Gelukkig wel. Op verschillende terreinen zien we het publieke belang terugkeren. Zo krijgen woningcorporaties meer ruimte om te investeren in nieuwbouw, onderhoud en verduurzaming.  De Autoriteit Consument & Markt verbiedt een overname van glasvezelnetwerken om daarmee concurrentie te beschermen en burgers te behoeden voor hogere prijzen en een lagere kwaliteit van dienstverlening. Nederlandse bedrijven bouwen samen met Defensie aan een cloud met eigen datacenters voor staatsgeheime gegevens.Het kabinet verbood de overname van Solvinity door Kyndryl, vanwege de risico’s voor vitale digitale voorzieningen als DigiD en MijnOverheid. En steeds meer ondernemers kiezen voor vormen van eigendom waarin de missie belangrijker is dan maximale winst, zoals steward ownership.

Achter veel van deze ontwikkelingen gaan diepere vragen schuil: welke zaken willen we aan de markt overlaten en welke niet? En hoe zorgen we ervoor dat economische structuren dienstbaar blijven aan mens en samenleving?

Een van de oorzaken van de onzekerheid die we vandaag ervaren, is dat marktwerking in de afgelopen decennia leidend is geworden op steeds meer terreinen van ons leven. Dat zien we niet alleen bij luxeproducten, maar ook bij basisvoorzieningen voor alle burgers waarvan de betaalbaarheid, de toegankelijkheid en de kwaliteit door de marktwerking onder druk staan. Denk dan aan de levering van energie en voedsel, financiële diensten en persoonlijke data.

Wat bedoeld was om keuzevrijheid te vergroten, heeft op sommige terreinen ook nieuwe afhankelijkheden gecreëerd. Afhankelijkheid van grote energiebedrijven, mondiale techreuzen en financiële instellingen waarop burgers nauwelijks invloed hebben. Daarmee rijst de vraag of economische efficiëntie altijd voldoende is als kompas voor de inrichting van onze samenleving.

Laten deze lichtpuntjes daarom het startsein zijn voor een breder gesprek over de economie van de toekomst. Hoe zorgen we ervoor dat bedrijven verantwoordelijkheid dragen voor brede welvaart? Hoe kunnen maatschappelijke organisaties de onderlinge solidariteit versterken? En hoe kan de overheid het publieke belang beschermen?

Want in deze breekbare en onbegrijpelijke wereld is behoefte aan een economie van verbondenheid. Een economie waarin mensen niet worden gereduceerd tot consumenten en waarin basisvoorzieningen niet uitsluitend worden beoordeeld op prijs en efficiëntie. Een economie waarin bedrijven verantwoordelijkheid dragen voor brede welvaart, maatschappelijke organisaties solidariteit versterken en de overheid het publieke belang beschermt.

De vraag is daarom niet óf we onze economie opnieuw moeten ordenen. De vraag is waaraan we haar willen laten dienen. Aan maximale efficiëntie en winst? Of aan menselijke waardigheid, gemeenschapszin en verantwoordelijkheid? Juist in een onzekere wereld maakt dat verschil.

Deze column bouwt voort op ons essay Economie van verbondenheid, dat op 10 juli wordt gepresenteerd tijdens de netwerkbijeenkomst Financiën & Economie van de Christenunie. 

Link naar essay: https://wi.christenunie.nl/essay-economie-van-verbondenheid

Link naar netwerkbijeenkomst: https://netwerken.christenunie.nl/bijeenkomst-partijnetwerk/661/economie-van-verbondenheid-netwerkbijeenkomst-financien-economie

Reinier Roest is Senior Internal Auditor bij het Erasmus MC in Rotterdam. Hij is algemeen bestuurslid bij ChristenUnie Ede en lid van de kerngroep van het themanetwerk Financiën en Economie.

Mark Treurniet is Universitair Docent bij de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is lid van het Curatorium van het Wetenschappelijk Instituut en van de kerngroep van het themanetwerk Financiën en Economie.