Overheid: transparantie graag, geen propaganda

donderdag 15 november 2012 13:24

“VVD en PvdA delen een onverwoestbaar geloof in de toekomst, een rotsvast vertrouwen in wat Nederlanders samen voor elkaar kunnen krijgen en de diepe overtuiging dat ons land de komende jaren een stabiel en daadkrachtig kabinet nodig heeft om hiervoor kracht en energie vrij te maken.” (‘Bruggen slaan’, 29 oktober 2012; cursivering toegevoegd)

In het Regeerakkoord dat met bovenstaande alinea begint, miste Arie Slob, en hij niet alleen, een ‘groot verhaal’, een visie op de samenleving. Dat zou je niet zeggen na dit ronkende begin. Het Humanistisch Verbond zou zo tekenen voor deze geloofsbelijdenis, minus wellicht het derde geloofsartikel dat vooral het vertrouwen in het eigen kabinet uitspreekt (en meteen ernstig op de proef is gesteld).

De vraag is: moet de overheid wel grootse visies of vergezichten hebben of uitdragen? Heeft niet André Rouvoet himself uitgesprokendat de overheid niet over waarheid gaat, maar over gerechtigheid? (Groen van Prinstererlezing 2009, Macht dienstbaar maken aan gerechtigheid.) Hij doelt dan op ‘publieke gerechtigheid’: over publiek, in principe voor allen, zichtbaar gedrag of waarneembare structuren, die aanleiding kunnen geven tot overheidsinterventie vanwege (dreigende) vormen van onrecht. De overheid is dus niet uitdeler van het ‘geneesmiddel’ dat Gods gerechtigheid ons mensen aanbiedt in de persoon en het evangelie van Jezus Christus. Een goede overheid ziet zich niet als instantie die het volk ‘de waarheid’ voorhoudt (al dan niet per Pravda). En de overheid is ook niet bedoeld voor morele volksverheffing, al dan niet langs christelijke lijnen, ook niet via wetgeving (Stefan Paas). Betekent dit alles nu dat een goede overheid er juist eentje is zonder visie? Of bestaat dat niet?

Ter wille van de helderheid kunnen we om de overheid heen drie concentrische ‘domeincirkels’ onderscheiden (vgl. Covey). Neem de Nederlandse rijksoverheid. (1) Als buitenste cirkel heeft ze te maken met heel de Nederlandse samenleving, zelfs met alle draden waarmee deze in het Europese en mondiale web hangt. Over heel dit domein, hoe eng of stalinistisch dat ook klinkt, heeft ook de overheid een ‘radarfunctie’. Dat mag ze niet aan de futurologen van Shell overlaten. Heel dit weefsel dient de overheid te ‘monitoren’. Dit zou ik de ‘circle of awareness’ noemen, de ‘cirkel van het overheidsbewustzijn’.

(2) ‘Monitoren’, in de gaten houden, betekent niet, dat overal ook verantwoordelijkheden liggen voor de overheid. Daarom ligt de tweede cirkel hier ruimschoots binnen: de ‘circle of responsibility’, de ‘cirkel van de overheidsverantwoordelijkheid’ is beduidend kleiner. Hier gaat het criterium van ‘publieke gerechtigheid’ spelen.

(3) Maar zelfs het aanvaarden van overheidsverantwoordelijkheid betekent niet dat de overheid voortdurend in de benen komt bij alles wat misgaat of mis dreigt te gaan. Regionale krimp kan bijvoorbeeld tijdelijk zijn. Hier spelen dus (a) prioriteiten: ook overheidsmiddelen (inclusief tijd en aandacht) zijn nu eenmaal schaars. Maar het gaat ook om (b) prudentie, een afwegen of en hoe een (dreigende) verstoring van de ‘publieke gerechtigheid’ interveniërende actie van de overheid vraagt. Want dat vormt de binnenste cirkel: de ‘cirkel van overheidsinterventie’.

Kan een overheid zonder visie? (1) Meteen al in de eerste cirkel heeft de overheid een visie op heel de (mondiale) samenleving nodig: waarop let je bij het ‘monitoren’? Geen enkel signaal (bijvoorbeeld van digitale hate speech, economische kansen of dreigende vluchtelingenstromen) mag bij voorbaat genegeerd worden. Een fijnmazige mens- en maatschappijvisie is hier onontkoombaar. (2) Om vervolgens het onderscheid te kunnen maken wat onder de verantwoordelijkheid van de overheid valt – de tweede cirkel – is een visie nodig op de verhouding tussen overheid en samenleving. (3) Tenslotte zijn er (minimaal prudente intuïtieve) criteria nodig om af te wegen wanneer een overheid werkelijk tot interventie, een beleidsmaatregel over wil gaan (misschien is daar globaal iets over te zeggen, maar vaak zullen enkel per situatie afwegingen – dat vraagt politieke wijsheid! – transparant kunnen worden gemaakt).

Is de overheid dan toch ‘hofleverancier’ van morele of levensbeschouwelijke, al dan niet christelijke visies? Nee. Want, ja: overheden hebben onontkoombaar levensbeschouwelijk geladen visies en die visies zijn ook nodig. Het is ook een zaak van eerlijkheid om daarover transparant te zijn, zeker bij de totstandkoming van wetgeving (bijvoorbeeld rond het zelfgekozen – tijdstip van – levenseinde). Maar deze ‘passieve’ vorm van overheidscommunicatie is iets anders dan een overheid die de eigen (mix van) visies actief gaat ‘uitdragen’ in de samenleving. Dat heet propaganda en grenst aan opdringen. Zo’n overheid wil dat minderheden zich (laten) conformeren aan meerderheidsopvattingen die – inderdaad – tot uiting komen in bijvoorbeeld wetgeving. Dan zoekt men niet meer naar praktische oplossingen of uitzonderingen rond minderheidsopvattingen, maar dan heerst een onbespreekbaar ‘wet = wet’.

Levensbeschouwelijk geladen als deze visies zijn, moet de overheid het voeden van levensbeschouwelijke keuzes overlaten aan de samenleving zelf. Bijvoorbeeld aan het Humanistisch Verbond, kerken of thematische discussiefora. Tenzij de publieke gerechtigheid in geding is (cirkel van overheidsverantwoordelijkheid), en de rijksoverheid binnen haar ‘cirkel van interventie’ uitkomt op een middel zoals Postbus 51 spotjes (bijvoorbeeld om bellen in de auto te ontmoedigen: dat brengt mensenlevens in gevaar). Normaal gesproken doet een overheid er goed aan zich te beperken tot het geven van enkel de noodzakelijke opheldering vanuit welke overwegingen ze bepaalde beleidsmaatregelen meent te moeten nemen. Dus s.v.p. geen propaganda (‘actief’). Maar wel graag transparantie (‘passief’). Opdringen, nee. Ophelderen, OK.

Zo'n helder voorbeeld staat drie alinea’s verder in hetzelfde VVD/PvdA-Regeerakoord van 29 oktober 2012 waarmee ik begon: “De ene partij is beducht voor een overheid die in de weg loopt. De andere partij vreest een overheid die mensen in de steek laat.” Nuchter. Realistisch. Duidelijk. Eerlijk. Echt.

« Terug

Reacties op 'Overheid: transparantie graag, geen propaganda'

b
Geplaatst op: 23-04-2014 10:51 Quote
In the heart of the bat Replica Watches uk the exclusive automatic movement H-31 housing that ensures accuracy and Replica omega watches excellent stability, as well as a power reserve up to 60 hours. The attention to Hublot big bang replica detail is omnipresent, as evidenced by a characteristic 'H' pattern on the dial, a wide zero suggesting serious underwater expeditions, as well as a sport.
broker
Geplaatst op: 05-09-2014 08:48 Quote
Although it is not hard to start forex brokers compare your own Forex signal business, you will still need to do some work and have some money. First what you will need is special software that can send Forex trades to your customers. Luckily there are several ready-to-use software available online and you can purchase Forex trading methods unlimited license anytime
Nieuw bericht