Biobased economy op de Veluwe

Biobased economy op de Veluwe

 

Gerrit Jan Veldhoen, wethouder in Oldebroek

 

In veel overheidspublicaties staat de laatste tijd het woord ‘duurzaam’. Het lijkt er soms op dat het woord te pas en te onpas wordt gebruikt. Ik vraag me wel eens af of iedereen wel hetzelfde beeld heeft bij dit woord. Het is een containerbegrip geworden dat inmiddels overal op van toepassing is. In dit artikel richt ik mij op de grote mogelijkheden voor een duurzame economische ontwikkeling bij mij in de regio, de Noord Veluwe.

 

Veel is onzeker rondom duurzaamheid, maar een vaststaand feit is dat de aanwezigheid van fossiele brandstoffen niet duurzaam is. Berekeningen leren ons dat we rond het jaar 2040 de fossiele brandstoffen er doorheen hebben gejaagd. Later zal in de geschiedenisboeken komen te staan dat er tussen 1900 en 2050 mensen op deze aardbol rondliepen die in anderhalve eeuw alle fossiele brandstoffen hebben opgemaakt, waar de aarde duizenden jaren nodig had om ze te laten ontstaan. Willen wij nu nog steeds gebruik maken van de middelen die ons ten dienste staan en die brandstoffen vragen, dan moeten we naarstig op zoek gaan naar alternatieven.

Laatst toen ik met iemand hierover vanuit onze kerk sprak zei die persoon tegen mij: maak je toch niet zo druk, voor die tijd aanbreekt heeft de Heer Zijn gemeente allang thuisgehaald. Nu heb ik die overtuiging ook wel, maar dat neemt niet weg dat we tot dat moment er van moeten uitgaan dat er wel weer een (over)morgen komt en er dan ook energie nodig is.

 

Zoektocht vanuit Oldebroek

Zo’n twee jaar geleden raakte ik in een zoektocht hoe ik als wethouder in Oldebroek iets zou kunnen betekenen voor positieve ontwikkelingen voor de landbouw, die het moeilijk heeft het hoofd boven water te houden. Het aantal boerenbedrijven vermindert, maar de landbouwgronden blijven er wel liggen en wij willen graag dat in 2030 in Oldebroek de agrarische sector nog een belangrijke functie heeft in onze samenleving. Dat bracht mij op het idee om te zien of de landbouw een belangrijke rol kan vervullen voor energieproductie.

Met hulp van de provincie Gelderland mocht ik dat laten onderzoeken (door KEMA). Het eerste rapport vond ik teleurstellend omdat dat geen kansen bood voor de agrarische sector. In de herkansing van het rapport gloorde er echter licht aan de horizon. Het is mijn stellige overtuiging dat bijvoorbeeld de Noord Veluwe volledig energieneutraal kan worden. Niet van vandaag op morgen, maar langs de weg van studie, onderzoek, innovatie en implementatie gaat ons dat op enig moment lukken.

 

Biobased Economy

Toen de term Biobased Economy viel waren veel bestuurders nogal terughoudend, maar naarmate de discussie rond dit thema toeneemt zag ik het enthousiasme stijgen. De term is gelanceerd door voormalig minister Veerman die aan de Universiteit van Wageningen de opdracht gaf een Biobased Economy uit te werken. Ik heb mij in dit thema verdiept en ben tot de overtuiging gekomen dat dit een uitstekend thema is voor de Noord Veluwe met ongekende kansen en mogelijkheden voor het onderwijs in deze regio, de ondernemers, de agrariërs en de vele burgers.

 

Veluwe Noord energieneutraal

Inmiddels hebben diverse besprekingen ertoe geleid dat begin 2007 onderwerp van beleid is geworden in Gelderland met de vaststelling van het sociaaleconomisch-beleidsplan (SEB) 2007-2011. Gedeputeerde Staten willen in pilotverband met de Regio Noord Veluwe een vliegende start maken. Uit het rapport van KEMA kwam naar voren dat op de Noord Veluwe voldoende hout en snoeiafval aanwezig is om 3 houtgestookte energiecentrales van brandstof te voorzien. Mogelijke locaties zijn nieuwe bedrijventerreinen of woonwijken. Er is voldoende mest op de Veluwe voor diverse vergistinginstallaties voor warmte en biogas. Er is een groot potentieel aan landbouwgrond dat kan dienen voor het telen van gewassen waar energie en andere produkten uit geproduceerd kunnen worden.

 

Innovatie door onderzoek

Door een studie- en onderzoeksinstituut te vestigen op de Noord Veluwe kunnen we voorkomen dat een deel van onze kennis uit het gebied “loopt”. Veel van onze jeugdigen gaan studeren in de grote steden en blijven daar vaak hangen voor een baan. De Noord Veluwe heeft dringen behoefte aan een HBO of Academisch onderwijsinstituut. Wij willen daarover in gesprek met de Universiteit van Wageningen en de HAS in Dronten. Er moet nog de nodige studie en onderzoek worden verricht voordat we effectief kunnen inspelen op energie uit Biomassa.

De huidige onderzoekingen leveren prachtige resultaten op. Het blijkt dat we uit zetmaal en eiwitten prachtige nieuwe producten kunnen maken. Dat moet dan vervolgens weer leiden tot nieuwe en innovatieve produktieprocessen waar het bedrijfsleven van gaat profiteren. Zo is op enig moment gebleken dat het restprodukt van koolzaad nadat er olie uit is gewonnen niet langer dienst doet als brandstof voor een verbrandingsoven, maar dat uit dit restprodukt een soort plastic gemaakt kan worden voor de verpakkingsindustrie. Een mooie uitvinding en ook nog eens biologisch afbreekbaar. In de keten van grondstof naar product worden steeds hogere eisen gesteld aan duurzaamheid, en terecht natuurlijk.

 

Kennis omzetten in actie

Dit is niet alleen een mooie kreet maar het geeft een enorme kans om zoveel mogelijk economische en ecologische meerwaarde uit biomassa te genereren door meerdere toepassingen met elkaar te combineren. Dit zal gepaard gaan met de inzet van nieuwe technologische ontwikkelingen voor bijvoorbeeld raffinage van biomassa en het toepassen van laagwaardige reststoffen voor hoogwaardige toepassingen (cascadering). Daarbij is het een absolute noodzaak dat kennis en innoverend vermogen van de agrarische sector, kennisinstellingen en het bedrijfsleven wordt gemobiliseerd. De overheid zal dit in de beginfase moeten faciliteren.

 

Ook bij de ministeries van LNV en EZ komt het programma nu in een tempoversnelling. In toenemende mate worden er symposia en congressen georganiseerd om kennis om te zetten in actie. De Noord Veluwe wil zich graag in die actie mengen. Alle ingrediënten zijn hier aanwezig om een Biobased Economy uit te werken.

 

Nog lang en gelukkig…

Maar we zijn er nog lang niet, er moet nog heel veel worden uitgezocht en besproken. Want we zullen ook moeten nadenken over ethische zaken. Is het bijvoorbeeld verstandig om grondstoffen die uitermate geschikt zijn voor voedselproduktie af te buigen naar grondstoffen voor energieproduktie? Daarover is het laatste woord nog niet gesproken. Maar we hebben inmiddels wel een missie: samen met alle benodigde partijen gaan wij naar een duurzaam tijdperk in een duurzame regio, met duurzame grondstoffen en duurzame produktiemiddelen. En inderdaad zal men dan zeggen: zij leefden nog lang en gelukkig.