Voor bouwen hebben we zorgvuldige procedures met veel tussenstappen: startnotities, ontwikkelingsstrategieën, programma’s van eisen voor de leefomgeving, stedenbouwkundige ontwerpen, participatie aanpakken enzovoort. Al deze stappen zijn tegenwoordig vaak ook nog verpakt in glossy nota's, compleet met fotomontages, sfeerbeelden en historische analyses. En dan heb ik het niet eens over de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Dit alles maakt het voor raadsleden best lastig bij te sturen want of je bent te vroeg of je bent te laat of jouw voorstel zorgt voor vertraging. Het bouwen van woningen is zo ingewikkeld geworden dat alle flexibiliteit is verdwenen in de besluitvorming.

Procedurele stappen uitbesteden

In Haarlem hebben we recent besloten een deel van de procedurele stappen voor een stuk of zeven woningbouwprojecten bij de initiatiefnemer neer te leggen. Zo kunnen processen sneller verlopen, want er was te weinig ambtelijke capaciteit om alle projecten direct op te pakken. Maar het geeft ook iets ongemakkelijks. Hoe voorkom je dat de slager zijn eigen vlees keurt als ergens in het proces uitgangspunten moeten worden aangepast? Het zorgt er in ieder geval wel voor dat we meer projecten dan ooit in de pijplijn hebben zitten. Of het voor voldoende versnelling zal zorgen zal nog moeten blijken.

De nieuwe landelijke coalitie wil nu versnellen door het beperken van bezwaarmogelijkheden voor burgers. Dat is dus helemaal aan het eind van het besluitvormingsproces. Het zal soms helpen, maar ook dit is niet de silver bullet. De procedures zullen best wel eens worden gebruikt om te vertragen of zelfs om een politiek statement te maken. Maar die rechten zijn er niet voor niets. Het kan ook zijn dat met het schrappen van procedures er juist een wachtlijst ontstaat bij de instantie die straks gelijk definitief uitspraak moet doen ... Is het eerlijk bewoners vertraging te verwijten als we in bestuurlijk Nederland de besluitvorming daaraan voorafgaand zo complex en tijdrovend hebben gemaakt? Het is wel erg makkelijk daar de burger nu voor te straffen met het inperken van rechten. 

Kijk of burgers in ruil voor het schrappen van procedures aan het einde al veel eerder in de besluitvorming in bezwaar kunnen gaan zodat er ook op de hoofdlijnen al tussentijds een uitspraak mogelijk is. Juridisch is het vast ingewikkeld, maar het past wel bij de geest van de Omgevingswet waar ook veel meer participatie aan de voorkant nodig is.

Frank Visser is ChristenUnie-raadslid en -lijsttrekker in Haarlem.