DVD-symposium WI

“Dienstbaarheid, vrijheid, duurzaamheid”

Inspirerend startsymposium WI

 

Door Harmjan Vedder

"Een vruchtbare discussie en een prachtige start van ons DVD-jaar", zo typeerde WI-directeur Gert-Jan Segers het symposium over het nieuwe waardentrio van het WI: Dienstbaarheid, Vrijheid, Duurzaamheid. Tijdens de startmiddag spraken onder meer Kars Veling, Egbert Schuurman en Herman Sietsma lovende woorden over het initiatief om tot een nieuwe compacte samenvatting te komen van ‘het verhaal’ van de ChristenUnie.

Dienstbaarheid: de overheid en de goede samenleving

De middag begon met een stuk cultuurkritiek van senator Egbert Schuurman. Hij constateerde verbrokkeling en richtingloosheid in de samenleving. De samenhang is zoek en het ontbreekt aan onderscheidingsvermogen. Door de dominantie van het materialisme is meer optreden van de overheid soms gewenst. Tegelijk moeten we terughoudendheid in acht nemen: de overheid is immers het spiegelbeeld van de samenleving. De overheid moet de vrijheid waarborgen dat mensen elkaar kunnen dienen in de diverse sociale verbanden.

De verhouding tussen overheid en samenleving is complex. Herman Sietsma, hoofdredacteur van DenkWijzer, legde daar de vinger bij in zijn reactie. Waar ligt de taak van de overheid en waar dit van de burger? De startnotitie zou op dit punt aangescherpt kunnen worden. “In de tekst wordt nu soms de indruk gewekt dat de overheid er slechts is om het kwaad te bestrijden. Maar heeft de overheid niet ook een taak om het goede te bevorderen?” we moeten beseffen dat de overheid overal aanwezig is in onze samenleving. Volgens Sietsma moet de overheid in ieder geval de randvoorwaarden scheppen om het goede mogelijk te maken. Neem bijvoorbeeld het tegengaan van euthanasie. Daarnaast benadrukte hij dat cruciaal is dat de overheid in dienst staat van Iemand, de Schepper. Overheden zijn er niet om particuliere belangen te behartigen, maar hebben te maken met een ‘Opdrachtgever’. 

Ook over de samenleving zelf kan verder worden doorgedacht. In wat voor samenleving bevinden we ons vandaag de dag eigenlijk? Functioneren de aloude sociale verbanden als gezin en kerk nog wel goed? Welke aandacht moeten we besteden aan bijvoorbeeld sport, media, de internationale context? Een specifieke beschrijving van de samenleving is belangrijk voor een politieke visie. Zorgvuldigheid geldt ook het beschrijven van de overheid, want bestaat ‘de’ overheid eigenlijk wel?

Vrijheid: rechtsstaat en democratie  

“Het kernbegrip ‘vrijheid’ is misschien wel de meest spannende van de drie.”, vindt Gert-Jan Segers. Kars Veling, directeur van het Johan de Witt College in Den Haag, constateert dat vrijheid zoals we dat in het westen kennen onder druk staat. De voormalige ChristenUnie voorman roept het WI op werk te maken van een nieuwe doordenking van de democratische rechtsstaat. “We moeten naar een hernieuwd begrip van publiek belang, rule of law, scheiding der machten en democratie toe. En de ChristenUnie moet daarvoor buiten de eigen kaders en traditie durven zoeken naar antwoorden. Cruciaal hierbij is dat democratie en rechtsstaat op elkaar worden betrokken.” Guido Terpstra, raadslid voor de ChristenUnie in Leiden wijst op de rijke christelijke traditie van tolerantie en vrijheid, die volgens de jonge promovendus voldoende handvatten bevat voor een eigen onderbouwing van het vrijheidsbegrip. Het is daarbij nodig om te zoeken naar de intrinsieke waarde van vrijheid en die niet meteen in te kaderen door relaties, normen en ordeningen. We zouden daarbij kunnen starten bij de oneindige vrijheid die God ons heeft gegeven bij de schepping, volgens Terpstra. Veling sluit daarbij aan. “Vrijheid betekent ook dat je dingen toelaat die je niet bevallen. Het is gericht tegen elke vorm van tirannie, ter bescherming van minderheden. Zo houden we de aardse stad levend. Het moet niet gaan om de vraag wie zich aan wie moet aanpassen, maar om de rechtsstaat die als scheidsrechter regelt hoe het spel gespeeld wordt.

Duurzaamheid: meer radicaliteit

Op het vlak van de economie krijgt het WI huiswerk mee van VU-Econoom Peter Mulder. Hij vindt de startnotitie ‘sympathiek’, maar mist een economisch perspectief. Centraal moet volgens hem staan de ontwikkeling van levensmogelijkheden voor iedereen, terwijl dat nu verstopt is in een voetnoot. Verder moet er aandacht komen voor de markt, belastingen, levensloop en de internationale context. WI-medewerker Rob Nijhoff is het met Mulder eens. Ook constateert hij tevreden dat de vragen uit het publiek en de bijdrage van Gedeputeerde Wouter de Jong vooral oproepen tot meer radicaliteit op het gebied van duurzaamheid. “Dat zien we als een stimulans om deze paragraaf nog scherper te maken.”

Schuurman had eerder vraagtekens gezet bij het ChristenUnie-alternatief voor People Planet Profit: Rechtvaardigheid, Rentmeesterschap en Relevantie. Inhoudelijk kan de senator zich daar in vinden, maar het moet geen geforceerde zoektocht worden naar 3 x R. Rob Nijhoff, medewerker van het WI, ondervangt die kritiek later op de middag door het nieuwe begrip Relevantie nader uit te werken: "We willen toe naar relevantie voor de economie. We moeten de totale impact van economische bedrijvigheid op de samenleving bekijken en niet alleen het Bruto Nationaal Product."

Open traject

Na afloop was er naast waardering voor de startnotitie ook lof voor het open karakter van het DVD-traject. Geert Jan Spijker, bedenker van DVD, onderstreept dat: "Deze middag was bedoeld om mensen vanaf de start bij de ontwikkeling van DVD te betrekken. Het past bovendien bij de werkwijze van het WI. We willen een knooppunt zijn van alle expertise die in de partij aanwezig is. Vanmiddag hebben we weer mogen constateren dat die kennis volop aanwezig is. Op deze manier ligt er Deo Volente eind 2010 een sterk en breedgedragen verhaal op tafel."