Grapje

mart keuning columnmaandag 12 februari 2018 12:00

'Er zijn in het nabije verleden meer dan eens (taal)voorstellen langsgekomen die me te kwezelig leken om waar te zijn. De grap is echter tot op heden niet opgeëist.' Mart Keuning schreef een column over het verwijderen van ongemakkelijke elementen in onze taal; een ontwikkeling die nu juist niet opbouwend is voor een samenleving waarin verschillen mogen bestaan, aldus Keuning.

Carmiggelt schreef: "Wie, zoals ik, behoort tot het niet gelovig, twijfelend volksdeel, kan namelijk onmogelijk gewaar worden wanneer en waarmee het wèl gelovig, zeker wetend volksdeel wordt gekwetst."

De schrijver drukte hiermee het verschil uit dat in zijn beleving bestond tussen gelovigen (zekerweters) en niet-gelovigen (het twijfelend volksdeel). Wie zijn tekst in deze tijd terugleest komt echter voor de vraag te staan wie in de huidige samenleving die zekerweters zijn. Als zekerweters net als in Carmiggelts tijd te identificeren zijn door de eenvoud waarmee de doelgroep te kwetsen is, maak ik me sterk dat Nederlandse christenen op deze titel al enige tijd geen aanspraak meer maken. In progressief Nederland hebben we echter een waardig opvolger. Het fanatisme en de dweepzucht waarmee taal en kunst, in navolging van de Noord-Amerikaanse trend, worden gezuiverd van onwelgevallige elementen is van grote stelligheid.

In Noord-Amerika zelf deed Justin Trudeau er deze week hoogstpersoonlijk een schepje bovenop. Hij corrigeerde een studente die het woord mankind gebruikte. Zeer kwetsend, zoals u begrijpt, want in het woord mankind zit het woord man. Dat moest natuurlijk zijn: peoplekind, een meer ‘inclusief’ woord. Later verklaarde hij dat de uitspraak, in weerwil van de duidelijke beelden, een grap betrof.

Juist het verwijderen van taal en beelden die uitdrukking kunnen geven aan ideeën verhindert de uitwisseling die zo nodig is voor een samenleving waarin verschillen kunnen bestaan. Wie delen van taal onmogelijk maakt, maakt afwijkende ideeën ondenkbaar en onzegbaar. Dat lijkt me weinig reden tot lachen. Als Trudeau na zijn premierschap ambities heeft in de cabaretwereld raad ik hem aan op een kleedje te beginnen.

Toch zou het wel mooi zijn als zijn variété ook in Nederland navolging zou vinden. Er zijn in het nabije verleden meer dan eens voorstellen langsgekomen die me te kwezelig leken om waar te zijn. De grap is echter tot op heden nog niet opgeëist.

Het lijkt me goed als we een grote taart op het Binnenhof laten plaatsen. Alexander Pechtold kan daar dan uit springen en uitgelaten roepen dat de voorstellen tot het verwijderen van het woord blank, het in de ban doen van seksevermelding (want kwetsend voor mensen die zich geen man of vrouw voelen), het verwijderen van de aanspreekvormen hij en zij (idem) en het verminderen van het aandeel hetero’s en blanken in het leger allemaal een grap zijn. Dan lachen we hard en opgelucht en kan men in Den Haag weer aan de gang met echte problemen.

 

Mart Keuning is (nu nog) ChristenUnie-raadslid in Leiden.

Sinds vorige maand verschijnt er elke maandagmiddag een column op de website van het WI. Vorige week schreef Jesse de Haan over vrij(moedig)heid van spreken. Tot volgende week!

« Terug