'Johnny Cash inspireert me'

Door Greet Schuurman en Geert Jan Spijker 


Met ingang van januari 2015 is Jan van der Stoep  (46) aangetreden als voorzitter van het bestuur (curatorium) van het Wetenschappelijk Instituut (WI). Jan woont met zijn vrouw en drie kinderen in Amersfoort, werkt als lector Media, Religie en Cultuur aan de CHE en is voorzitter van de christelijke milieuorganisatie A Rocha. Bovendien is hij lid van de adviescommissie van Zendtijd voor Kerken. In die functie deed hij voor 3xM onderzoek naar de invloed van sociale media in Ivoorkust, kort voor wij hem spraken.


Hoe ben je bij het WI betrokken geraakt?
Dat is via veel omwegen gegaan. Toen ik biologie studeerde volgde ik colleges van Egbert Schuurman. Via hem ben ik geïnteresseerd geraakt in de filosofie. Mijn eerste baan was dan ook niet in de biologie, maar als filosoof, bij de NS! Degene die daar over stations ging, vond dat de NS wel baat had bij wat reformatorische wijsbegeerte. Ik heb toen een adviesrapport geschreven over leefbaarheid, duurzaamheid en infrastructuur. Daarna schreef ik in het verlengde daarvan voor het WI van de RPF het boek 'Kwestie van Bereikbaarheid'. Dat was mijn eerste stap naar de politiek. Vanaf die tijd bleef ik zijdelings betrokken bij het WI. In 2007 werd ik lid van het curatorium.


Wat doet een curatorium precies?
Daarvoor moet je eerst een andere vraag beantwoorden, namelijk: ‘Wat is het Wetenschappelijk Instituut?’ Volgens mij is het een plek waar we onthaast kunnen nadenken over de politiek van de ChristenUnie. In de politiek moeten soms heel snel besluiten genomen worden. Het is goed om daarop te reflecteren: past de besluitvorming bij onze traditie? Daar mag best een element van kritiek in zitten, maar uiteindelijk moeten WI en partij samen de ChristenUnie vormen.
Het curatorium heeft de taak de wetenschappelijke kwaliteit van het WI te waarborgen. Wij houden de onderzoekers van het WI er scherp op of zij de goede vragen stellen en of zij de juiste weg bewandelen.


Welke weg hoop je dat het WI de komende jaren zal inslaan?
Ik hoop dat het onthaasten een grote rol blijft spelen. Van daaruit hoop ik te reflecteren op de rol van het WI binnen de partij, en ook na te denken over de vraag welke rol de wetenschap daarin speelt. Daarnaast vind ik de weg die het WI is ingeslagen met het thema ‘christelijk-sociaal’ een hele belangrijke. Wat betekent die christelijk-sociale identiteit voor de partij, met het oog op de toekomst? Als we vraagstukken bekijken, laten we dan eerst naar de situatie zelf kijken en dan terugredeneren naar  het christelijk-sociale gedachtegoed.


Wat houdt die christelijk-sociale traditie in volgens jou?
Vier dingen. Allereerst dat Jezus regeert over de hele werkelijkheid. Geloof raakt de hele schepping, is meer dan een persoonlijke relatie met God hebben. Ten tweede is het geen linkse, socialistische politiek die de overheid centraal stelt, maar juist de verscheidenheid aan samenlevingsverbanden. Verder is de vrijheid van geloofsovertuiging typerend voor deze traditie, en ten slotte rentmeesterschap: het zorgen voor wat we van God gekregen hebben.


Het WI heeft een paar jaar geleden als kernwaarden dienstbaarheid, vrijheid en duurzaamheid geformuleerd. Welke spreken jou het meeste aan?
Duurzaamheid en vrijheid. Ik ben als voorzitter en lid van A Rocha veel bezig met de natuur. Daarnaast houd ik van wandelen, fietsen, vogels en vooral van planten. Ik ben ook biologie gaan studeren om mensen te kunnen vertellen van de schoonheid van de schepping. Dat viel tegen; planten werden heel mechanisch benaderd, in plaats van als iets om je over te verwonderen. Dat is een van de redenen dat ik in de filosofie terecht ben gekomen. 

Maar ook vrijheid van godsdienst en ruimte voor verschil vind ik een belangrijk thema. Ik heb jaren bij het Instituut voor Cultuurethiek gewerkt en ben gepromoveerd op het onderwerp ‘Culturele rechten’, over de multiculturele samenleving.
Dit zijn belangrijke waarden voor de ChristenUnie. Naast deze waarden ben ik ook steeds meer haar christelijke identiteit gaan waarderen. Het is voor mij van groot belang dat we een gezamenlijk uitgangspunt hebben in Jezus Christus.


Welk nieuws houdt jou bezig?
Het raakvlak tussen kerk en maatschappelijke organisaties houdt mij erg bezig. Hoe kunnen we ons als christenen onderscheiden in de samenleving? Een prachtig voorbeeld daarvan vind ik netwerken van christenen, zoals A Rocha en Present. Daarnaast raken  de huidige internationale ontwikkelingen me, zoals die in Oekraïne en het Midden-Oosten. Of asielzoekers die zijn uitgeprocedeerd, terwijl ze een heel bestaan in Nederland hebben opgebouwd en soms zelfs in Nederland zijn geboren. Er is veel onrecht in de samenleving. Daarvoor is te weinig aandacht in de media.


Wie of wat inspireert jou?
Als ik twee filosofen mag noemen: Blaise Pascal en Sören Kierkegaard. Ik moet die filosofen ook echt af en toe lezen om spiritueel weer aangeraakt te worden. Maar ook de hedendaagse theoloog Tom Wright inspireert me. Hij helpt me om het belang van de schepping - en het werken aan een nieuwe schepping - voor ogen te houden.
En om heel iemand anders te noemen: de Amerikaanse zanger Johnny Cash, een echte verhalenverteller. Ik houd van verhalen. Maar Cash was ook iemand die de zwarte kant van het leven kende. Hij had alcohol- en drugsproblemen, is meermalen opgepakt, maar was ook een diepgelovig christen. Bovendien kon hij mensen samenbrengen, of ze nu democraat waren of republikein. Vanuit zijn achtergrond zou je zeggen dat hij republikein was, maar hij liet zich niet in een hokje stoppen. Hij was juist ook begaan met zwakkeren in de samenleving. Daarin liet hij iets van Jezus zien.