De aanslagen in Parijs raken onze stembus

Door Roel Kuiper


Wij zijn deze zomer wakker geworden aan de rand van een vulkaan. De kwetsbaarheid van onze vrede en veiligheid is blootgelegd door erupties van geweld in de wereld rondom ons. Dit heeft ook invloed op Nederland en op de komende verkiezingen. Wat betekent dit voor de ChristenUnie?


De wereld en de verkiezingen
De gebeurtenissen in de wereld (Oekraïne, Syrië, Irak, Noord-Afrika) dreunen na in ons land. Er is een 'rand van instabiliteit' rondom Europa, zo stelt het ministerie van Buitenlandse Zaken treffend. Scheidslijnen van elders worden  in het Westen zichtbaar en roepen spanningen op. De aanslagen in Parijs treffen de democratische samenleving in het hart, maar vragen ook om nieuwe veerkracht, onderlinge betrokkenheid, verzoening. Tegenover terreur verdedigen we niet alleen onze vrijheid, maar vooral onze waarden, onze manier van samenleven, dat wat ons tot een samenhangende politieke gemeenschap maakt.  

Zonder saamhorigheid, zonder de wil er voor elkaar te zijn, zonder morele kaders, zonder burgers en overheden die het algemeen belang vooropstellen, lukt het niet een vitale samenleving op te bouwen. Het is onder meer aan de politiek hier woorden aan te geven en dit te stimuleren. Daar wordt op gelet bij de verkiezingen van 18 maart. Het lijken ‘binnenlandse’ verkiezingen, gericht op provinciale politiek, maar alles wat onze wereld nu raakt, keert terug bij deze stembus. Niets blijkt bij burgers zo hoog te scoren als een veilige en solidaire samenleving.


Meer dan ‘maatregelen’
Krijgen we dat? Wie heeft het erover? Ik weet niet of het bij deze verkiezingen anders gaat, maar vaak is er het patroon (mede door versimpelde mediaframes) dat in de campagne slechts enkele concrete dingen doorklinken en dat pas na de verkiezingen naar een grotere visie wordt gevraagd. Uiteindelijk gaat het in de politiek om het grotere verhaal. Ook nu is dat de vraag: waar willen we heen met onze samenleving? We worstelen een crisis door, we staan voor grote Europese en mondiale problemen, wat zegt de politiek daarop?

Het kabinet heeft in de afgelopen jaren veel in beweging gezet. Uit het hervormingsbeleid sprak de overtuiging dat Nederland de crisis voorbij moet zien te komen en dat de financiële huishouding van de staat op orde moet zijn. We staan er gelukkig iets beter voor. Maar hoe staat het met de politieke en sociale huishouding? Het is nu de tijd om te laten zien dat de nieuwe ordening in de zorg en het sociale domein, niet maar ‘maatregelen’ zijn, maar hoe ze ons verder helpen als samenleving. De minister-president heeft vaak gezegd dat hij wil dat we sterker uit de crisis komen. Welnu, wat maakt ons sterker?  


Ons kapitaal
De ChristenUnie heeft een deel van de hervormingen gesteund, veel maatregelen bijgestuurd en concreet verbeterd. Ook de ChristenUnie-fractie in de Eerste Kamer heeft hier een aandeel in gehad. Er is gezorgd voor een zachtere landing van de zorg bij decentralisaties, voor landelijk opererende zorgaanbieders bleef ruimte, de woningmarkt kwam weer op gang. Belangrijk uitgangspunt was en is dat, als er bezuinigd moet worden, de lasten door iedereen meegedragen worden. Belangrijk uitgangspunt is dat we in tijden van crisis de gemeenschapszin niet ondermijnen, maar juist versterken. We mogen best van elkaar een extra zorginspanning vragen en mensen wijzen op eigen verantwoordelijkheden, maar dan wel zo dat onderlinge betrokkenheid erbij wint.

We zijn er nog lang niet. Het werk begint pas. Er komt veel op mensen af. Daarom moeten we nu verder bouwen aan onze samenleving, aan onderling vertrouwen, verantwoordelijkheidszin en (sociale) veiligheid. Meer dan ooit voelen we de kwetsbaarheid en broosheid van ons bestaan. Christenen hoeven zich daarover niet te verbazen. Het ‘kapitaal’ van de samenleving zit niet opgesloten in onze portemonnee. We leven niet bij brood alleen. Het belangrijkst is dat we dat we bereidheid tonen er te zijn voor anderen, elkaar voort te helpen en te steunen, en niet te laten vallen. Daarom hebben we ons verzet tegen de mantelzorgboete, en deze is ook van tafel gegaan. We zetten ons in voor een zorgzame en verantwoordelijke samenleving.


Zorgverzekeraars
Van burgers mag gevraagd worden het algemeen belang voor ogen te houden. Maar dan moeten publieke instellingen dat ook doen. De reductie van topinkomens in deze sector is slechts een begin. Publieke instellingen die in het verleden door marktwerking of verzelfstandiging bijna letterlijk ‘in de markt’ zijn gezet moeten weer verbonden worden aan het publieke domein. Dat geldt bijvoorbeeld voor zorgverzekeraars. Wij hebben via de Eerste Kamer kunnen realiseren dat de invloed van verzekerden op het (inkoop)beleid van zorgverzekeraars substantieel wordt verbeterd, zodat verzekeraars weer als coöperaties gaan fungeren en niet nog verder de markt op worden geduwd. Dit zijn belangrijke winstpunten die de komende jaren hun vruchten gaan afwerpen. 


Niet verrommelen
Voor zo’n dienstbare samenleving zetten we ons in. De komende jaren zal het politieke leven zich voor een belangrijk deel verplaatsen naar lokale overheden. Dat biedt nieuwe mogelijkheden voor burgers en overheden. Hiervoor bestaat een groot draagvlak. De RMO pleitte eerder voor meer ‘zeggenschap’ en ruimte voor ‘zelforganisatie’ (Terugtreden is vooruitzien, 2013). Burgers moeten ruimte krijgen en daarbij niet steeds weer afhankelijk blijken van de overheid. Het WI van de ChristenUnie kwam met prachtige studies over de terugkeer van maatschappelijk initiatief en de coöperatiegedachte. De samenleving moet weer in handen komen van de burger. De samenleving is van de burger, niet van de overheid. Maar dan moeten we dit nu wel gaan realiseren.    

Zelfbeheer en zelfbestuur zijn vanouds belangrijke begrippen in Nederland. Dit land is opgebouwd door burgers die er zelf verantwoordelijkheid voor namen. Dat is het kapitaal waarmee we solidariteit in stand houden, vrede kunnen bewaren en invulling geven aan een gemeenschappelijk bestaan, waarin eenieder naar eigen overtuiging kan leven en bijdragen aan de samenleving. Wil Nederland als politieke gemeenschap niet verrommelen in een internationaal krachtenveld, dan zullen de contouren hiervan scherp moeten blijven, ook binnen de EU.


De taak van de ChristenUnie
Voor de ChristenUnie is zo’n dienstbare samenleving met een dienstbare overheid een belangrijk politiek idee. De visies die hierin meekomen zijn onmisbaar, juist in onze tijd. Daaraan hebben we houvast, ook als Eerste Kamerfractie. We laten ons leiden door de christelijke overtuiging dat niemand voor zichzelf leeft en dat we samen verantwoordelijk zijn voor elkaar en voor ons land. Onze samenleving is sterk geworden door christelijke waarden: naastenliefde, verantwoordelijkheidsbesef, respect voor elkaar en voor verscheidenheid. Die waarden zijn onmisbaar om onze samenleving te bouwen. Laten we dat vooral doen en anderen hierin meenemen. Dat is de taak van de ChristenUnie in een roerige en onrustige wereld.  

 

Roel Kuiper is fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Eerste Kamer.