Gemeenschap in tijden van globalisering - interview over 'Geordende globalisering'

Lambert 2018vrijdag 20 september 2019 14:05

De klimaatcrisis en de migratiecrisis, twee grote maatschappelijke thema’s die momenteel domineren in het publiek debat. Ze hebben gemeenschappelijk dat het vraagstukken van mondiale omvang zijn.
Ze overstijgen niet alleen onze landsgrenzen, maar spelen bovendien overal ter wereld. Lambert Pasterkamp, onderzoeker bij het Wetenschappelijk Instituut, schreef hierover het boek Geordende globalisering. Zijn boek wordt op 4 oktober gepresenteerd tijdens een ‘globaliseringsdebat’. De redactie van Groen legde hem een aantal kritische vragen voor.

Wat was de aanleiding om deze studie over globalisering te schrijven? | Het maatschappelijke debat is nogal gespannen als het gaat om allerlei globaliseringsthema’s. Denk aan migratie, klimaatverandering of veiligheid. Al deze thema’s hangen samen met de wereldwijde integratie die we meemaken. Daardoor komen we met nieuwe medemensen en nieuwe uitdagingen in aanraking. Wat betekent het om daar recht aan te doen? Tegelijkertijd willen we als ChristenUnie maatschappelijke tegenstellingen overbruggen. Hoe kunnen we vrede zoeken? Om op die vragen een antwoord te vinden, bleek er behoefte aan bezinning op globalisering. Wat is er gaande? En hoe kunnen we daar vanuit de christelijk-sociale traditie aan beantwoorden?

En wat is er gaande? Wat is het probleem met globalisering? Ik houd er niet zo van om in problemen te denken. Hoewel politiek wel vaak over problemen gaat. Neutraler geformuleerd gaat het om een versmelting van levenssferen. Dat kan dichtbij zijn en ver weg. Denk aan wereldwijde consumptieketens die de Nederlandse of Europese levenssfeer doet versmelten met die van producenten in China. Eenzelfde beweging is zichtbaar bij migratie of in internationale veiligheidsvraagstukken. Dat is  een gegeven, dat vervolgens wel grote politieke vragen met zich meebrengt, zoals de vraag naar politieke gemeenschap. Je zou kunnen zeggen dat het politieke verband waarbij we behoren verzwakt door globalisering. Door die versmelting verliezen veel mensen het gevoel dat we bij elkaar behoren in politieke gemeenschappen. We voelen ons minder op elkaar betrokken. Dat wordt zichtbaar in maatschappelijke spanningen rond discussies over migratie, klimaatbeleid of veiligheid. De gemeenschap die een uitvalsbasis vormde en die houvast bood, komt onder druk te staan door globalisering.

Wat is jouw aversie tegen het woord ‘probleem’? | Als je het over problemen hebt, zit je al snel ook in de negatieve sfeer of in de doemscenario’s. In politiek opzicht zit je ook al snel aan schuldigen te denken, en daar houd ik niet zo van. Ik wil aan iets bouwen en niet iets afbreken. Probleemanalyses zorgen vaak voor gehakketak, in voor- en tegenstanders. Het past ook wel bij een wetenschappelijk instituut om niet het probleem al te veronderstellen voordat je een onderzoek start. Daarom wil ik liever niet vanuit een probleem vertrekken. Bovendien, als je over problemen praat bij globalisering is een deel van je publiek al afgehaakt, want dat ervaart geen problemen met globalisering.

Toch gaat het in je boek veel over problemen. Je typeert globalisering zelfs als de nieuwe ‘sociale kwestie’. En grote woorden vallen: onthechting en existentiële kwestie. | Globalisering zelf is geen probleem, maar iets dat twee kanten heeft. Isaac da Costa zei dat de boekdrukkunst een stap naar de hel en tegelijk een stap naar de hemel is. Met wat minder pathos kan je zeggen dat elke ontwikkeling twee kanten heeft, en dat geldt ook voor globalisering. Het is een ontwikkeling ten goede en ten kwade.

Waarin zit dan de ‘stap naar de hemel’ bij globalisering? | Globalisering biedt ons, als we dat willen zien ten minste, zicht op nieuwe naasten en geeft mogelijkheden voor allerlei nieuwe verbindin- gen met mensen die tot nog toe buiten ons blikveld vielen. Ik geloof dat het paus Benedictus is die ergens zegt dat ware globalisering ons dichter bij een ervaring van mens-zijn brengt, namelijk dichter bij de diversiteit van Gods werkelijkheid. Daarin zie ik globalisering als een positieve ontwikkeling. Maar dat veronderstelt wel dat je dat wilt zien en kunt zien. En voor dat kunnen zien is wel nodig dat je een uitvalsbasis hebt, een eigen plek hebt, dat je je ergens thuis kunt voelen van waaruit je de wereld tegemoet kunt treden. Dat staat echter onder druk door de erosie van politieke gemeenschappen, en daardoor vormt globalisering ook een politieke uitdaging. Daarom is een bepaalde orde wel nodig, en dat is de orde van de gemeenschap.


Dit is een fragment uit het interview met Lambert Pasterkamp dat verschijnt in de septembereditie van Groen. Het boek Geordende globalisering wordt op vrijdagavond 4 oktober gepresenteerd tijdens een Globaliseringsdebat met Theoloog des Vaderlands Stefan Paas en ChristenUnie-partijleider Gert-Jan Segers. Voor donateurs is het nu al te bestellen. Niet-donateurs kunnen het boek vanaf 4 oktober voor € 12,50 bestellen in onze webshop

De septembereditie van Groen is vanaf eind september voor € 7,50 te koop in onze webshop en gratis voor onze donateurs. Word nu donateur vanaf € 3,- per maand en ontvang Groen viermaal per jaar gratis!

« Terug

Reacties op 'Gemeenschap in tijden van globalisering - interview over 'Geordende globalisering''

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.