ChristenUnie brengt staatshuishoudboekje op orde

ChristenUnie brengt staatshuishoudboekje op orde

Financiële onderbouwing verkiezingsprogramma: solide, sociaal en duurzaam

 

Door Pieter Grinwis en Jacob Pot

 

Hoe komen we de financiële crisis en economische malaise te boven, hoe krijgen we de overheidsfinanciën weer in het gareel en hoe doen we dat op een christelijk-sociale en dus ook duurzame wijze? Deze vragen stonden centraal bij de financiële onderbouwing van het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie.

 

De opgave

Allereerst roepen we in herinnering voor welke opgave ons land staat. Hoewel de economie voorzichtig herstelt van de enorme klappen die ze heeft gekregen, staan overheid en samenleving voor de grote uitdaging de gaten, die als gevolg van de kredietcrisis zijn geslagen, te dichten: gestegen werkloosheid, een recordaantal faillissementen en flink uit het lood geslagen overheidsfinanciën. De staatsschuldteller staat inmiddels op bijna 70% van het BBP (bruto binnenlands product), in 2015 zal het financieringstekort bij ongewijzigd beleid nog zo’n 2,9% van het BBP bedragen en het houdbaarheidstekort is onder invloed van de slechte budgettaire uitgangspositie en de toenemende levensverwachting opgelopen tot 4,5% van het BBP (ca. € 29 miljard). Als nu niet wordt ingegrepen in de staatshuishouding zal de schuldenberg blijven groeien en wordt de rekening bij jongere en toekomstige generaties gelegd. Niets doen is dus geen optie.

 

Een christelijk-sociaal antwoord

Het kader waarbinnen we deze opgave tegemoet treden is de christelijk-sociale samenlevingsvisie van de ChristenUnie, zoals in het vorige nummer van Denkwijzer was te lezen[1]. Gezondmaking van het staatshuishoudboekje gaat bij de ChristenUnie hand in hand met investeren in vertrouwen tussen overheid en samenleving. Dat betekent dat we niet alleen komen met bezuinigingen, maar ook investeren in gezonde gezinnen, veilige wijken, goed onderwijs, informele zorg en duurzaamheid; en waar nodig voeren we hervormingen door: op de woningmarkt, in de zorg en bij de pensioenen. Het is de komende jaren de kunst de overheid slanker en slimmer te maken; tegelijkertijd dient zij een schild voor de zwakken te blijven.

 

16 miljard

Bij de presentatie van het verkiezingsprogramma op 6 april heeft de ChristenUnie naar buiten gebracht dat zij de overheidsfinanciën ten opzichte van het basisscenario van het CPB in 2015 wil hebben verbeterd met 16 miljard euro. Deze 16 miljard tekortreductie zou de resultante moeten zijn van een pakket hervormingen, bezuinigingen en in geringere mate lastenmaatregelen. De voorgestelde bezuinigingen en hervormingen moesten er ook voor zorgen dat de overheidsfinanciën op lange termijn houdbaar zouden worden.

De vraag of de ChristenUnie deze ambitie daadwerkelijk realiseert is inmiddels van een positief antwoord voorzien. Wanneer u dit leest is namelijk door het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) Keuzes in Kaart 2011-2015 uitgebracht, een analyse van de economische en duurzaamheidseffecten van de verkiezingsprogramma’s. Het CPB en het PBL hebben onderzocht welke effecten ons christelijk-sociale antwoord op de financieel-economische crisis heeft en die zijn op de voor de ChristenUnie belangrijke punten ronduit goed: de inkomsten en uitgaven zijn in 2015 nagenoeg weer in evenwicht; de ChristenUnie voldoet ruimschoots aan de houdbaarheidsopgave; de lasten worden naar draagkracht verdeeld; en de economie wordt daadwerkelijk duurzamer[2].

 

Maatregelen

Tegenover ruim 25 miljard aan ombuigingen staat ruim 8 miljard aan intensiveringen. Een greep uit de ombuigingen: we bezuinigen op het openbaar bestuur door loonmatiging.[3] De kinderopvangtoeslag wordt meer afhankelijk van daadwerkelijke arbeidsparticipatie, de wegenaanleg wordt beperkt tot het oplossen van de grootste knelpunten, het profijtbeginsel krijgt meer accent in het cultuurbeleid en er komen meer doelmatigheidsprikkels in het onderwijs. In de zorg wordt ingezet op meer doelmatigheid, maatschappelijk verantwoorde inkomens bij medisch specialisten en een maatschappelijk verantwoorde bedrijfsvoering bij de zorginstellingen. Een deel van de zorg wordt waar mogelijk opgevangen binnen de eigen kring; er wordt geld uitgetrokken om te bevorderen dat deze zorg er ook echt komt.  De nominale zorgpremie wordt omgezet in een inkomensafhankelijke premie. Hiermee verdwijnt de omslachtige zorgtoeslag.

Tegelijk wordt geïnvesteerd. In: onderwijs (1,8 miljard); waterveiligheid, openbaar vervoer, de binnenvaart en een kilometerheffing (ca. 1 miljard), veiligheid (600 miljoen), jeugd en gezin (400 miljoen), in duurzaam ruimtegebruik en hernieuwbare energie. Het budget voor ontwikkelingssamenwerking blijft 0,8% van het BNP. We nemen onze verantwoordelijkheid voor vrede en veiligheid (nationaal en internationaal) serieus door niet te bezuinigingen op defensie.

De lasten ontwikkelen zich gematigd: de crisis- en hersteltax (1% BTW-verhoging voor niet primaire levensbehoeften) loopt immers ultimo 2013 weer af, maar heeft dan wel de rentelasten op de staatsschuld met honderden miljoenen teruggebracht. Per saldo betalen de burgers in 2015 iets meer lasten dan nu, onder andere door een eerlijker vormgeving van de hypotheekrenteaftrek. Bedrijven betalen ook iets meer: door de introductie van een bankenheffing en een hogere kilometerprijs voor vrachtwagens (beide 1 miljard).

 

Effecten

Het ChristenUnie-programma verbetert de houdbaarheid van de overheidsfinanciën met 5,5% BBP (ca. 35 mld) en dat is beduidend meer dan de opgave van 4,5% BBP. De helft van het houdbaarheidseffect wordt veroorzaakt door de structurele verbetering van het EMU-saldo in 2015 met 16 miljard euro. De andere helft is het gevolg van de hervormingen op de woningmarkt, in de zorg en bij de pensioenen.

De werkgelegenheid neemt met 100.000 arbeidsjaren toe en hierdoor daalt de werkloosheid. Investeringen in het onderwijs leiden tot minder schooluitval, beter rekenonderwijs en verantwoorde studiekeuzes en op lange termijn tot meer economische groei.

De resultaten voor de bereikbaarheid zijn uitstekend. Het autogebruik neemt af met 10-15%; de voertuigverliesuren (fileoponthoud) nemen liefst 45% af. En het OV-gebruik neemt 5 tot 10% toe ten opzichte van het basispad. Nog enkele andere scores op het gebied van duurzaamheid: de broeikasgassenuitstoot neemt met bijna 40 Megaton CO2 af in 2020. De gestelde doelen voor hernieuwbare energie en energiebesparing worden nagenoeg gehaald.

Gaat het dan allemaal zo gemakkelijk? Natuurlijk niet. Bepaalde bezuinigingen zullen we echt gaan merken. Burgers zullen meer zaken zelf moeten organiseren of deels zelf moeten betalen. Daarnaast zullen burgers en bedrijven samen voor ongeveer 6 miljard euro aan extra belastingen en premies moeten gaan betalen. Al met al zal de gemiddelde koopkracht van huishoudens de komende jaren echter niet veranderen. De ChristenUnie verdeelt de lasten zodanig, dat de koopkracht van de laagste inkomensgroepen er zeker op vooruit zal gaan en van de hoogste inkomensgroepen erop achteruit.

 

ChristenUniek

De ChristenUnie bezuinigt meer dan de partijen ter linkerzijde en hervormt meer dan de partijen ter rechterzijde. Kortom, de combinatie van én solide én sociaal én duurzaam is goed mogelijk. Solide, want we bezuinigen verantwoord, maar tegelijk daadkrachtig, we tonen lef door te hervormen en hiermee brengen we het staatshuishoudboekje op orde. Sociaal, want we leggen de verantwoordelijkheden daar waar ze horen, we verdelen de lasten naar draagkracht en we schuiven de rekening niet door naar de volgende generatie. Duurzaam, want Nederland wordt wat betreft energievoorziening, mobiliteit en ruimtegebruik duurzamer. De ChristenUnie toont met haar verkiezingsprogramma en de bijbehorende financiële onderbouwing over een warm kloppend christelijk-sociaal hart te beschikken met een flink portie lef en compassie. Kortom, een partij waaraan u op 9 juni met een gerust hart uw stem kunt toevertrouwen.

 

KADER

Pieter Grinwis is politiek assistent van Tineke Huizinga, Jacob Pot is ambtelijk secretaris van de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie. Samen met de kandidaat-Kamerleden Carola Schouten en Reinier Koppelaar hebben zij zorg gedragen voor de financiële onderbouwing van het verkiezingsprogramma.



[1] Een tipje van de sluier, het nieuwe conceptverkiezingsprogramma, Denkwijzer, april 2010.

[2] Zie voor de financiële onderbouwing van het verkiezingsprogramma www.ChristenUnie.nl en zie voor Keuzes in Kaart 2011-2015 www.cpb.nl.

[3] Het CPB honoreert loonmatiging weliswaar niet, maar de ChristenUnie is er van overtuigd dat de komende jaren kan worden bezuinigd in de collectieve sector door lonen te matigen en hiermee banen te behouden.