Het Gelderse klimaatprogramma

Het Gelderse klimaatprogramma: een landelijke primeur

 

Door Annelies van der Kolk gedeputeerde Klimaat en Milieu, en Martin Schuurman, fractievoorzitter ChristenUnie Gelderland

 

 

Er is het afgelopen jaar hard gewerkt aan een nieuw issue op de Gelderse politieke agenda: klimaat. Het klimaatbeleid is door de eerste Gelderse ChristenUnie-gedeputeerde Annelies van der Kolk opgesteld en zal in de komende jaren verder worden ingevoerd.

 

Verkiezingsprogramma

Tijdens de verkiezingscampagne hebben wij als ChristenUnie-fractie veel gesproken over de gevolgen van de klimaatontwikkeling. In het verkiezingsprogramma worden de volgende speerpunten genoemd:

 

De ChristenUnie vindt dat windmolens in niet kwetsbare landschappen in clusters geplaatst moeten worden.

De provincie maakt zelf werk van energiebesparing en klimaatbeleid: o.a. door plaatsing van zonnepanelen, keuzes rond het eigen wagenpark, het inkoopbeleid en bij het inkopen van groene energie.

Kleinschalige decentrale energieopwekking stimuleren met name door gebruik van plaatselijke grondstoffen/afvalstoffen te bevorderen (energie uit mest/warmte uit asfalt energie uit (afval)hout).

Het provinciaal (subsidie) beleid dient het gebruik van ecostroom en duurzame energiebronnen te bevorderen.

 

Toen na de Provinciale Statenverkiezingen de ChristenUnie in Gelderland mee mocht gaan onderhandelen om een nieuwe coalitie te vormen met het CDA en PvdA, hebben wij voorgesteld om in de komende vier jaar geld te gaan reserveren voor dit nieuwe beleidsterrein. We hebben voor elkaar gekregen dat 5% van het NUON-dividend hiervoor beschikbaar wordt gesteld. De inschatting was op dat moment dat het zou gaan om 14 miljoen euro voor de komende vier jaar. Vanwege de hoge dividend uitkering van NUON in de afgelopen twee jaar is dit bedrag fors naar boven bijgesteld. De ChristenUnie is trots op dit resultaat.

 

Coalitieakkoord ‘Gelderland maakt het verschil’

In het coalitie akkoord ‘Gelderland maakt het verschil’ is de volgende passage opgenomen over het klimaatbeleid:

 

  1. Wij willen in relatie tot de nieuwe klimaatambities van het kabinet actief maatregelen ondersteunen op het gebied van klimaat, duurzame energie en energiebesparing. Er komt een Gelders Integraal Programma Klimaat.
  2. Wij bevorderen met kracht de ambitie om in 2010 100 megawatt windenergie te realiseren.
  3. Wij stimuleren plannen voor duurzame energieopwekking, zoals biomassa en warmte-koude opslag.
  4. Wij stellen duurzame innoverende bedrijven als voorbeeld voor anderen. Koplopers worden door middel van een Gelderse energieprijs beloond.
  5. Wij willen als provincie een voorbeeld functie vervullen.
  6. 5% van het NUON dividend wordt ingezet voor dit beleidsterrein.

 

En nu een jaar later is het zover: het Integraal Programma Klimaat is afgerond. De eerste meningen uit het veld zijn positief. De Gelderse Milieu Federatie gaf in haar eerste reactie aan positief verrast te zijn over de inhoud van dit nieuwe beleidsterrein: zeer ambitieus!

Momenteel ligt het programma voor inspraak bij de inwoners van Gelderland, bedrijven, gemeenten en maatschappelijk organisaties.

Als ChristenUnie-fractie zijn wij trots op dit programma. Het programma staat voor ons in het teken van de bijbelse opdracht om te bouwen en te bewaren. De mens exploiteert niet de wereld, maar beheert en zorgt als rentmeesters voor haar in het diepe besef dat na ons nog veel meer generaties komen. Ook voor hen, onze kinderen, Gods kinderen moet er een schone en leefbare wereld zijn.

 

Integraal Programma Klimaat

 

Partners cruciaal

Na vaststelling door het college van Gedeputeerde Staten van de contourennota ‘Aanpakken en Aanpassen. Nieuwe energie voor het Gelderse klimaat’ heeft een intensief proces van denken en overleg plaatsgevonden. In verschillende bijeenkomsten zijn veel partijen betrokken bij de invulling van het Gelders Klimaatprogramma. Gemeenten, regio’s, woningcorporaties, kennisinstellingen, natuurorganisaties, bedrijven, het Rijk, andere provincies en overige partners en stakeholders. Door eigen ervaringen bijvoorbeeld vanuit ons energiebeleid, de ervaringen en kennis van andere partijen heeft de provincie een goed beeld gekregen waar de kansen en bedreigingen in Gelderland liggen. Ook in het Gelders programma Klimaat maakt de provincie het verschil en het is de intentie om de gestelde -ambitieuze – doelen ook samen met alle partners te realiseren.

 

Klimaatforum: denktank voor de provincie

Gelderland laat zich ondersteunen door een klimaatforum: vijf toppers in hun vakgebied, die fungeren als klankbord, denktank en aanjager. Zij kijken met hun deskundige blik naar de Gelderse ambities, de haalbaarheid van plannen, de rol van de provinciale organisatie en de aansluiting bij recente ontwikkelingen. Het forum bestaat uit Pier Vellinga (Wageningen Universiteit en Researchcentrum), Louise Vet (Nederlands Instituut voor Ecologie), Martine van Meekeren (Stichting CLM Onderzoek en Advies BV), Sible Schöne (HIER/Bezinningsgroep Energie) en Daan Dijk (Rabobank Nederland). Het forum brengt een breed netwerk mee en kan de provincie goed ondersteunen om het maatschappelijk draagvlak te verbreden. Zij houden de provincie voortdurend scherp, inspireren en brengen dynamiek in de aanpak.

 

Doel

Het doel is een klimaatbestendig en klimaatneutraal Gelderland. Dit doel ligt ver weg in de tijd. Maar het is nu wel de tijd van actie, daadkracht en partnerschap.

Voor een klimaatbestendig en klimaatneutraal Gelderland moet veel gebeuren. De provincie wil voorkomen dat de inzet teveel wordt versnipperd maar wil ook zoveel mogelijk tegemoet komen aan de ondersteuningsbehoefte van partners.

 

Wat gaat de provincie Gelderland doen?

In het Klimaatprogramma zijn zeven thema’s uitgewerkt. Hieronder worden per thema ambities en uitwerkingen gegeven.

 

1. Duurzame energievoorziening

De doelstelling is 15% duurzame energie-opwekking binnen de provincie in 2020. Daarmee levert Gelderland haar bijdrage aan de nationale doelstelling. Vooral biomassa, seizoensopslag van warmte en koude in de bodem, zonne- en windenergie kunnen binnen Gelderland op grote schaal worden benut. De doelstelling is niet gemakkelijk te halen. Daarom moet er met partners samengewerkt worden om de ambitieuze doelstelling te halen.

 

2. Klimaat en bedrijven

Doel is dat de industrie in 2020 minimaal 30% energie-efficiënter is ten opzichte van 2005. Er is niet alleen aandacht voor energie-efficiëntie in het productieproces maar ook voor ketenefficiëntie (waaronder reductie van transportkilometers).

 

3. Klimaat en gebouwde omgeving

Door de klimaatverandering moeten er voor de gebouwde omgeving twee vragen worden gesteld: waar bouwen we; welke locaties zijn geschikt in relatie met ruimte voor de rivieren en mobiliteit? En hoe bouwen we zo energiezuinig mogelijk en aangepast aan toenemende hitte en wateroverlast.

Om de eerste vraag te kunnen beantwoorden moet de provincie grote projecten en investeringsprogramma’s opnieuw beoordelen op klimaatbestendigheid en op de bundeling van wonen, werken en voorzieningen. De provincie ontwikkelt hiervoor een afwegingskader en vertaalt dat in het provinciaal ruimtelijk beleid.

Om de tweede vraag te kunnen beantwoorden brengt de provincie partners samen en ondersteunt hen om nieuwe woningen en utiliteitsbouw (o.a. scholen, zwembaden enz) met ingang van 2020 energieneutraal (nieuwbouw) en bij renovatie 50% zuiniger te maken. Bij de energieprestatie van de gebouwen moet tevens rekening gehouden worden met de toenemende behoefte aan verkoeling bij hitte.

 

 

4. Biobased economy

Biobased economy is een economie waarin op duurzame en uiterst efficiënte wijze biomassa wordt ingezet voor productie van chemische grondstoffen, materialen, brandstoffen, elektriciteit en warmte zonder negatieve effecten op biodiversiteit en voedselvoorziening. Biomassa leent zich bovendien bij uitstek voor productontwikkeling volgens de ‘cradle to cradle’ benadering. Samen met Wageningen UR bouwt de provincie een coalitie en organisatiestructuur als aanjager voor visie-ontwikkeling, kennisopbouw en – uitwisseling, vorming van consortia en uitvoering van projecten. De provincie onderscheidt drie Gelderse speerpuntgebieden voor biobased economy: regio Noord Veluwe, Barneveld en Lochem

 

5. Klimaat en water

Gelderland heeft, als provincie met grote rivieren en kwetsbare natuur- en landbouwgebieden, een belangrijke opgave. Het aanpassen van de watersystemen vraagt tijd. De strategische doelen zijn gericht op een klimaatbestendige inrichting in 2050. Aan de wateropgave wordt al voortvarend gewerkt, onder andere binnen het Programma Gelderse Grote Rivieren. De provincie ondersteunt vanuit het Gelders Klimaatprogramma het initiatief vanuit het kennisprogramma ‘Leven met Water’ om de bijdrage van de projecten binnen Waalweelde aan het klimaatbestendige inrichting van de Waal in beeld te brengen. De ervaring die de provincie hiermee opdoet wordt gebruikt voor andere delen van het rivierengebied.

 

6. Klimaat en natuur

De provincie wil de biodiversiteit zoveel mogelijk behouden en de veerkracht van de ecosystemen vergroten, door de waterhuishouding te verbeteren en grotere eenheden natuur te realiseren en te verbinden. De provincie wil de natuur de kans bieden om mee te verhuizen met de verschuivende temperatuurzones, vooral van het Zuiden naar het Noorden.

7. Klimaat en mobiliteit

Er moet in de mobiliteit een trendbreuk worden gerealiseerd om klimaatneutrale energiehuishouding in 2050 binnen bereik te houden. Hier ziet de provincie een grote taak voor de Europese Unie en Rijksoverheid. Zij moeten krachtig inzetten op normstelling en fiscale maatregelen voor zuinige en CO2-arme voertuigen en op kilometerbeprijzing en mogelijke CO2-emissieplafonds. Een cruciale rol is weggelegd voor provincies en gemeenten o.a. bij het beperken van het aantal verplaatsingskilometers over de weg. Dit kan door bundeling van stedelijke en economische functies en gunstige condities voor fiets en efficiënt openbaar vervoer.

 

Uitdaging

De uitdaging ligt voor de provincie om de geformuleerde doelen te halen. Vanuit deze verantwoordelijkheid in het heden werkend aan een duurzame leefomgeving in de toekomst. De provincie kan het niet alleen. Samen met alle partners! Wat de provincie Gelderland betreft: met alle partners uitvoeren waarbij de provincie echt het verschil maakt.

 

 

Oproep: met elkaar de schouders er onder!

De provincie Gelderland loopt voorop met dit ambitieuze klimaatprogramma. De ChristenUnie gaat er vanuit dat dit programma na de inspraak en vaststelling door Provinciale Staten uitgevoerd wordt in onze provincie samen met de partners. Verder rekenen we erop gehoor te vinden bij de gemeenteraadsfracties, in Den Haag en in Europa. Wat ons betreft is het doel dat ook andere ChristenUnie-fracties het initiatief nemen om met een klimaatprogramma te komen. Dit beleid moet met kracht ondersteund worden. De ChristenUnie moet het goede voorbeeld geven. Geïnspireerd door ons geloof en in saamhorigheid met elkaar!