Hoeveel invloed heeft een partijcongres?

Het zijn weer de weken van de partijcongressen. De VVD, het CDA en D66 hebben ze inmiddels achter de rug, de ChristenUnie leden ontmoeten elkaar aankomende zaterdag weer in Lunteren. Diegene die denkt dat het maar saaie bijeenkomsten zijn, heeft het flink mis. Met name voor regeringspartijen zijn eigen partijcongressen de uitgelezen kans om hun eigen visie, onafhankelijk van coalitieafspraken, weer eens onbeschaamd aan het grote publiek kenbaar te maken. Klaas Dijkhoff pleitte een week geleden op zijn congres nog voor het verlagen van de bijstand, en de herwaardering van ‘goed volk’. Gert-Jan Segers heeft al laten weten een nieuwe politieke agenda tegen het neoliberalisme voor zich te zien, en het congres zaterdag te gebruiken om die contouren aan de leden te schetsen.

Hoe veel invloed hebben deze congressen nu eigenlijk op de afspraken die gemaakt zijn tussen de regeringspartijen? Het proefballonnetje van Dijkhoff zal bij de ChristenUnie fractie slecht zijn gevallen. De nieuwe politiek agenda van Segers gaat tegelijkertijd bij de VVD weinig blije gezichten opleveren. Toch zullen ze elkaar deze ruimte gunnen, omdat ze ook weten: een coalitiepartner met een ontevreden achterban gaat uiteindelijk alleen maar voor problemen zorgen. De invloed van de speeches op het partijcongres op de onderlinge samenwerking zal dus niet heel groot zijn.

Veel spannender is de inbreng van de partijleden zelf, die zich twee keer per jaar formeel kunnen uitspreken over het gevoerde beleid. Ondanks de eigen plannen in het verkiezingsprogramma, stemden CDA-leden twee dagen geleden massaal voor aanpassingen aan de plannen voor loondispensatie. Dit onderwerp komt zaterdag bij de ChristenUnie ook met een motie aan de orde, en mijn gevoel zegt (dit kan ook een persoonlijke afgang worden) dat de CU-leden zich net zo kritisch zullen uitspreken. Hoe veel politieke invloed hebben deze uitspraken straks in de uitwerking van kabinetsbeleid?

Wat mij betreft is het congres niet alleen in theorie, maar ook in praktijk het hoogste orgaan van een partij, zonder daarmee het gegeven mandaat van onze Kamerleden te doorkruisen. Stemmen de leden voor een politieke motie? Dan moeten we ervan uit kunnen gaan dat onze Kamerleden deze uitvoeren in de Tweede Kamer. Ik zou er dan ook een enorme voorstander van zijn als de partij op elk congres concreet laat zien wat de politieke invloed van de leden is geweest naar aanleiding van eerdere uitspraken. Op deze manier krijgt het congres ook echt de invloed die het verdient, en stimuleren we onze leden om zich actief in te zetten voor de partij.

Jarin van der Zande is voorzitter van PerspectieF, ChristenUnie-jongeren, raadslid in Apeldoorn, en geeft graag ongevraagd stijladvies.