André Adieu!

André Adieu!

Door Herman Sietsma 

 

Wie Stijlen van leiderschap van Henk te Velde leest wordt getroffen door de veranderingen die in de loop van de tijd in het profiel van politieke leiders zijn opgetreden. Na de partijlozen (Thorbecke, Groen en anderen) kwamen de profeten en organisatoren zoals Abraham Kuyper. De volgende generatie waren de “echte mannen” (Colijn) en na hem kwamen de   “gewone Nederlanders” zoals Drees en Beel. De laatste periode die hij bespreekt (met Joop den Uyl) noemt van der Velde het leiderschap zonder leiders.

Dominante leider passé

Onze tijd ken geen politieke leiders meer in  de zin van de 20e eeuw, toen politiek strijd tussen waarden was. De politieke cultuur is sterk veranderd. Politici kunnen nog enige belangstelling krijgen als hun persoonlijkheid daartoe aanleiding geeft en als ze het goed doen in praatprogramma’s, maar voor politieke idealen lopen weinigen nog warm. Veel meer aandacht krijgen de iconen van onze tijd: uit de wereld van de sport, van de televisie, van de popcultuur. Daar geldt geen Balkenende-norm of journalistiek dedain;  de vermaakindustrie is boven kritiek  verheven. Politiek is nu de wereld die weliswaar onvermijdelijk is maar toch vooral onbehagen oplevert.

Ook in meer algemene zin is leiderschap heel iets anders dan vroeger. Wie denkt dat een leidinggevende functie – in een bedrijf, in een organisatie - automatisch gezag meebrengt wordt snel wakker geschud. Gezag moet verdiend worden en bovendien is de dominante leider passé. Het gaat vooral om dienstbaarheid. Dat er tegelijkertijd wordt gehunkerd naar inspiratie en zingeving van de leider levert de interessante paradox van het leidinggeven op.

Consequent en inhoudelijk

Gedachten vermenigvuldigen zich bij het vertrek van André Rouvoet. Gelet op zijn carrièreverloop en de omstandigheden was dit wellicht onontkoombaar.  Maar voor ons land en voor de partij is zijn vertrek te betreuren.

André had de taak in deze veranderende (politieke) cultuur zijn weg te vinden met een boodschap die per definitie impopulair is.  De geschiedenis moet maar oordelen over de vraag hoe groot zijn invloed is geweest. Maar breed wordt onderkend dat hij, met zijn consequente inhoudelijke aanpak een verademing was in  een arena van relativisme. De verbindende rol die hij speelde in het kabinet –al werd die lang niet altijd zichtbaar - maakte hem in politiek opzicht interessanter dan de politici die meer macht hadden, maar daarmee nog niet meer leiderschap vertoonden. Hij stelde inhoud boven vorm en dienstbaarheid boven directe politieke winst.

Rouvoet was als politiek leider klassiek èn modern. Klassiek omdat hij de waarden-discussie in de politiek niet uit de weg is gegaan en de inhoud centraal stelde. Hij stond in dit opzicht volop in de antirevolutionaire traditie. Modern omdat hij in zijn stijl verbinding zocht en inspireerde op grond van die overtuiging. Hij was daarmee een politiek leider van zijn tijd.

André, Adieu!