Wat kan de VNG betekenen voor lokale bestuurders?

Wat kan de VNG betekenen voor lokale bestuurders?

 

Door Corine Dijkstra

 

KADER: De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft evenveel leden als er gemeenten zijn: 431. Alle gemeenten zijn vrijwillig lid en betalen contributie naar inwonersaantal. Behalve de gemeenten is ook een groot aantal gewesten, kaderwetgebieden en de Nederlandse Antillen en Aruba lid. De Vereniging werd in 1912 opgericht. Sinds 2008 is Annemarie Jorritsma voorzitter.

 

Hoe kunnen gemeenten snel aan de gang met de uitwerking van de Crisis- en Herstelwet? Complementair aan deze Wet werkt de VNG aan een modelverordening. De verordening behelst een stappenplan waarmee gemeenten de doorlooptijd van hun bouwprojecten kunnen halveren. Zomaar een voorbeeld dat laat zien dat de VNG gemeenten helpt bij de besluitvorming en uitvoering van taken, zonder de politieke verantwoordelijkheid daarvoor over te nemen.

 

Taken

De VNG is belangenbehartiger van alle gemeenten bij andere overheden. De Tweede Kamer, het Kabinet en maatschappelijke organisaties zijn belangrijke gesprekspartners. Daarnaast doet de VNG veel aan dienstverlening. Dat houdt in dat zij haar leden adviseert over actuele ontwikkelingen. Dit gebeurt door middel van ledenbrieven (gericht aan het college), de website, handreikingen enzovoort. Ook verschijnen er publicaties en maakt de VNG modelverordeningen op diverse beleidsterreinen. Deze verordeningen kunnen gemeenten behulpzaam zijn bij het uitvoeren van het beleid.

Vanzelfsprekend dient het model ‘op maat’ gemaakt te worden, zodat deze de keuzes van de betreffende gemeente weergeeft. Juist bij dit ’op maat maken’ speelt de gemeenteraad een cruciale rol. Hier kunnen de politieke accenten gelegd worden. Zo hebben diverse gemeenten bij de opheffing van het bordeelverbod ervoor gekozen het VNG-model kritisch te bezien. ChristenUnie-raadsleden hebben vanzelfsprekend daarbij een belangrijke rol gespeeld.

Een hilarische illustratie van het feit dat sommige gemeenten zich beschouwen als filialen van de VNG is het feit dat er in het midden van het land modelverordeningen zijn overgenomen die gericht zijn op havenplaatsen en kustgebieden…

Op verzoek wordt geadviseerd aan individuele leden. Dat kunnen ambtenaren, wethouders, maar ook raadsleden zijn. Rondom de gemeenteraadsverkiezingen ondersteunt de VNG de politieke partijen door handreikingen voor raadsleden en voor de vorming van colleges te verspreiden.

De vereniging heeft ook een platformfunctie. Deze wordt uitgeoefend via VNG-commissies, Provinciale Afdelingen, congressen, studiedagen en ledenraadplegingen. De platformfunctie heeft als doel de leden de mogelijkheid te geven kennis en ervaring met elkaar te delen. Bovendien inventariseert het bureau van de VNG op deze wijze wat er onder de leden leeft.

Invloed op beleid
Management en medewerkers van de VNG overleggen regelmatig met besluitvoorbereiders van departementen en provincies. Zo vindt in een vroeg stadium beïnvloeding van wet- en regelgeving  plaats. Deze belangenbehartiging zet zich voort in het gehele proces van besluitvorming bij de rijksoverheid en provincies. De VNG initieert bestuurlijk overleg waarbij een delegatie van VNG-bestuurders en directieleden onderhandelt namens de gemeenten met ministers en staatssecretarissen.
In de Code Interbestuurlijk Verhoudingen hebben het Kabinet, het IPO (Interprovinciaal Overleg) en de VNG afspraken gemaakt over hoe de overheden met elkaar willen samenwerken. De omgangsregels in deze code hebben betrekking op de interbestuurlijke en financiële verhoudingen. Uitgangspunt daarbij is dat taken die decentraal uitgevoerd kunnen worden ook decentraal uitgevoerd moeten worden. Als een taak niet goed decentraal aangepakt kan worden, moet het centraal worden geregeld. Zo kan een individuele gemeente niet besluiten dat schoolverzuim leidt tot intrekking van de kinderbijslag. Dat zou burgers voor willekeur plaatsen als het gaat om hun inkomen. Recent heeft de Eerste Kamer een wetsvoorstel met deze strekking aanvaard. Gemeenten hebben in de uitvoering hiervan een belangrijke rol. De code regelt ook dat de overheden altijd met elkaar dienen te overleggen over relevante ontwikkelingen, nieuwe beleidsvoornemens en nieuwe regelgeving.

Hoe politiek is de VNG?

Voor een gemiddelde VNG-er kan, voor wat betreft de belangenbehartigingstaak, een korte inwerkperiode volstaan. De VNG pleit voor zoveel mogelijk autonomie voor de gemeenten, wil meer geld bij meer taken, wil zo min mogelijk detailverantwoording richting het Rijk en wil de middelen in het vrij te besteden Gemeentefonds gestort hebben. Wordt standpuntbepaling moeilijker dan is het zaak dat het oor goed bij de leden te luisteren wordt gelegd. Die leden bestaan echter uit een bont gezelschap van grote gemeenten, kleine gemeenten en alles wat daartussen zit. Bovendien verschillen ambtenaren, van wethouders, wethouders van burgemeester en burgemeester van raadsleden als het gaat om wensen ten aanzien van beleid. Door dit afwisselende landschap stroomt ook nog de rivier van de partijpolitiek.

De standpuntbepaling van de VNG vindt plaatst via de zogenaamde VNG-commissies. Dit zijn democratisch gelegitimeerde organen, waarin representatieve vertegenwoordiging van de achterban zitting heeft. Bij de samenstelling wordt gekeken naar functie, grootte van de gemeente en politieke partij. De VNG-commissies adviseren het bestuur, dat uiteindelijk een officieel standpunt formuleert.

 

Kwaliteitsinstituut voor gemeenten

De leden van de VNG besloten afgelopen jaar tot de oprichting van KING, het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten. KING, dat sinds 1 januari 2010 operationeel is, wil de gemeentelijke dienstverlening voor burgers en bedrijven op een hoger niveau brengen, door middel van drie pijlers: Bestuurskrachtonderzoek, E-dienstverlening en Benchmarking (ontwikkeling en innovatie). Doelstelling is dat KING en kwaliteit van lokaal bestuur in 2012 onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

 

Handige partner

Voor lokale bestuurders van de ChristenUnie is de VNG een handige partner. Er is veel kennis bij de Vereniging te halen. Bovendien kunnen ChristenUnie-bestuurders in de genoemde VNG-commissies zitting nemen. Zo kan invloed uitgeoefend worden op de belangenbeharting ten behoeve van de gemeenten. Bij het aantreden van de nieuwe colleges zullen ook de VNG-commissies opnieuw worden samengesteld. Solliciteren is mogelijk!

 

 

KADER: Wat kan de VNG betekenen voor raadsleden?

Raadsleden en griffiers ontvangen maandelijks de VNG-raadsledennieuwsbrief. In de nieuwsbrief staan de belangrijkste beslissingen van het VNG-bestuur en berichten die een raadslid niet mag missen. Men kan zich ook aanmelden voor de VNG-weekoverzichten. Bij aanmelding kan geselecteerd worden uit een aantal dossiers waarvan men op de hoogte gehouden wil worden. 

De website van de VNG is vrij toegankelijk (www.vng.nl). Raadsleden kunnen er over tal van onderwerpen informatie vinden met betrekking tot wetgeving, nieuwe ontwikkelingen en goede voorbeelden. Met vragen kunnen raadsleden terecht bij het VNG informatiecentrum (telefoon: 070 - 373 8020, mail: informatiecentrum@vng.nl

 

 

Corine Dijkstra is senior beleidsmedewerker Onderwijs, Zorg en Welzijn bij de VNG