ‘nieuwe’ taal introduceert. (Maar niet té zacht natuurlijk.)

dr. Maria Tiggelaar is Universitair Docent bestuurskunde aan de Universiteit Leiden, waar zij onderzoek doet naar de disfunctionele kanten van bureaucratie