Geloofsargumenten in het levenseindedebat

Gerbert van Loenen
journalist en auteur van onder meer Lof der onvolmaaktheid (2015) en Hij had beter dood kunnen zijn. Oordelen over andermans leven (2009)


De discussie over 'voltooid leven' is begonnen in 2010, toen de NCRV een documentaire 'De laatste wens van Moek' uitzond die was gemaakt in opdracht van de euthanasievereniging NVVE. Daarmee kreeg de NVVE veel ruimte van die omroep. Zouden andere organisaties zoveel ruimte krijgen? De tegenstelling tussen christenen en hulp bij zelfdoding is veelgehoord, maar dus niet zo sterk als men vaak denkt. Vergeet niet dat veel protestanten lid waren van de NVVE en er veel protestanten betrokken waren bij de oprichting van de NVVE.
Toch wordt naar christenen vaak niet geluisterd in deze debatten. Dat is onterecht. Liberalen en christenen staan niet tegenover elkaar, en kunnen prima het gesprek met elkaar aangaan, ook los van geloofsovertuigingen.


Niet belijden, maar argumenteren
De wetten van God zitten in de schepping. Die zijn herkenbaar; ook voor niet-christenen, zegt Verkerk. ‘Toch is het niet gebruiken van geloofsargumenten verrijkend. Het dwingt je verder te denken dan de overtuiging dat het leven een gave van God is. Zelf heb ik in dit debat nooit de woorden ‘God’ of ‘Bijbel’ gebruikt. Mijn omgeving deed dat wel, in reactie op mijn visie.
Als je het debat aangaat, noem dan argumenten die ook niet-christenen raken; anders zijn het geen argumenten, maar belijdenissen. Het benoemen van je diepere drijfveren is in het pastoraat belangrijker dan in het politieke debat.’ In de zaal was niet iedereen het daarmee eens. Zo noemde iemand het een gemis als de bron van onze overtuiging niet meer klinkt in debatten.
Dat is overigens niet altijd gemakkelijk. Als je geloofsargumenten inbrengt, brengt dat je in veel debatten op achterstand, merkt Dik-Faber. ‘Als christen moet je extra je best doen om gehoord te worden; dat is een uitdaging. Veel mensen verwachten van christenen al te weten wat zij zullen zeggen, wat zij over bepaalde kwesties denken. Het is overigens opvallend dat juist woorden uit de christelijke traditie, zoals barmhartigheid, soms door niet-christenen worden overgenomen, maar dan wel in een heel andere context worden geplaatst.’

Een inhoudelijk gesprek
De wereld bestaat niet alleen uit postmoderne neo-liberalen. Ze mogen hun stem hebben, evenals klassieke christenen, stelt Verkerk tot slot. ‘Laten we zoeken naar dialoog in plaats van naar discussies. Laten we ook dit debat niet politiek maken, maar een inhoudelijk gesprek voeren. Daar is het belangrijk genoeg voor. Dit is niet een onderwerp waarmee we ons politiek moeten positioneren tegenover andere partijen. Dit onderwerp vraagt om verbinding en echt gesprek. ’
Christenen hebben volgens hem een belangrijke rol in het opkomen voor een pluriforme samenleving en het betekenis geven van christelijke begrippen als barmhartigheid. ‘We hebben een rijke traditie om die woorden weer te laten klinken en vorm te geven in een vervlakte samenleving. Geen antwoorden van gisteren, maar antwoorden voor vandaag en morgen.’