Meer lego dan ego

Door Karel Groen

Voor de Nederlandse burgers en bedrijven is een goede samenwerking met buurlanden belangrijk. Dichtbij in Duitsland en België zijn kansen op het gebied van economie en werkgelegenheid.

De realiteit leert dat er gezamenlijke tijd en inzet nodig is, om grensoverschrijdende samenwerking te ontwikkelen en succesvol te doen zijn. Nauwe samenwerking met grensregio’s (Euregio’s) is noodzakelijk om grensoverschrijdende samenwerking te doen slagen. De ChristenUnie ziet het belang van een nauwe samenwerking met de buurlanden en wil ermee aan de slag.


Werk
De werkloosheid is op dit moment hoog. Langs de grens in Noord-Nederland is sprake van werkloosheid tot wel 13%, terwijl deze net over de grens in Duitsland (Emsland) minder dan 3% bedraagt. Oorzaak hiervan is dat Duitsland sterke familiebedrijven heeft en men op kwaliteit en kosten concurrerend is. Door lagere lonen en verschil in regels, taal en cultuur gaan nog weinig Nederlanders over de grens aan de slag. Gemeenten en UWV werken aan bemiddeling over de grens, maar Nederlanders zitten nog teveel in hun comfortzone en onbekend maakt onbemind. Samenwerking vanuit het onderwijs (ROC’s) impliceert dat jongeren stages en banen bij de buren kunnen krijgen. Dit gebeurt nu nog maar mondjesmaat. Het duale onderwijssysteem in Duitsland is meer gericht op vakmanschap en verantwoordelijkheid door de bedrijven. Nederlandse scholen zijn goed in een breed aanbod en hebben ruimte voor creativiteit.     


Duurzaamheid
De Eems Dollard Regio (EDR) excelleert op het gebied van duurzame windenergie, zowel op land als offshore. Ostfriesland (Duitsland) leeft letterlijk en figuurlijk van de wind en de Eemshaven in Groningen profiteert van groeiende dienstverlening aan windparken op zee. Jongeren kunnen op het Noorderpoortcollege zelfs een opleiding ‘windtechnician’ volgen. Duitse windmolenindustrie en Nederlandse dienstverlening vullen elkaar dus uitstekend aan.

Duurzaamheid gaat om rentmeesterschap en een verantwoorde omgang met de natuur en de middelen die wij ontwikkelen. Duitsland heeft moderne technologie voor opwekking van energie (onder andere wind en biomassa). Nederland is sterk in dienstverlening, verkoop en logistiek. Voorop hierbij staat de vermindering van uitstoot van C02. Overheden dienen moedige keuzes te maken en hieraan consequent vast te houden. Lange termijn beslissingen zijn belangrijk en vereisen moed en vasthoudendheid van politici. Het E.E.G. (Erneuerbare Energie Gesetz) van de Duitse Bondsregering is een voorbeeld van consequent duurzaamheidsbeleid. Nadeel van het Duitse systeem is dat het duur is voor de burgers, zij betalen in de energieprijs mee aan de investeringen. Energiecentrales in de Eemshaven zijn veelal gasgestookt en een nieuwe kolencentrale staat in de startblokken.  Niemand wil deze oude technologie meer, alleen is hiertoe al decennia geleden besloten en kun je de miljoeneninvesteringen niet zomaar ongedaan maken. Nederland loopt helaas achter de feiten aan en is heel laat met de ontwikkeling van een degelijk en duurzaam energiebeleid.


Regels
Grensoverschrijdende samenwerking wordt negatief beïnvloed door verschillende nationale regels.  Europa moet zeker niet alles voorschrijven, maar meer uniformiteit en Europese afstemming is noodzakelijk. Grote verschillen op het gebied van regelgeving leiden tot afstand tussen burgers in buurlanden. Hierdoor worden mensen belemmerd om met elkaar samen te werken. Ook hier geldt: minder regels is vaak beter. Op dit moment is er een werkgroep Grensoverschrijdende Samenwerking (GROS) actief vanuit het ministerie BZK met provincies en Euregio’s. Er dient hierbij nog meer medewerking en daadkracht te komen vanuit de landelijke en provinciale politiek, om knelpunten blijvend op te lossen. Actueel is het Duitse plan voor tolheffing, waarbij eigen burgers worden gecompenseerd en ook alle binnenwegen worden belast. Dit vraagt om een Europese aanpak. Helaas prevaleert de nationale politiek nog te vaak boven het internationale belang. Ook wat betreft accijnzen en onderwijs (diploma’s) dient er nog veel meer te worden geharmoniseerd.   


Infrastructuur
Goede wegen en vaar- en spoorverbindingen zijn cruciaal om gebieden over grenzen heen te ontsluiten. Op dit moment werkt de provincie Groningen met Niedersachsen aan een snelle treinverbinding met Bremen naar Hamburg (Wunderline). Verbetering van verbindingen over landsgrenzen heen is cruciaal voor een goede samenwerking. Verschil in beslisstructuren en overlegculturen leiden er toe dat initiatieven onnodig worden vertraagd. Provincies en grensregio’s kunnen bijdragen aan een optimale transparantie in samenwerking. Waar een wil is, is een weg.


Subsidie
Subsidie is nodig, niet als doel, maar als efficiënt en effectief middel om grensoverschrijdende samenwerking te stimuleren en te realiseren. Er zijn verschillende Europese subsidies (onder andere EFRO, INTERREG, Leader etc.). Het INTERREG A subsidieprogramma voor grensoverschrijdende samenwerking wordt door Brussel heel belangrijk gevonden. Voor de nieuwe periode 2014-2020 wordt deze subsidie daarom verder verhoogd. Van belang is de blijvende inzet hierbij van provincies in de projectontwikkeling. Hierbij dient naast innovatie (topsectorenbeleid) ook te worden gekeken naar maatschappelijk relevante thema’s. Denk hierbij onder meer aan werkgelegenheid, veiligheid, cultuur, toerisme, demografische ontwikkeling en gezondheid. Dankzij Europese subsidie kunnen we niet alleen praten, maar ook projecten ten gunste van de Eems Dollard Regio doorvoeren.


Uitdaging
Nederland heeft vanuit een individualistische en humanistische visie veel organisaties samengevoegd en gereorganiseerd. Ons land heeft een sterk Angelsaksische gerichtheid, hierbij horen centrale macht en grote instituten. Duitsland heeft zich na de oorlog sterk decentraal ontwikkeld, de regio beslist zoveel mogelijk zelf. Wat is een christelijke houding? Aandacht voor de menselijke maat (noaberschap) en samenleven met je naaste over grenzen heen betekent: geloven in grensoverschrijdende samenwerking. Ondanks gebrokenheid en complexiteit gaan we elkaar steeds beter begrijpen. Luister naar elkaar en zoek de verbinding. Samenwerken met andere landen verrijkt je leven. Het Emsland (katholiek) en Ostfriesland (protestant) hebben duidelijke christelijke wortels. In de praktijk blijkt dit uit de aandacht voor het collectieve optreden en de gerichtheid op de lange termijn. Veel meer Lego (samen bouwen) dan Ego (jezelf centraal stellen) , zoals in Nederland, waar het individuele belang door de secularisering in de maatschappij veelal heilig is verklaard.


Taak ChristenUnie
De ChristenUnie kan zich in haar politiek richten op het verbinden (duurzame samenwerking) en harmoniseren (regels en beleid). De Eems Dollard Regio werkt graag mee om de ambities voor een doelgerichte samenwerking met het Duitse buurland in een concrete grensagenda op te pakken. Geloven in een grensoverschrijdende samenwerking betekent intensieve inzet om belemmeringen weg te nemen en kansen te verzilveren!


Drs. Karel A. Groen is directeur van de Eems Dollard Regio (EDR) en voorzitter van de Provinciale Unie ChristenUnie Drenthe. Hij schreef dit artikel op persoonlijke titel.