Column: Wat Europeanen hun kinderen moeten leren

Door Eppo Bruins, hoofdredacteur

Onderwijs is het beste - en het goedkoopste - beleidsinstrument voor wereldvrede. In Afrika zien we dat goedopgeleide meisjes beter voor zichzelf kunnen opkomen. In West-Europa hebben we gezien dat we dankzij onderwijs, kennis, wetenschap en innovatie een ongekende rijkdom hebben kunnen creëren. En daarmee zeventig jaar vrede.


Vrede dankzij welvaart

Misschien denkt u dat we zeventig jaar vrede hebben dankzij de Europese eenwording? Ik denk dat die vrede komt door een onafgebroken groei in welvaart, welzijn en levensverwachting. Europeanen hebben geen reden elkaar op het hoofd te meppen omdat ze het beregoed hebben samen: goedkope energie, veilig voedsel, gezonde leefomgeving, een open onderwijssysteem en een rijkdom zo groot dat we van gekte niet weten hoe snel we de nieuwste iPad moeten kopen. Wel, ik heb nieuws voor u: volken op andere continenten willen dat ook graag. Waren Europeanen in de afgelopen eeuwen nog redelijk in staat om dat verlangen bij andere volkeren te temperen (met of zonder geweld), in de komende eeuw zullen Azië en Afrika zich ontwikkelen tot rijkere continenten, met meer macht en invloed - en met een navenant groter verbruik van energie, voedsel en materialen. 


Onbeduidend schiereiland

Als die ontwikkelende landen de energie en materialen zelf nodig hebben om hun welvaart te doen toenemen, waarom zouden ze die dan nog exporteren naar Europa? Op dit moment is Europa nog een interessante afzetmarkt van 500 miljoen rijke veelvreters en energieslurpers. Maar nu al leeft meer dan de helft van de wereldbevolking binnen een straal van 4000 kilometer rond het zuidwesten van China. Als de bevolking en de rijkdom in China, India, Indonesië en Zuidoost-Azië de komende jaren toeneemt, verschrompelt Europa tot een onbeduidend schiereiland ten westen van Rusland, waar minder dan 10% van de wereldbevolking woont. En die rijkdom zal danig tanen: dat 'schiereiland Europa' is voor zijn rijkdom namelijk geheel afhankelijk van andermans energie en materialen.

Om welvarend te blijven, zal Europa de sympathie van andere continenten nodig hebben. En om eerlijk te zijn hebben we die niet verdiend. Wij hebben Derde Wereldlanden immers uitgebuit. We hebben er grof aan verdiend, we zijn er misselijkmakend rijk van geworden en we hebben ze achtergelaten met burgeroorlogen, lokale natuurrampen, corruptie en een volstrekt scheef verdeelde rijkdom.


Nieuwe generatie Europeanen

Het is de hoogste tijd dat de Europeaan op gelijkwaardige voet de ander leert ontmoeten. De komende Europese generatie zal moeten erkennen dat ze soberder moet gaan leven, dat ze energie zelf zal moeten opwekken en dat ze moet kunnen voorzien in haar eigen voedsel en materialen. Of dat ze iets te bieden heeft dat kan fungeren als ruilmiddel: kennis, slimme producten, slimme diensten. Zo slim dat niemand anders ze kan maken, zodat iemand anders ze graag wil kopen. 

Dit moeten wij onze kinderen leren: soberheid, bescheidenheid, tevredenheid, historisch besef en respect voor de ander. Om te overleven. Om vrede te bewaren. Dus nog steeds is onderwijs het beste instrument voor vrede. Maar dat gaat niet over Afrika of Azië. Dat gaat over onszelf. Wie niet leert van zijn fouten, zal uitsterven.