Het skelet van de partij

Het skelet van de partij

Wie is er verkiesbaar voor een bestuursfunctie?

 

Door Tjitske Kuiper – de Haan

 

Bestuurswerk is het skelet van onze partij. Net als een skelet is het bestuurswerk onzichtbaar, maar essentieel.  Een skelet geeft stevigheid en de spieren hechten zich hieraan en vormen samen met alle andere organen een geheel. Zo is een goed bestuur een voorwaarde voor een kiesvereniging om goed te kunnen groeien en te ontwikkelen. Het is tijd voor een scan om te bepalen hoe dit skelet er aan toe is.

 

1000 bestuursleden?

Als ChristenUnie hebben we meer dan 220 kiesverenigingen in ons land. Elk daarvan wordt gerund door een bestuur van minimaal drie leden. Veel verenigingen draaien prima, maar er zijn ook  plaatsen waar bestuursleden jarenlang doorworstelen zonder inspiratie en voeding vanuit de achterban. Daarnaast zijn er nog de twaalf Provinciale Unies (de besturen van de provinciale ChristenUnies).  Samen betekent dat 232 besturen. In totaal zo’n (minimaal!) 700 bestuursleden. Indien we uitgaan van gemiddeld vijf leden dan praten we al over meer dan 1100 bestuursleden.

 

Werkdruk en  privé-situatie

Bestuurswerk is vrijwilligerswerk en wordt dus meestal vervuld naast een baan, een gezin of bijvoorbeeld kerkelijke taken. De werkdruk ligt in de meeste sectoren tegenwoordig hoog. In veel situaties hebben mensen te maken met zowel een veeleisende organisatie gecombineerd met een gezinssituatie. Bovendien is er vaak sprake van het combineren van meerdere banen binnen een gezin. Dat maakt het leven voor veel mensen best hectisch.

 

Roeping

Met name kerkelijke taken blijken concurrerend voor het bestuurswerk. Een verkiezing tot ouderling of diaken wordt dan als een sterkere roeping gezien dan bestuurswerk voor een politieke partij. De vraag is in hoeverre dat terecht is. De verantwoordelijkheden en invloeden zijn in en vanuit een bestuur zijn groot (en uitdagend).

 

Invloed in de partij

De besturen zijn onder meer verantwoordelijk voor het opstellen van de kandidatenlijsten met raads- en statenleden. Stel dat er gemiddeld twintig kandidaten op een lijst staan, dan praten we over een invloed van besturen op de positie van meer dan vierduizend mensen. Zo bezien is de invloedssfeer – en daarmee de verantwoordelijkheid - bijzonder groot te noemen (en dan laten we de directe of indirecte invloed op de positie van wethouders, gedeputeerden en – via het Uniecongres - op Eerste en Tweede Kamerleden nog buiten beschouwing). Hieronder zet ik de belangrijkste vormen van invloed op een rijtje.[1] 

 

Onopvallend

Een kleine inventarisatie van de tijdschriften in de partij laat zien dat dit werk niet direct opvalt tussen alle politieke actuele nieuws. Daar waar uitspraken van politici vrijwel onmiddellijk aandacht trekken is dat niet het geval voor bestuurswerk. Hooguit ontvangt iemand eens een bos bloemen na jarenlange trouwe dienst of in het beste geval een speldje van een landelijk bestuurslid. Het betreft dus werkzaamheden die heel onopvallend zijn. Op een grote kaart van Nederland zouden al die kilometers die afgelegd worden in de avonduren eens moeten oplichten. We zouden verrast zijn over de lichtbundel die dan van de landkaart zou afstralen.

 

In dit artikel wil ik aandacht vragen voor de bestuurstaken als skelet van de hele organisatie. Er is sprake van grote invloed van bestuursleden. Dit gaat op verschillende manieren. Ik benoem ze hierna. Waarbij ik als voorbeeld een kiesverenigingsbestuur neem. Maar in feite geldt onderstaande voor het grootste deel ook voor provinciale besturen.

 

1. Congressen

Ten eerste hebben de bestuursafgevaardigden een belangrijke rol op de Uniecongressen. Daar worden belangrijke besluiten genomen. Dit gebeurt met gewogen stemmen. Dus als iemand afgevaardigde is namens een grote vereniging, dan heeft deze persoon een relatief grote vinger in de pap. Besturen hebben vaak beperkt de gelegenheid om met hun eigen achterban te overleggen over de voorstellen van het uniecongres. De realiteit is bijgevolg dat hun persoonlijke invloed behoorlijk groot is.  

 

2. Kandidatenlijst

Iedere vier jaar ligt een van de belangrijkste taken op het bordje van elk bestuur: de organisatie van de verkiezingen, met als belangrijkste onderdeel het samenstellen van de kandidatenlijst. Een verstandig bestuur stelt hiervoor een onafhankelijke selectiecommissie in, maar vervolgens gaat het advies van deze commissie eerst terug naar het bestuur. Deze kan daar (gemotiveerd) van afwijken. Afhankelijk van de betrokkenheid en invloed van de leden wordt de lijst vervolgens al of niet afwijkend vastgesteld.

 

3. Betrokkenheid achterban

Een actief bestuur zorgt voor betrokken leden. Een bestuur kan door te netwerken en de raads-/statenleden te stimuleren als dat nodig is een levendige vereniging tot stand brengen. Hiervoor is nodig dat men weet wat netwerken is en een gezicht naar buiten toont. Dat moet verder gaan dan de eigen kerkelijke gemeente en eigen dorp/stad. Is men creatief en stimulerend? Daar hangt veel van af. Een actief bestuur communiceert veel en graag.

 

4. Samenwerkingsconstructies

Een bestuur is de eerstverantwoordelijke om een afweging te maken of er een samenwerking wordt aangegaan met een andere politieke partij. In hoeverre is men bereid en in staat om de leiding te nemen om tot een veranderingsproces over te gaan indien daar voldoende aanleiding toe is? Niet op de automatische piloot, maar strategische zetten nemen als dat moet. Hierin kan een goed bestuur goede leiding geven aan de eigen leden en fractie. Daar is durf en visie voor nodig en dit vraagt om leiderschap.

 

5. Betrokkenheid jongeren

In veel plaatsen zijn ‘PerspectieF-ers’ te vinden. In grote steden lukt het hen vaak om zelfstandig  initiatieven op te starten. In veel kleinere plaatsen echter is samenwerken met ‘de moederpartij’ de enige manier om iets van het bestuurlijke en /of politieke handwerk te leren. Belangrijk is of een lokaal bestuur daar aandacht aan besteedt. Het is goed voor de cv van jongeren en ze brengen hun eigen netwerk mee in het bestuur waardoor er verfrissing ontstaat.

 

6. Functioneren fractie

Alhoewel het allereerst een verantwoordelijkheid van de raadsleden zelf is, kan een goed bestuur een stimulerende invloed uitoefenen op het functioneren van een fractie, bijvoorbeeld om samen eens ‘de hei’ op te gaan  Tijdens dit soort bezinningsmomenten kan bv een externe deskundige de manier van communiceren of debatteren eens onder de loep nemen. Aandacht voor teambuilding zonder de aanwezigheid van pers en publiek is heilzaam voor veel fracties.

 

De zes genoemde invloedssferen maken duidelijk dat bestuurswerk cruciaal is voor onze partij. Binnen het partijbureau weten we als geen ander dat een goed bestuur als behoorlijk voorspellend gezien kan worden voor een goed functionerende fractie.

Door het lezen van dit artikel bent u wellicht voor het eerst of opnieuw gaan nadenken over het belang en de functie van het bestuurswerk binnen onze partij.

Brengt u dit werk ook eens in uw gebed bij God.

En verder wil ik u ook uitdagen om eens bij uzelf na te gaan of u zich misschien beschikbaar kunt/wilt stellen voor een bestuursfunctie. Dat geldt speciaal voor diegene onder u die elders al bestuurlijke en/of politieke ervaring hebben opgedaan. Op deze manier kunnen we met elkaar zorgen voor een versteviging van dit skelet.

 

Tjitske Kuiper – de Haan, adviseur voor besturen van Provinciale Unies en kiesverenigingen, oktober 2009

tjitskekuiper@christenunie.nl

 

 



[1] Hierbij neem ik als voorbeeld een kiesverenigingsbestuur. In feite geldt onderstaande voor het grootste deel ook voor provinciale besturen.