Liefhebben is geen luxe


Door Eppo Bruins, hoofdredacteur

Het schrikbeeld van de meervoudige crisis die op ons afkomt lijkt eindelijk te zijn geland in de hoofden van politici en beleidsmakers: het eurovraagstuk, het verziekte bankensysteem, te goedkope vuile energieopwekking, stijgende grondstofprijzen en materiaalschaarste, vergrijzing en een tekort aan arbeidskrachten, een economie die niet meer wordt gedragen door reële productie van goederen. Tien jaar te laat, maar ja, het is geland. Wat politici en beleidsmakers helaas nog niet allemaal inzien, is dat al deze gebeurtenissen dezelfde oorzaak hebben.

Soberder leven?

De onderliggende oorzaak van de problemen is dat ik de ander niet gun meer te hebben dan ikzelf heb. Deze afgunst geldt tussen collega’s, tussen banken, tussen landen, tussen generaties, tussen culturen en tussen werelddelen. We zijn bereid de ander te helpen zolang het maar niet ten koste van onszelf gaat. Welvaart zonder groei, The End of Growth, Grenzen aan de groei: ja, er is een intellectuele bovenlaag die weet hoe het wél moet. Met haast religieuze stelligheid worden boeken en artikelen geproduceerd die een grote waarheid verkondigen: als wij bereid zijn soberder te leven, te genieten van een leven dat ontkoppeld is van economische groei, dan kunnen we alle monden op deze wereld voeden. Dat heet rechtvaardigheid. Helaas dringt deze roep van de bovenlaag niet door tot de gewone burger. En is dat niet logisch? Het is gemakkelijk om op te roepen tot een soberder leven als je zelf drie keer modaal hebt. Het is gemakkelijk om op te roepen tot een rechtvaardiger verdeling van middelen als je zelf Europeaan bent. Lief zijn voor de ander is een luxeproduct voor hoogopgeleiden geworden. Het hoort bij de zelfontplooiing in de hoogste laag van Maslow’s piramide.

Slechts één optie

Een begin van een oplossing ontstaat als we niet langer het lief zijn voor de ander als een goede daad ervaren, maar het als een wezensnoodzaak ervaren lief te hebben. Jezus wees de weg: “Heb God lief boven alles en de naaste als jezelf”. Daarmee vatte Hij de gehele wet en de profeten samen. Nooit eerder in de geschiedenis was deze waarheid urgenter dan nu. Omdat de ander lief hebben geen luxe is, maar lijfsbehoud – nu dat de grenzen aan de exploitatie van de aarde zijn bereikt. Het is voor Europeanen niet meer mogelijk om andere continenten van hun grondstoffen te beroven of om andere volken uit te buiten. Het is niet meer mogelijk om met morele superioriteit een weldoener te zijn voor wat ooit de derde wereld heette. De wereld is klein en hij die ooit ver weg was, is onontkenbaar je naaste geworden. Er is nog maar één optie: liefhebben.

© WI ChristenUnie