Gewoon jezelf zijn

Gewoon jezelf zijn

 

Door Herman Sietsma, hoofdredacteur

 

Het rechts-liberale sentiment dat door Nederland waait, is verleidelijk. Waarom zou de overheid bepalen wat goed is voor jou? Overheidstaken moeten zich in deze opvatting beperken tot het bieden van ruimte aan individuele ontwikkeling van mensen. Geld van de overheid kan naar infrastructuur, economische ontwikkeling en veiligheid, maar niet of minder naar het sociale en culturele domein, naar milieu- en natuurbehoud en hulpverlening. En vooral het terrein van de ethiek is dan verboden gebied; de suggestie dat de overheid ‘het goede’ zou kunnen definiëren, laat staan bevorderen, wordt onhaalbaar en zelfs gevaarlijk geacht.

 

Tragische vergissing

Het is, ook voor christenen,  een verleidelijke redenering. Want als de overheid afstand houdt van de maatschappij kan ze misschien niet veel positiefs bereiken, maar ze kan ook weinig schade aanrichten. Als christenen onder deze conditie een “stil en gerust leven” kunnen leiden zou je er bijna naar gaan verlangen. We gaan elkaar dan niet lastig vallen en het publieke domein is moreel en feitelijk ‘leeg’. Toch zou het een  tragische vergissing zijn als christelijke politiek deze weg zou inslaan. Want politiek bedrijven is niet “ieder het zijne” laten en verder de publieke leegte aanvaarden. Christelijke politiek streeft – behalve naar het respecteren van eigen verantwoordelijkheden voor burgers - naar het centraal stellen van de eer van God in het publieke domein en naar het betrachten van gerechtigheid. Dat is geen abstractie; het is juist een abstractie te menen dat de overheid zonder moraal kan.

 

Christelijke waarden in onze rechtsorde

Dit laat zich gemakkelijk illustreren. In ons rechtssysteem heeft de overheid al lang bepaald wat ‘het goede’ is: de betekenis van het menselijk leven, het recht op eigendom, de strafwaardigheid van allerlei inbreuken op de rechtsorde zijn wettelijk vastgelegd. Behoud, maar ook afbreuk van die fundamenten is een uiting van een ethische positiebepaling. Een tweede voorbeeld zien we rond het sleutelen aan menselijk leven, genetische manipulatie en orgaandonatie; wie hier geen taak ziet voor de overheid faciliteert het recht van de sterkste (de wetenschapper, de financier, de belanghebbende) ten nadele van alle anderen die van deze ontwikkelingen de gevolgen ondervinden. Uit deze voorbeelden blijkt dat het zogenaamd individuele zo individueel niet is. Ons wettelijk en bestuurlijk systeem neemt op veel terreinen nog steeds – meestal zonder het te (h)erkennen - bepaalde christelijk-westerse waarden als uitgangspunt.

 

Links of rechts?

De moraal: net zo min als interventies door de overheid (met wetgeving, fiscale instrumenten of anderszins) waardenvrij zijn, is staatsonthouding dat. “Gewoon jezelf zijn” is feitelijk: politieke steun vragen voor jezelf. Het dilemma is daarom niet de keuze tussen een grote (linkse) of kleine (rechtse) overheid. De centrale vraag is of we een goede overheid hebben. Het criterium daarvoor is nooit de individuele autonomie, maar de regels voor het omgaan met de schepping en haar bewoners.

Het is een zegen als christenen een stil en gerust leven kunnen leiden. Maar wie het  publieke domein wil prijsgeven, verlate de politiek..