Verkiezingswinst in kaart gebracht

Woon je in een wijk waar bakfietsen het straatbeeld bepalen? Grote kans dat daar GroenLinks de grootste partij is. En wijken met veel rolluiken? Daar is vooral de PVV populair. Op het Bestuurderscongres van 20 mei ging electoraal geograaf Josse de Voogd in op de vraag wat de relatie is tussen waar iemand woont en op welke partij diegene stemt. Hij is al sinds 2014 met dit onderwerp bezig. Voor zijn verhaal in Lunteren gebruikte De Voogd veel kleurrijke kaartjes en grafieken om zichtbaar te maken welke electorale verschuivingen er momenteel plaatsvinden. De vraag is nu: wat heeft de ChristenUnie aan die kennis?

Kloof
Volgens De Voogd wordt er bij analyses van het stemgedrag te veel gekeken naar de grote steden, terwijl juist de middelgrote gemeenten het belangrijke verhaal vertellen. Hij noemt dat het Middenland. Daarmee bedoelt hij alles wat tussen dorp en stad inzit; de minder in het oog springende gebieden waar men van oudsher leunde op de industrie. Plaatsen zoals Venray, Hoogeveen en Nijkerk. 
De Voogd trekt er voor zijn onderzoeken graag op uit, juist ook naar dat Middenland: “Goed kijken is belangrijk. Hoe ziet een wijk eruit? Op welke manier onderhouden mensen hun tuin? Veel groen, goudenregen en asymmetrische vensterbanken kenmerken bijvoorbeeld een GroenLinks-wijk. Door zo te kijken, leer je verbanden te zien.” 
Stemgedrag is volgens De Voogd al lang niet meer alleen gerelateerd aan inkomen. Het heeft steeds meer te maken met sociaal-culturele identiteit.Hij noemt verschillende assen waarlangs je het politieke landschap kunt leggen. De links-rechts as is niet meer dominant. De sociaaleconomische as is bepalender. Deze as heeft alles te maken met inkomen, leefstijl en opleidingsniveau.

De derde as die daarnaast een steeds grotere rol speelt, is die van cultureel conservatisme en nationalisme. En juist in dat Middenland ontstaat een gevaarlijke kloof tussen de politieke partijen en een groep ‘witte Nederlanders’. Deze groep voelt zich niet thuis bij partijen als D66 en GroenLinks, die bij de laatste verkiezingen flink zijn gegroeid. Deze vertegenwoordigen een progressieve politiek die vooral aandacht lijkt te hebben voor hoogopgeleiden, internationalisering en Randstedelijke problematiek. Nu deze vooruitstrevende, liberale partijen invloedrijker zijn geworden, is er volgens De Voogd een groot risico dat deze groep burgers nog meer van de politiek vervreemd raakt.

De Voogd: “Er ontstaat onvrede die goed zichtbaar wordt in het Middenland. Dat zijn de gemeenten waar men zich zorgen maakt over immigratie, het verdwijnen van banen, globalisering en verloedering.” Hij wijst daarbij vooral op gebieden buiten de Randstad. De kiezers zijn daar links-conservatief: in sociaaleconomisch opzicht zijn ze progressief, maar als het gaat om openstaan voor nieuwe culturen zijn ze behoudend. 




ChristenUnie: werk aan de winkel
Josse de Voogd is het eens met de analytici die beweren dat het juist de ChristenUnie is die zich in die links-conservatieve hoek beweegt en dat de daarbij behorende kiezers zich in een groter gebied bevinden dan alleen in de zogenaamde Biblebelt
De ChristenUnie doet uiteraard ook zelf onderzoek naar de ontwikkeling van de verkiezingsuitslagen van de afgelopen jaren. Opvallend is dat van de 59.000 extra stemmen die de partij kreeg bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen, er 38.000 van buiten de Biblebelt kwamen. Veel winst was er in Brabant, Limburg, Noord-Holland en gemeenten aan de Zuid-Hollandse kust. Verder valt de groei in een aantal grote steden op. In Amsterdam was er zelfs sprake van een ruime verdubbeling van het aantal stemmen ten opzichte van de vorige Kamerverkiezingen.

Deze ontwikkeling is erg hoopgevend voor gebieden waar men van oorsprong niet heel ChristenUnie-gezind is. In die regio’s ontbreekt het vaak aan energie en motivatie om het verhaal van de ChristenUnie te gaan vertellen. Juist daar lijkt zich nu een potentieel van nieuwe kiezers aan te dienen. Afdelingen in deze regio’s staan voor de uitdaging om deze nieuwe kansen te zien en in actie te komen. 

Tegelijk is een waarschuwing op zijn plaats aan het adres van de afdelingen op de Biblebelt. Het is niet meer vanzelfsprekend dat de ChristenUnie daar kan rekenen op een vaste groep kiezers. Daar is werk aan de winkel! Bij de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen zal er geknokt moeten worden om stemmen vast te houden en om kiezers te blijven binden aan de ChristenUnie. 

Addy Plieger is fractievoorzitter van de ChristenUnie in Arnhem. Ze werkt als adviseur van de bestuurders op het landelijk bureau van de ChristenUnie.


Dit artikel verscheen eerder in Groen, 2017-3, 66.  Door een fout in de vormgeving werd in dat artikel de winst van de ChristenUnie in een aantal zuidelijke en noordelijke gemeenten niet goed weergegeven op de kaart. Het kaartje hierboven is de correcte versie.