Grassroots

Grassroots

 

Op zoek naar wat er leeft in de zandbak, op het marktplein en aan de keukentafel

 

 

 

Door Tjitske Kuiper, adviseur lokale en provinciale besturen op partijbureau ChristenUnie

 

 

Het betrekken van de eigen achterban, van kiezers en leden vraagt strategie en inzet. Binnen veel kiesverenigingen worden fracties en bestuur door slechts enkele mensen draaiende gehouden. Vaak lukt het hen niet om de achterban te activeren. De idee achter de term ‘grassroots’ is, dat de eigen achterban - die gevormd wordt door leden, kiezers en sympathisanten - actief benaderd moet worden om te blijven voelen wat er leeft aan de keukentafel en in de achtertuin. De term ‘grassroots campaign’ kennen we van Obama’s verkiezingscampagne. Om tot president van de Verenigde Staten gekozen te worden heeft hij gebruik gemaakt van een zeer vernieuwende strategie, waarbij de inbreng vooral bottom up is in plaats van top down. Nadruk ligt op inzet van sociale media als hyves en facebook en op veel persoonlijk contact. Wat kan de ChristenUnie hier van leren?

 

Leden zijn cruciaal

Politiek is voor veel mensen in toenemende mate een ‘ver van mijn bed show’. Veel mensen associëren het met abstract taalgebruik, ingewikkelde procedures, ondoorzichtige processen en dikke beleidsnota’s. Er is in de huidige media bovendien veel aandacht voor conflicten tussen politici en partijen. Ook dat verhoogt de aantrekkingskracht van politiek niet. ‘De politiek’ loopt het gevaar dat er in de beleving van de burgers alleen nog maar gesproken wordt over oplossingen van problemen die niet het leven van gewone mensen betreffen.

Steeds minder mensen brengen hun stem uit en nog minder mensen overwegen een lidmaatschap van een politieke partij. Toch zijn leden voor politieke partijen cruciaal. Ook de ChristenUnie heeft geen bestaansrecht zonder leden. Het is dan ook zaak om het contact met de eigen achterban niet te verliezen. Dat is en blijft de basis. We willen daar steeds opnieuw aandacht voor vragen. Want wij geloven niet in politieke partijen zonder leden, zoals de PVV of de partij van Rita Verdonk.

 

 

Kader:

Grassroots ("graswortels") is een Engelse term voor politieke processen die aan de basis worden ontwikkeld. Vaak betekent dit dat burgers in plaats van beleidsmakers initiatieven ontwikkelen en beslissingen nemen.

 

 

Permanent campagnevoeren

Dit artikel is geen pleidooi om voortaan over te gaan tot het copieren van Obama’s campagnestrategieën, maar het kan wel aanleiding zijn om eens na te gaan in hoeverre wij zelf voldoende inzetten op het  contact met de achterban. In de aanloop naar verkiezingen zijn dergelijke contacten met  leden en kiezers uiteraard intensiever van aard. Maar ook (of juist) in de tussenliggende tijd dient er aan contacten op het niveau van de grassroots gewerkt te worden.

Vanuit de partij wordt er daarom onder meer steeds ingezet op ‘permanente campagne’. Hiervoor verwijzen we graag naar ons Handboek campagnevoeren. Hier treft u allerlei ideeën aan die u kunt benutten. Misschien was u tot nu toe altijd gewend om als kiesvereniging van tijd tot tijd een Kamerlid uit te nodigen. Denk ook eens aan een informele bijeenkomst in een huiskamer of een late-night show voor jongeren of een politieke fietstocht. Dit handboek kan u daarbij zeer goed van dienst zijn. U kunt dit aanvragen bij het partijbureau of downloaden vanaf de site.

 

Leden werven

Lid zijn van een politieke partij is niet meer vanzelfsprekend. Het gebrek hieraan is onderdeel van een breder maatschappelijk verschijnsel. Jezelf verbinden aan instituties, verenigingen, partijen of een kerk spreekt voor veel mensen niet meer vanzelf. Men is minder loyaal. Doordat lidmaatschap minder snel voor de hand ligt, vergt het meer inspanning om een levendige politieke cultuur te krijgen.

Het werven van kiezers, leden en in het verlengde daarvan politieke vertegenwoordigers en bestuursleden vraagt om een goede aanpak. Iedere vereniging wordt gedwongen daarover na te denken. Met name passieve kiesverenigingen zien hun ledenaantallen jaarlijks afnemen. En het overgebleven ledenbestand vergrijst dan in rap tempo. Laat dat een signaal voor u zijn, om onmiddellijk in actie te komen. Zo wordt u weer een actieve vereniging.

 

 

 

KADER

_______________________________________________________________________

Leden

Het gezamenlijke ledental van de Nederlandse politieke partijen schommelt sinds 1994 rond de 300.000. Voorheen hadden met name de grote traditionele partijen veel meer leden. Het CDA telde in 1980 nog ruim 162.000 leden, in 1990 ongeveer 125.000 en per 1 januari 2007 nog geen 70.000. De PvdA ging in deze periode van bijna 113.000 naar net geen 63.000 en de VVD van 85.000 naar ruim 40.000. Kleinere partijen zagen hun ledental juist groeien. GroenLinks kende in 1996 een dieptepunt met 11.700, maar staat anno 2007 op 23.490. De SP had bijna 16.000 leden toen ze bij de Tweede Kamerverkiezingen 1994 in het parlement kwam en heeft per 1 januari 2007 50.740 leden. De SGP en ChristenUnie zijn al jaren vrij stabiel en hebben respectievelijk 27.154 en 26.673 leden. De PVV, sinds 2006 vertegenwoordigd in de Tweede Kamer, kent geen lidmaatschap.

Ontwikkeling ledental Nederlandse politieke partijen 2005-2010

Partij

Per 1-1-2005

Per 1-1-2006

Per 1-1-2007

Per 1-1-2008

Per 1-1-2009

Per 1-1-2010

CDA

73.000

69.000

69.560

69.200

68.102

67.592

PvdA

61.111

61.913

62.846

59.327

56.507

54.504

SP

44.299

44.853

50.740

50.238

50.444

46.507

VVD

41.861

40.157

40.849

36.832

37.703

36.371

SGP

25.900

26.400

27.154

26.906

26.940

27.196

ChristenUnie

24.235

24.156

26.673

27.683

26.745

26.441

GroenLinks

20.709

21.383

23.490

21.901

20.815

20.961

D66

11.744

11.059

10.462

10.357

12.432

18.507

PvdD

1.799

2.408

6.370

6.972

8.012

10.310

LPF

2.111

1.274

-

-

-

-

Totaal

304.970

300.195

318.144

309.416

307.700

308.389

Bron: Wikipedia

___________________________________________________________________________

 

 

Waarom zijn leden belangrijk?

Waarom zijn leden eigenlijk van belang voor onze partij? We zetten zeven redenen op een rij:

1. Leden zijn een bron van rekrutering voor aankomende bestuursleden en politici.

2. Leden zijn nodig om bij te dragen aan standpuntbepaling binnen een partij. Met meer leden is er meer input van kennis, ideeën en creativiteit. Leden hebben immers invloed op de inhoud van de partijprogramma’s op lokaal, provinciaal, landelijk en Europees niveau.

3. Leden hebben rechtstreekse invloed op de samenstelling van de kandidatenlijsten in de aanloop naar de verkiezingen. Dit is een belangrijke vorm van directe partijdemocratie en het is onderdeel van het totale democratische proces.

4. Meer leden ervoor, dat de financiële draagkracht van de partij vergroot wordt. Het aantal leden is bovendien medebepalend voor de hoogte van de subsidie die een politieke partij ontvangt.

5. Leden ontvangen veel meer informatie via de eigen partijkanalen zoals Handschrift, Denkwijzer en nieuwsbrieven. Dit stelt leden in staat om vervolgens zelf ook weer ambassadeur te zijn voor hun eigen partij.

6. Vele handen maken licht werk. En: hoe meer leden, hoe meer je kunt doen.

7. Leden zijn – mede door veel van de bovenstaande redenen – loyaler dan ‘gewone stemmers’. Leden werven is ook in die zin de partij versterken.

 

Databank

Iedereen die zich aanmeldt om lid te worden, vindt ‘onderdak’ bij een lokale kiesvereniging. Het is mooi als verenigingsleden elkaar allemaal kennen. Binnen een kleine vereniging lukt dat uiteraard sneller dan in een groter verband.

Een levensvatbare kiesvereniging heeft minimaal zo’n 35 leden nodig om volwaardig te kunnen functioneren. Voor iedere vereniging, hoe klein of hoe groot ook, geldt dat ledenwerving van het grootste belang is. Indien dit aspect genegeerd wordt, dan wordt vroeg of laat de weg naar beneden ingeslagen. In het Handboek campagnevoeren  is hier veel aandacht aan geschonken. Tip: zorg dat er ieder jaar minstens één activiteit opgepakt wordt om nieuwe leden te werven.

Sommige kiesverenigingen hebben een databank van hun leden met daarin informatie betreffende onder meer opleiding/ kennisgebieden/ervaring. Dit is beslist een aanrader voor alle kiesverenigingen. Niet alleen maar woon- en mailadres noteren, maar ook expertise, leeftijd, werkervaring, bereidheid iets te doen voor de partij. Misschien is er iemand in uw ledenbestand die dit kan en wil doen. Maak contact, op welke manier dan ook. Door leden met een bepaalde deskundigheid te consulteren, door een kennismakingsbezoek te plannen, door een open huis in de fractiekamer, door een bedrijfsbezoek, etc. Door iemand van uw bestuur speciaal verantwoordelijk voor deze taak te maken, voorkomt u dat dit aspect vergeten wordt.

 

 

KADER JAAP GODSCHALK : ZIE ANDER BESTAND!!

 

 

Leden willen best actief worden

Ledenvergaderingen worden nogal eens slecht bezocht. Toch blijkt uit recent onderzoek vanuit het partijbureau dat maar liefst één op de vijf leden na enige stimulans bereid is een taak op zich te nemen. Vaak wil men dan wel dat deze taak een tijdelijk karakter heeft en een duidelijk afgesproken begin en einde. Persoonlijk contact, al is het maar via belacties, blijken daarbij cruciaal en ook het onderhouden van deze contacten met de achterban blijkt stimulerend te werken.

 

Benut deskundigheid

Zodra u over meer informatie beschikt over uw leden, kunt u de deskundigheid van de leden proberen zo goed mogelijk in te zetten. Zo kunt u als fractie specifieke leden benaderen om een bepaald document van commentaar te voorzien. De praktijk leert dat de achterban hier veel bereidheid toe heeft. Sterker nog, men waardeert dit vaak zeer. En als fractie kunt u er voordeel van hebben. Het kost vaak wel wat tijd, maar hiervoor kunt u misschien een fractiemedewerker of fractievolger inschakelen.

 

Wat leeft er onder de leden?

Bedenk eventueel een nieuwe structuur waarbij gepeild kan worden wat er leeft onder uw leden. Bijvoorbeeld door als bestuur twee keer per jaar een telefonische belronde te organiseren samen met de fractie met vragen over specifieke onderwerpen die lokaal spelen. Ook is het mogelijk om een vaste klankbordgroep in te stellen. Deze groep mensen kan dan regelmatig benaderd worden om hun mening te vragen. Het is een hulpmiddel voor een fractie om een eigen tunnelvisie te voorkomen. Regelmatig een online enquête onder uw leden levert ook input en betrokkenheid op.

 

Zandbak- en marktgesprekken

De beste manier om te ontdekken wat er bij de bevolking leeft, is om u onder allerlei verschillende soorten mensen te begeven, bij voorkeur zonder dat u als politicus of partijbestuurder herkenbaar bent. Gesprekjes op de markt, tijdens het uitlaten van de hond, op de rand van de zandbak met uw (klein)kind, neefje of nichtje, bij het afhaalloket van de chinees, buurtbarbecue, in de stoel bij de kapper, in de trein of de visplek bij het kanaal. Door regelmatig uw oor te luisteren te leggen op voor u ‘ongewone’ plekken voedt u uzelf met nieuwe onderwerpen en opvattingen. Door dit vervolgens op een goede manier te gebruiken kunt u een goede politieke gevoeligheid ontwikkelen. Dat is niet hetzelfde als ‘U vraagt, wij draaien’. U heeft een goede antenne nodig om te weten welke opvattingen er leven in de samenleving. Die antenne dient dus de geluiden en meningen op te vangen. Dit is ook weer belangrijk bij het ledenwerven. Als je in gesprekken goed kunt aansluiten bij wat er leeft, haal je mensen eerder over de streep.

 

Creatief contacten leggen

Het aantal kiezers in uw gebied is veel groter dan het aantal leden. Probeer te achterhalen waar uw potentiële kiezers zich bevinden. Analyseer de uitslagen van verkiezingen op stembureau-niveau. Waar wonen de kiezers vooral? Kerken, christelijke organisaties en christelijke scholen zijn plaatsen waar u uw stemmers kunt aantreffen. Probeer contact te leggen en eens een overleg te plannen om te kijken wat u voor elkaar kunt betekenen. Soms gaat dit het best via de fractie, bijvoorbeeld naar aanleiding van een actueel politiek onderwerp. Soms ligt dit meer op de weg van het bestuur. Veel hangt af of iemand uit fractie of bestuur al een persoonlijk contact heeft dat vervolgens benut kan worden. Ontwikkel als vereniging in ieder geval een actief beleid om dit op te pakken. Wacht niet af. Passiviteit is funest.

 

Website als etalage

Een website met actuele informatie die regelmatig ververst wordt, is een belangrijk onderdeel van een bloeiende vereniging. De website wordt benut door uw geïnteresseerde achterban  (potentiële kiezers en potentiële leden en eigen leden) en ook door journalisten en andere politieke partijen. De website is uw visitekaartje. Zorg dat dat er goed uit ziet. Kijk er zelf eens kritisch naar. Zijn de foto’s goed? Is de informatie duidelijk? Kloppen de gegevens van de bestuursleden en de fractie? Is er actueel nieuws? Zou u zelf regelmatig op deze site willen kijken? Enzovoort. Immers: als de etalage niet goed is gaat een bezoeker de winkel ook niet binnen. Betrek zo nodig leden die handig zijn met computers. In partijverband wordt u verder geholpen met cursussen voor beginners en gevorderden.

 

Afstemming bestuur en fractie

Van sommige taken is het niet geheel duidelijk bij wie de eindverantwoordelijkheid hoort te liggen. Bij het onderhouden van een website of een nieuwskrantje kan dit wel eens voor discussie zorgen. Het is primair de verantwoordelijkheid van het bestuur om te zorgen voor een goede website, maar in de praktijk zit de webmaster vaak dicht op het fractiewerk. Vaak is zelfs een van de fractieleden of fractieondersteuners de webmaster. De webmaster kan eventueel een vrijwilligersvergoeding ontvangen uit het fractiebudget. Laten bestuur en fractie bij het werven en inzetten van leden vooral goed met elkaar afstemmen en samenwerken. Samen zijn we de ChristenUnie.