[Gastblog] Voorbij de marge - door Robert van Putten

banner-kerkdonderdag 13 maart 2014 14:46

Christenen zijn zichzelf gaan zien als een groep in de marge van de samenleving. De ruimte in de ‘postchristelijke’ en ‘seculiere’ samenleving voor gelovigen zou kleiner worden. In de politiek zou aan ‘christen-pesten’ worden gedaan.

Niet zelden wordt, als het om de toekomst gaat, een apocalyptische toon aangeslagen. Spreken de feiten niet voor zich? Het aantal kerkgangers neemt af. Het zeteltal van christelijke partijen wordt kleiner. Verschillende verworvenheden van gelovigen staan onder druk.

Spreken de feiten voor zich? Dat praten we onszelf aan. Door alsmaar tegen onszelf te vertellen dat we ‘in de marge’ raken kunnen we op een gegeven moment niet meer anders denken over onze plek in de samenleving. De verhalen van teloorgang hebben een zelfversterkend effect en zadelen ons ten onrechte met een gevoel op dat er voor ons geen plek meer is in de maatschappij. Een ander perspectief is mogelijk. Ik doe een aanzet tot een positieve realistische kijk op onze positie in de samenleving.

Netwerksamenleving

De samenleving is de plek waar mensen elkaar treffen en voor elkaar zorgen. Op allerlei manieren en op allerlei domeinen zorgen mensen voor elkaar en zijn mensen betrokken op maatschappelijke problemen. In de kerk, in de zorg, het onderwijs, het jeugd- en welzijnswerk. Christenen zijn daarin ook zeer actief en hebben op deze terreinen alle ruimte. Van marginalisering is hier geen sprake.

We moeten alleen niet de fout maken om de samenleving op een lijn te stellen met het wetboek en de subsidiestroom. Strubbelingen rond subsidies aan religieuze organisaties zijn vervelend, maar betekent absoluut niet de verbanning van religieuze organisaties uit de samenleving.

De manier waarop de huidige samenleving is georganiseerd is horizontaal en flexibel. We noemen het de netwerksamenleving. Daarin is veel moeilijker een centrum en een marge te ontdekken. In de netwerksamenleving ben je pas in de marge als je helemaal niet meer in staat bent om je te verbinden met anderen mensen en netwerken. Volgens mij zijn christenen en christelijke organisaties daar heel goed in.

In de netwerksamenleving is onze identiteit niet meer omlijnd door een vaststaand collectief tegenover een ander collectief. In de verzuiling was identiteit iets wat scheiding maakte tussen groepen. In de netwerksamenleving wordt identiteit niet meer op die manier gevormd. Als individuen zoeken we wat ons verbindt aan andere mensen en dat vormt onze identiteit. Niet datgene waarin we verschillen. Kijken we op deze manier naar onze positie in de samenleving dan doen we meer recht aan de werkelijkheid en we zien veel meer verwantschappen. Mensen in je omgeving zijn dan niet de ‘seculiere’ of ‘liberale’ ander, maar iemand met wie je ook een waarde of belang deelt en dus een verbinding hebt.

Vooruit kijken

We kunnen kiezen om te blijven hangen in het treuren over wat we verliezen, maar we kunnen ook op zoek naar nieuwe maatschappelijke vraagstukken waarin we als christen present kunnen zijn. Die kansen dienen zich volop aan. De economische crisis en duurzaamheid zijn voorbeelden van thema’s waarin volop kansen voor participatie zijn. Daarmee kunnen christenen weer opnieuw midden in het maatschappelijke debat staan. Het gaat om de keuze om vooruit te kijken. Volgens mij zijn christenpolitici deze omslag aan het maken.

De christelijke opdracht om het ‘zout der aarde’ te zijn en het heil voor de samenleving te zoeken kan ons aansporen om continu naar nieuwe kansen te zoeken om als christenen present te zijn. Het geloof dat Gods evangelie voor het hele leven betekenis heeft spoort ons aan om in een nieuwe tijd te zoeken naar nieuwe manieren om maatschappelijk en politiek betrokken te zijn.

De manier waarop je kijkt is een keuze. Het helpt niet om te somberen over de marge, bovendien is het onterecht. Het geschetste alternatief biedt ruimte om ontspannen te zoeken naar nieuwe ruimtes voor het christelijk geloof in de huidige netwerksamenleving.

Robert van Putten is bestuurskundige en filosoof. Hij is werkzaam als gastonderzoeker bij het WI van de ChristenUnie.

« Terug

Reacties op '[Gastblog] Voorbij de marge - door Robert van Putten'

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.