De reformatie van de landbouw

De Reformatie van de landbouw

 

Interview met Niko Koffeman, ideoloog van de PvdD

 

Door Geert Jan Spijker

 

Het idealisme van de Partij voor de Dieren spreekt tot de verbeelding. Er is een groot probleem rond duurzaamheid in het algemeen en dierenwelzijn in het bijzonder, en dat moet Nederland weten. Een radicale verandering van het systeem is nodig, een “ethisch reveil” zelfs. Uit verschillende documenten van de partij spreekt een urgentiebesef waar de ChristenUnie wat van kan leren. Maar welke gevolgen heeft zo’n revolutie voor boeren? Een gesprek met PvdD-senator en ideoloog Niko Koffeman. “Wij zijn een getuigenispartij.”

 

Hoezo bent u van de SP naar de PvdD overgestapt?

Van huis uit ben ik altijd erg bezig geweest met de bescherming van dier en milieu. Eerst als activist, later binnen het politieke veld bij de SP. In 1992 opperde ik al eens het idee van een dierenpartij.Toen de PvdD in 2006 2 zetels behaalde vroegen ze of ik geen bijdrage wilde leveren. Daar kon ik moeilijk nee tegen zeggen en ik ben actief gaan meedoen. Via de politiek kun je directer invloed uitoefenen op besluitvorming dan via een lobbygroep, je bepaalt mede de politieke agenda. Dat is hard nodig, want de zittende politiek richt zich vooral op korte termijn belangen.

 

U bent christen. Was de ChristenUnie voor u geen optie?

Veel ideeën van de ChristenUnie hebben zeker mijn sympathie, maar ik ben een voorstander van de scheiding tussen geloof en politiek. Er is duidelijk verwantschap, zoals de nadruk op rentmeesterschap en het opkomen voor kwetsbaren. Maar als het gaat om duurzaamheid en dierenwelzijn is het nu toch echt cruciaal om een stevig geluid te laten horen en niet te snel genoegen te nemen met compromissen. Dat zie ik als gevaar bij de ChristenUnie momenteel. Enerzijds zit de partij door de regeringsdeelname op een plek waar ze kansen kan pakken, anderzijds is er een neiging tot pragmatisch optreden. Ik zou zeggen: sluit niet te snel compromissen! Nu gebeurt dat bijvoorbeeld te makkelijk rond de toestemming van genetisch gemanipuleerde gewassen. En ook naar aanleiding van het debat over de nertsenfokkerij heb ik mijn vraagtekens, omdat de Christenunie daar de uitkomst van het debat zal bepalen en in weerwil van eerdere beloften nog geen duidelijke positie heeft ingenomen.  

 

Politiek is toch ook een zaak van dingen bereiken. Hoeveel oog heeft uw partij voor de realiteit?

De PvdD heeft inderdaad vaak afwijkende standpunten en heeft daardoor minder directe invloed in de besluitvorming. We zijn soms een roepende in de woestijn. Maar we zijn dan ook een getuigenispartij.

 

Sorry? Een getuigenispartij?

Jazeker, er is een fundamentele verandering nodig, een beschavingsoffensief. Het economisch systeem moet radicaal veranderen, ook christenen zullen dat moeten inzien. Als je ziet hoe we met dieren omgaan, ook in de landbouwsector, dan is dat bedroevend.

 

Hoe is dat zo gekomen?

De wortel van alle kwaad is de hebzucht. We hebben genoeg, maar we willen meer. Deze aarde levert genoeg om dertig miljard mensen te voeden, maar over vijftig jaar hebben we toch een tweede aardbol nodig. Dan is er toch iets fundamenteel fout in de manier waarop we bezig zijn! De huidige crises vinden hun oorsprong in de menselijke behoefte aan meer. We moeten die behoefte inperken en opkomen voor dat wat niet weerbaar is.

 

Hoe wilt u die veranderingen concreet vormgeven? Gaat een radicale omslag niet ten koste van de boeren in Nederland? 

De omslag naar een biologisch, duurzaam systeem zal zeker fricties en groeistuipen met zich meebrengen. Maar wij willen ondernemers op geen enkele wijze benadelen. We zullen juist opkomen voor boeren, bijvoorbeeld door ze tijdens de overgang naar de nieuwe ordening te compenseren. Let wel: momenteel stoppen er vijftig agrarische gezinsbedrijven per week en dat komt vooral door tientallen jaren CDA-beleid. Deze bedrijven worden welbewust geslachtofferd aan megalomaan denken, waarin economische korte-termijn-belangen doorslaggevend zijn.

 

Hoe redden we dergelijke gezinsbedrijven?

We moeten toe naar hogere – dus normale - prijzen, uiteraard gekoppeld aan een verantwoorde productiewijze. Besef dat de prijs van een ei al zestig jaar hetzelfde is! Voor een ei moeten we bereid zijn een euro te betalen. Dat kan door de binding tussen consument en productieproces te vergroten. Door het project ‘adopteer een kip’ blijken mensen bereid om drie keer zoveel te betalen. Er wordt op een andere manier appel gedaan op hun verantwoordelijkheidsbesef.

 

U heeft hoop op verandering.

Uiteindelijk is aan loodhoudende benzine ook een einde gekomen, door prijsbeleid van de overheid. Het kan dus wel, als de politieke wil er maar is. De overheid is nu nogal selectief in gedragssturing. Kinderarbeid werd ook eens verboden. Durf te geloven in verandering! We hebben ons in een systeem laten persen dat een enorm nadeel berokkent aan met name komende generaties. We geven nu 12% van ons inkomen uit aan voedsel tegenover 30% in de jaren ’70 .  Als we daar nu 16% van maken dan kan de hele Nederlandse landbouw biologisch produceren.

 

Wat vindt u in dit licht van het landbouwbeleid van het huidige kabinet?

Heel slecht, de lijn van vorige kabinetten is helaas doorgezet. Er is niets gedaan aan kwaliteitsverbetering. Minister Verburg ridiculiseert alles wat naar verbetering neigt. Het draait bij haar allemaal om efficiency en megalomaan denken. Men wil de Chinezen aan ons varkensvlees krijgen! Die industrie is buitengewoon milieuonvriendelijk voor Nederland. We importeren enorme hoeveelheden veevoer, we exporten veel vlees, en we blijven zitten met de rommel, zei Cees Veerman toen hij geen minister meer was. Met rentmeesterschap heeft het weinig te maken. We kunnen ons er beter voor inzetten om met biologische landbouw voorloper te worden in Europa. Dat is ook economisch verstandig, want als het gaat om marginale productie zullen we het nooit van landen als Polen gaan winnen.

 

Maar de Nederlandse overheid is toch ook grotendeels afhankelijk van een internationale context, zoals de Europese Unie?

De EU is de schaamlap voor Nederlands beleid. Toen de EU toestond dat varkens op een akelige manier mochten worden vergast, stond Nederland voorop om dat toe te passen hoewel het hier eerder wettelijk verboden was.  

 

Het alternatief - de stroomstoot - is ook niet echt aantrekkelijk, toch?

Inderdaad, mede vanwege dit soort zaken ben ik vegetariër.

 

Moet de overheid vlees eten niet gewoon gaan verbieden?

Nee, het zou mooi zijn als iedereen vegetariër wordt, maar de overheid moet dat niet gaan afdwingen. Ze moet wel voorlichting geven en het aantrekkelijk maken.

 

Wanneer vindt u het optreden van de PvdD een succes?

Dat vind ik nu al. Andere partijen nemen nu al veel van ons over. Maar we moeten doorgaan in onze rol als aanjager, andere partijen accenten laten leggen op duurzaamheid. Uiteindelijk ben ik helemaal tevreden als we onszelf overbodig maken en onszelf kunnen opheffen.

 

 

KADER

Drs. Niko Koffeman (Maassluis, 12 mei 1958) is sinds 2007 lid van de Eerste Kamer voor de Partij voor de Dieren. Hij was jarenlang een belangrijk adviseur van de SP en dierenactivist. In 2002 was hij betrokken bij de oprichting van de PvdD. Vanaf 2006 is Koffeman voorzitter van het wetenschappelijk bureau van de Partij voor de Dieren.