Tussen pioniers en windmolens

Tussen Pioniers en windmolens

Wethouder Filip van As verruilt Leiden voor Dronten

 

Door Geert Jan Spijker

 

Vaak kom ik er niet, in Flevoland. Eigenlijk nooit. Mijn gesprekspartner tot voor kort ook niet. Filip van As is echter sinds een paar maanden wethouder te Dronten, qua oppervlak een van de grootste gemeenten van Nederland. Na een tumultueuze tijd in Leiden acclimatiseert hij nu temidden van windmolens en Pioniers. “Hier moet ik alles zelf doen.” Een gesprek met een christelijke rasbestuurder op lokaal niveau.   

 

Hoezo koos je voor de ChristenUnie?

Ik ben eerst CDJA-er geweest, maar heb nooit de overstap naar het CDA gemaakt. Dat hing samen met de manier waarop men met mensen omging, en dan met name de wijze waarop Heerma destijds opzij werd geschoven. Toen kwam ik uit bij de RPF en later dus de ChristenUnie. De toekomstige WI-directeur Gert-jan Segers trok mij over de streep om lijsttrekker te worden in Leiden. Bij de NSL (Navigators Studentenvereniging Leiden, red.) leerde ik al met een grote diversiteit aan christenen omgaan. Ze dachten vermoedelijk: ‘Dat kan hij in de politiek ook wel’.

Ik moest daar wel over nadenken, met name omdat ik erg bestuurlijk en praktisch ben ingesteld. Ik vind allereerst dat een politieke partij resultaten moet proberen te boeken, en ben meer gericht op het algemeen belang dan op het partijbelang sec.

 

Hoe combineer je geloof en politiek?

Mijn christen-zijn uit zich in hoe ik mij uit en wat ik doe. Centraal staat voor mij: ‘Houd van God boven alles en van de naaste als jezelf’. Dit betekent dat ik wil openstaan voor andere mensen en andere meningen. Goede argumenten leiden er bij mij toe dat ik van standpunten verander. Zoiets lijkt vanzelfsprekend, maar is het in de politiek vaak niet. Dat is vreemd. Maar het politieke spel van de macht brengt dat blijkbaar met zich mee. Ik vind dat niet altijd aantrekkelijk. Het hoort erbij, maar ik verlustig me er niet in.

Mij gaat het erom: krijgen we een besluit waar we verder mee kunnen? dient dit het publieke belang? Mede door die instelling hebben we ons in Leiden als fractie destijds ook geprofileerd op thema’s die minder specifiek voor de ChristenUnie zijn. Het was natuurlijk wel zo dat we ons druk maakten om bepaalde zaken juist omdat we christen zijn. Maar we concentreerden ons niet op de bekende ethische kwesties. De discussies daarover spelen natuurlijk ook vooral landelijk.

 

Maar je hebt er op lokaal niveau wel mee te maken, toch?

Natuurlijk, maar als lokale overheid heb je maar beperkte speelruimte. Neem de opheffing van het bordeelverbod. We waren ongelukkig met deze landelijke wetgeving, maar  vervolgens moesten we er op lokaal niveau wel constructief mee aan de slag. We hebben dan ook uitgebreid gediscussieerd over hoe we de legalisering in Leiden het beste konden vormgeven. Uiteindelijk hebben we ingezet op meer aandacht voor preventie en hulpverlening. Vrouwen moeten geholpen worden om uit het circuit te komen, was onze overtuiging. We hebben dus niet gekozen voor de nuloptie. Dat staat de wet ook niet toe – nog afgezien van de kwestie van het politieke draagvlak in een stad als Leiden, waar bovendien al bordelen aanwezig waren.

 

Je kunt de Rijksoverheid ongehoorzaam zijn natuurlijk…

Ja, maar dat doe je alleen bij hoge uitzondering. Dat was bijvoorbeeld het geval in het debat over asielzoekers. Sommige van hen moesten meer dan tien jaar wachten op een verblijfsvergunning en zaten al die tijd in onzekerheid. Als lokale overheid moet je dan een vangnet bieden, je verantwoordelijkheid nemen. Het Rijk kan wel zeggen ‘Het mag niet’, ‘Zet ze op straat’, maar een gezin op straat zetten is maatschappelijk onacceptabel. Dat mag gewoon niet. Daar moet je iets mee. Dat is inderdaad een beetje burgerlijke ongehoorzaamheid. Maar dat is wel uitzonderlijk, want je bent loyaal aan de overheid, zeker als ChristenUnie-bestuurder. Je hebt immers de eed afgelegd en je behoort de wet te volgen. Maar je moet wel gewetensvol kunnen blijven handelen.

 

Uiteindelijk duurde je wethouderschap in Leiden vrij kort.

Dat klopt. Er was een discussie over een Lightrailverbinding door de binnenstad. Tijdens de lokale verkiezingen hebben wij heel sterk tegen dat tracé door de stad geageerd en er ook veel stemmen mee gehaald. Dan ben je ongeloofwaardig als je als wethouder vervolgens de mogelijkheid openlaat dat het tracé er toch komt. Dat kun je als bestuurder niet maken. Je moet jezelf in de spiegel kunnen blijven aankijken. Ik vind het mooi om wethouder te mogen zijn, maar niet ten koste van alles.

 

Hoe kijk je nu terug op je Leidse periode?

Het was een erg prettige tijd. Het was er allemaal erg eigen. We waren echt een team, het was niet ‘ieder voor zich’ - wat bijzonder is voor Leidse begrippen. Maar ik had geroken aan het wethouderschap en wilde er wel mee verder. Toen kwam Dronten op mijn pad.

 

Is Dronten vergelijkbaar met Leiden? Kende je de gemeente?

Ik kwam hier volledig neutraal binnen. Er is hier veel import en daardoor is het een erg open gemeenschap. Er heerst een klimaat van ‘willen aanpakken’. Mensen en bedrijven hebben daarvoor de ruimte. De sfeer is: ‘Het kan hier’. Dat spreekt mij erg aan.

Het verschil met Leiden is niet eens zo heel erg groot, maar uiteraard hebben beide gemeenten eigen kenmerken. Leiden vervult meer een centrumfunctie, bijvoorbeeld voor onderwijs en zorg. In Dronten is het groener, ruimtelijker en rustiger. Ook kleiner. Daardoor is er hier ook eerder sprake van informele beïnvloeding van bestuurders door burgers. 

Maar ook in Dronten zijn er net als in Leiden lastige en langlopende dossiers. Met name in mijn portefeuille Onderwijs moeten er dringend enkele knopen worden doorgehakt. In 2012 moet er bijvoorbeeld een onderwijscomplex gebouwd zijn bij het nieuwe station. Dit loopt al geruime tijd, maar nu moet er toch echt een politieke beslissing vallen.

 

Toen ik hierheen reed, moest ik aan Amerika denken: een weidse vlakte, nieuw onontgonnen land, pioniers…

Inderdaad: dit is nieuw land. Een land met pioniers. Je hebt hier ook echt een groep die de Pioniers heet. Die mensen hebben hier in de eerste jaren de handen uit de mouwen gestoken, de polder leefbaar gemaakt. Ze hebben een erg grote inspanning geleverd en de gemeenschap is ze daar nog dankbaar voor. Ik heb zelf ook erg veel zin om hier als bestuurder een bijdrage aan de publieke zaak te leveren. Er is genoeg te doen. 

 

BLOKJE PERSONALIA + FOTO

Filip van As (41 jaar) groeide op in Leiderdorp, woonde en werkte daarna een tijdje in Rotterdam en ging vervolgens in Leiden rechten studeren (1990-1995). In 1997 werd hij lijsttrekker voor RPF/SGP/GPV. Na een korte periode te hebben gewerkt bij de provincie Zuid-Holland ging hij geschiedenis studeren – ‘een uit de hand gelopen hobby’ naar eigen zeggen – hetgeen hij combineerde met zijn raadswerk. Van 2006-2007 was hij wethouder te Leiden en sinds 20 december jongstleden vervult hij die functie in Dronten.