Was Mozes links of rechts?

Was Mozes links of rechts?

 

Door Tim Vreugdenhil, theoloog en predikant van Stadshartkerk Amstelveen en Amstelgemeente Amsterdam

 

In de afgelopen maanden ben ik bezig geweest met het bestuderen van het leven van Mozes. Misschien is het beroepsdeformatie, maar toen ik vernam dat dit nummer van Denkwijzer de titel ‘van links naar rechts…’ zou dragen, dacht ik: was Mozes eigenlijk links of rechts?

 

Dubbele nationaliteit

De start van Mozes’ leven kent een bizarre wending: van een minimum aan sociale zekerheid naar een maximum aan verzorgingsstaat. Door zijn moeder in het water begraven, wordt hij gevonden door een dochter van Farao. Geboren op driehoog achter (zo ruim zullen Hebreeuwse slaven immers niet gewoond hebben) belandt hij in het koninklijk paleis. Een dubbele nationaliteit was voor Mozes geen probleem en voor zijn adoptiemoeder evenmin. Als je ‘Mozes’ wordt genoemd (eruit getrokken!), zul je je leven lang weten dat je een Egyptische Hebreeër bent.

Dat verhaal over de moord op een Egyptenaar is natuurlijk koren op de molen van wie meent dat twee paspoorten tot problemen moeten leiden. Bij Mozes kruipt het bloed waar het eigenlijk niet gaan kan. De prins wordt vluchteling. Altijd in de watten gelegd, moet hij opeens voor zichzelf gaan zorgen. Dan duikt er een werkgever op: Jetro. En zoals dat gaat in die tijd: het uithuwelijken van je dochter is de beste investering in je personeel. Onduidelijk is of Mozes zo ongeveer mede-eigenaar is van Jetro BV of slechts één van de (vele) herders.

 

Law and order

Een sterke leider, zo heeft Israël Mozes leren kennen. Maar wel een leider die aanvankelijk bepaald niet staat te trappelen en die bovendien wordt omschreven als de meest zachtmoedige mens die er op aarde ooit was.

Later wordt Mozes de man van ‘law and order’ – die Tien Geboden (en alles er omheen) werden door hem ook flink gehandhaafd. Gedogen was er niet bij. Maar wie de moeite neemt de wetten van Exodus en Deuteronomium door te ploegen, zal ontdekken hoe onevenredig groot de paragraaf ‘sociale zekerheid’ is. De wetten zijn er voor de mens, niet andersom. En veiligheid is niet het privilege van sommigen, maar een recht voor allen. Mozes is eigenlijk net zo rechts als dat hij links was.

 

Recht door de Rode Zee

En de God van Mozes? Is die rechts of links? Hij is in ieder geval de God van recht door de Rode Zee. De God die slaven wil bevrijden. Zowel van hun linkse als van hun rechtse afgoden en stokpaardjes. God is niet simpelweg ‘straight’. In de woestijn wordt er veertig jaar afgebogen naar rechts en naar links. Maar dan brengt Hij zijn volk ook precies daar waarvoor het bestemd is: het beloofde land. Misschien maar het beste om – net als Mozes – achter Hem aan te gaan. Linksom of rechtsom.