Onlangs verscheen bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur een interessant essay over New Public Brutalism (NPB). De auteurs mengen zich niet in het asielvraagstuk, niettemin wordt het asieldiscours onthullend ontleed. Het NPB typeren zij als een bestuursstijl die gekenmerkt wordt door het cultiveren van angst en onzekerheid, door confrontatie en het opzoeken van grenzen. Groepen mensen worden gediskwalificeerd. Wantrouwen wordt gelegitimeerd, ook richting onze instituties. En, bijzonder, er hoeft niet te worden geleverd. Het brutalisme is performance-politiek; denk aan ‘het strengste asielbeleid ooit’. 
De auteurs van het essay zien het NPB als een risicovolle aanval op de rechtsstaat. Hoe vreemd en bedreigend zelfs is het dat deze stijl meer en meer normaliseert.

Volgens de auteurs ligt een passend antwoord in de eerste plaats in het vasthouden aan een eigen stijl: niet direct reageren, maar vertragen, ruimte creëren om inhoudelijke betekenis te herwinnen. Wel emoties in de samenleving erkennen, maar weigeren om woede en negativiteit als bewijs van betrokkenheid te zien en in plaats daarvan met hoop en ambitie voorwaarden scheppen om te werken aan een beloftevolle toekomst. Dat vraagt politieke verbeeldingskracht, die samengaat met het vertrouwen dat de democratie het vermogen heeft de ‘schokken’ in de realisatie ervan op te vangen en om daarvan te leren.
Een andere stijl dus, die niet meebeweegt maar begrenst. Die de vele goede initiatieven binnen de samenleving ziet, kent en daadwerkelijk ondersteunt en zo een plek geeft in het publieke handelen. 

Het essay over NPB roept de vraag op welke waarheid onze partij haar stellingname baseert? Is de situatie zo ernstig dat in het narratief van criminele asielzoekers meegegaan moet worden? Zijn asielzoekers überhaupt het probleem van het migratievraagstuk? Wat kan werkelijk aan hen worden toegeschreven? En wat doet dit met de vele mensen die met recht en reden hun toevlucht zoeken tot ons land?

Het eigen discours, gebaseerd op de partijbeginselen, zou kunnen zijn dat de ChristenUnie hun vrede en recht en zorg te bieden heeft. Hoe mooi is een daadwerkelijke inzet om samen met kerken, vrijwilligers, lokale gemeenschappen en organisaties zorg te bieden aan mensen die hier (uiteindelijk) mogen blijven. De uitdaging is dan vooral om de lokale politiek, geholpen door landelijke politiek, meer dan nu, de empathische en verbindende of zelfs outreachende rol te geven om partijen binnen de samenleving hierin te ondersteunen en te mobiliseren. De motivatie hiervoor kan ontleend worden aan kennis en waardering voor de goede initiatieven die er volop zijn. 

De echte opgave is echter groter, namelijk om het migratievraagstuk niet het domein te laten zijn van theatermakende politici, maar om het te verbinden aan de kracht die in de samenleving aanwezig is. Het belang daarvan overstijgt het asielvraagstuk: urgenter is om tegenwicht te bieden tegen het grotere gevaar van de ondermijning van de rechtsstaat, waar het New Public Brutalism toe leidt..  

Jaco van Hoorn is psycholoog en bestuurskundige en lid van het partijnetwerk Recht en Veiligheid.