De Drechtraad

Door Mirjam Kosten

Gemeenschappelijke Regelingen zijn er in verschillende vormen. De Drechtsteden, een samenwerkingsverband waarin de gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht zich verenigingen, hanteert een uniek model: de Drechtraad.

Wat is de Drechtraad?
Vanuit elke gemeente wordt er uit elke fractie iemand afgevaardigd als Drechtraadslid. Deze personen nemen hun eigen lokale stemgewicht mee naar de Drechtsteden. Zij vormen, samen met hun partijgenoten uit de andere gemeenten een gezamenlijke fractie. In de beginjaren van de Drechtsteden werd er nog vaak gesproken vanuit de lokale gemeenten, maar dat is in de loop van de jaren langzaam verschoven naar de partijpolitieke lijn: Alleen bij uitzondering wordt er nog gesproken namens de gemeente.

Tevens zijn er in dit samenwerkingsverband lokale wethouders benoemd als portefeuillehouders. Elke gemeente vaardigt in principe één wethouder af. Dordrecht levert momenteel twee wethouders, maar levert ook de voorzitter van de Drechtraad, in de persoon van burgemeester Brok. Deze wethouders en de voorzitter vormen samen het dagelijks bestuur van de Drechtsteden. Tien maal per jaar is er een Drechtstedendinsdag, waarop allerlei overleggen zijn, en de vergadering van de Drechtraad.

Voor welke domeinen is de Drechtraad en welk probleem lost de samenwerking op?
De Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden is ontstaan vanaf 2006 als collegeregeling. De raden werden toen slechts geïnformeerd. Later is dit een gemengde regeling geworden met de vorming van een gezamenlijke sociale dienst. Sinds het een gemengde regeling is, is de betrokkenheid gegroeid en zijn er meer taken belegd bij de Drechtsteden.

Belangrijk is dat gemeenten beseffen dat het van minder belang is dat een voorziening of bedrijf in de eigen gemeente komt, als het maar in de Drechtsteden komt. Die houding is niet vanzelfsprekend en de regionale samenwerking heeft dan weleens wat voeten in aarde. Gelukkig gaat het echter vaak over de inhoud en komen we daar als regio goed uit.

Door de decentralisaties in het sociale domein kwamen gemeenschappelijke regelingen sterk in de belangstelling te staan. De schaal vraagt echt een hoger niveau. Je ontkomt niet aan samenwerking en we moeten de efficiency voor ogen houden die we behalen als we het samen doen. Die efficiency vertaalt zich ook voor de individuele raden. De punten die zijn overgeheveld naar het regionale niveau hoef je niet meer lokaal voor te bereiden en te bespreken. Anders doe je dubbel werk en heb je een vierde bestuurslaag.

Dit model werkt toch wel anders dan bij andere gemeenschappelijke regelingen, met bijvoorbeeld één keer in de vier jaar een beleidsplan, jaarlijks een begroting en jaarrekening. Raadsleden komen daar vaak pas in beeld als er financiële problemen zijn. 

In het verleden richtten wij ons ook nog sterk op de bedrijfsvoering. Langzamerhand is de focus steeds meer verschoven naar samen optrekken en een gezamenlijke stem laten horen naar Den Haag of zelfs Europa.

Veel gemeentegrensoverschrijdende zaken doen we samen, zoals de sociale agenda. Ook is er samenwerking op punten als economie, werkgelegenheid en acquisitie. Zo is er recent besloten een Economic Board op te richten.

In een regionaal Meerjarenprogramma bepaalt de Drechtraad voor vier jaar de kaders voor het regionaal beleid.. Het Drechtstedenbestuur is verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma en wordt daarbij gecontroleerd door de Drechtraad. Deze controle is een wezenlijk verschil met andere gemeenschappelijke regelingen, waarbij de controle door raadsleden als zeer lastig ervaren wordt.

Is er sprake van een democratisch gat in de Drechtraad?
Doordat de lokale stemgewichten worden meegenomen in dit samenwerkingsverband en doordat hier de raadsleden het algemeen bestuur vormen is de democratische legitimiteit naar mijn mening goed geborgd. Dat is een bijzonderheid in bestuurlijk Nederland. De Drechtsteden vormen namelijk de enige gemeenschappelijke regeling waarvan het algemeen bestuur bestaat uit raadsleden. Er gaan bij andere partijen wel eens stemmen op om rechtstreekse verkiezingen te houden, maar die zijn wat mij betreft volstrekt overbodig, omdat de uitslag gekoppeld wordt aan de gemeenteraadsverkiezingen. Er is dus een directe verbinding van de Drechtraad met de gekozen gemeenteraden.

Wat betekent de Drechtraad voor de belasting van raadsleden?
De tijdsdruk is best fors, maar er is ook wel een andere druk merkbaar. Wil je alle dossiers goed tot je kunnen nemen, is er behoorlijk wat leestijd nodig. We hebben Dordrecht als grote centrumgemeente, maar de andere dorpen zijn relatief klein. Daar hebben we dus ook raadsleden die afgevaardigd worden naar de Drechtraad. Deze raadsleden, die een verantwoordelijkheid hebben voor hun lokale gemeente van bijvoorbeeld 20.000 mensen, zijn medeverantwoordelijk voor het bestuur van de zesde stad van Nederland met 270.000 inwoners. Hier zal meer aandacht voor moeten zijn in het land als het gaat om ondersteuning, kwaliteitsbevordering en een eventuele raadsvergoeding. Deze mensen hebben namelijk niet de mogelijkheden die raadsleden van een grote stad wel hebben.

Vind je het Drechtraadmodel een aanrader voor andere gemeenten?
Ik denk dat het Drechtstedenmodel op andere plekken ook kan werken. Het is een mooie manier om verlengd lokaal bestuur inhoud te geven. Dit gaat niet op voor elke regio. Sommige steden of dorpen hebben met veel meer Gemeenschappelijke Regelingen te maken die in elke specifieke situatie een eigen regio betreffen. Bij ons waren dat vaak dezelfde gemeenten. Ik ben zeer trots op het Drechtsteden-model. Ook in ons model zijn wel aandachtspunten te vinden, maar ik ben blij met dit systeem. Als er gemeentes of regio's interesse hebben in het Drechtsteden-model, nodig ik ze graag uit voor een werkbezoek en om een Drechtstedendinsdag mee te maken. 


Andries van Gemerden is raadslid voor de ChristenUnie-SGP in Zwijndrecht en Drechtraadslid voor de SGP-ChristenUnie.