[Gastblog] Christelijke politiek is antirevolutionaire politiek

Robert van Puttendinsdag 30 juni 2015 10:59

In juni presenteerde de ChristenUnie drie kernwaarden voor haar politiek programma: dienstbaarheid, geloofsvrijheid en waardevol leven. Robert van Putten geeft een aanvulling: christelijke politiek is antirevolutionaire politiek. De eerste bijdrage in de serie: ‘Kernwaarden van de ChristenUnie’.


Helft van het verhaal
De kernwaarden dienstbare samenleving, geloofsvrijheid en waardevol leven vormen een treffende weerslag van de lange traditie van christelijk denken over mens, samenleving en overheid. Noties van dienstbaarheid, (geloofs)vrijheid en hoogachting van het geschapen leven behoren tot de centrale noties van het christelijk denken. Wanneer de kernwaarden zo beschouwd worden, is het een schot in de roos. Ze moeten echter niet gezien worden als de politieke speerpunten van de partij, dat doet geen recht aan de breedte van de christelijke politiek.

Met deze kernwaarden is echter nog niet de essentie van de christelijke politiek gevat. De kernwaarden weerspiegelen nog maar de helft van het christelijk-politieke denken. Wat ontbreekt is de christelijke visie op de aard en inzet van christelijke politiek als zodanig. Anders gezegd: er moet iets toegevoegd worden over de eigenheid van christelijke politiek: haar antirevolutionaire karakter. Dat is de lijn van Groen, Kuyper en Dooyeweerd, die later door GPV (antirevolutionair en universeel) en de RPF (soevereiniteit in eigen kring) zijn overgenomen en die ook in de ChristenUnie centraal staat (dienstbare politiek). Deze traditie typeert het karakter van de partij. Wat houdt dat in?

Antithese
Politiek is niet primair een strijd om de middelen, maar een ideologische strijd om de richting waarheen de cultuur zich ontwikkelt. Politiek is een activiteit die plaatsvindt in de context van een strijd tegen de geest van deze eeuw. Die politieke strijd wordt gevoerd vanuit en om verschillende levensbeschouwelijke grondmotieven. In de strijd tussen de grondmotieven is sprake van een ‘antithese’. Deze antithese maakt een synthese tussen het bijbels grondmotief en het humanistische grondmotief  niet mogelijk. Christelijke politiek moet vanuit het bijbels grondmotief gestalte krijgen.

De concrete politieke strijd richt zich tegen politiek die gevoerd wordt vanuit het humanistische grondmotief van vrijheid en beheersing. Het brede spectrum van seculiere politiek kan hieronder geschaard worden: het is een intern tegenstrijdig en voor het transcendente ‘gesloten’ grondmotief. Het tegelijktijdig streven naar individuele vrijheid en beheersing van de omgeving leidt vandaag de dag tot agressief secularisme, obsessief veiligheidsdenken en een politiek van angst: fatale pogingen om de verworvenheden van de moderniteit te bewaren en te beschermen.

Een politiek van hoop
De strijd tegen dit humanistisch grondmotief brengt het onderscheidende profiel van christelijke politiek in beeld. Christelijke politiek kan het problematische beheersingsdenken hierin ontmaskeren en van een alternatief voorzien. Ze bewaart vanuit het bijbels grondmotief de ‘openheid’ naar het transcendente, dat fundamenteel is voor een goede samenleving. Tegenover het angstig populisme biedt ze een politiek van hoop.

Dit antirevolutionaire denken remt ook de ambities van politiek en overheid, door het anti-utopisch denken. De strijd tegen het beheersingsdenken is een strijd tegen vervolmakingsdrang in de politiek. Zowel het christelijke besef van zonde als de overtuiging dat God regeert creeert ontspanning voor christelijke politiek en behoed voor een krampachtig pogen de (verlichte) moderniteit in stand te houden.

Kortom, christelijke politiek is antirevolutionaire politiek. Dat zou de ChristenUnie sterker tot uitdrukking moeten brengen in haar kernprogramma, in aanvulling op haar kernwaarden. Dat geeft de kernwaarden een scherper christelijk profiel. Ook brengt het de diepere motieven van christelijke politiek sterker naar voren.

Robert van Putten is filosoof en bestuurskundige, werkzaam als onderzoeker aan de VU en is coördinator van het fellowsprogramma van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

« Terug

Reacties op '[Gastblog] Christelijke politiek is antirevolutionaire politiek'

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.