Jeugdbeleid en gezinspolitiek met visie

Jeugdbeleid en gezinspolitiek met visie

 

Door Klaas Tigelaar, Burgemeester van Oud-Beijerland, oud-wethouder jeugd Alphen aan den Rijn

 

De ChristenUnie levert met André Rouvoet de minister voor Jeugd en Gezin. Het beleid op dit terrein is dus in vertrouwde handen. Toch zijn er wel kanttekeningen te plaatsen bij de uitwerking van dit thema in het regeerakkoord.

 

Regeerakkoord

Eén van de zes pijlers die het kabinetsbeleid dragen is sociale samenhang. “Sociale samenhang omdat ieder mens telt en we iedereen nodig hebben.” Het onderdeel Jeugd en Gezin wordt onder deze pijler concreet uitgewerkt. Uitgangspunt is het gezin waar geborgenheid is en waarden en normen worden voorgeleefd. Een gezinsvriendelijk beleid dat ouders ondersteunt.

In het regeerakkoord staan concrete uitwerkingspunten:

  1. inkomensafhankelijk kindgebonden budget in plaats van kindertoeslag
  2. ondersteuning voor alleenverdienerhuishoudens met zorg voor chronisch zieke of gehandicapte kinderen
  3. verlenging ouderschapsverlof van 13 naar 26 weken
  4. geen sollicitatieplicht voor alleenstaande bijstandsgerechtigde ouders met kinderen tot 5 jaar
  5. uitkeringsregeling voor zwangerschapsverlof voor zelfstandigen
  6. verbetering aansluiting basisschool door harmonisatie van regelgeving kinderopvang, peuterspeelzalen en voor- en vroegschoolse educatie.
  7. totstandkoming Centra voor Jeugd en Gezin
  8. kinderen uit probleemgezinnen sneller onder toezicht stellen
  9. er zal aandacht worden gegeven aan de gevolgen van echtscheiding voor kinderen
  10. 3 maanden maatschappelijke stage voor jongeren in het voortgezet onderwijs
  11. invoering elektronisch kinddossier
  12. leer/werkplicht voor jongeren tot 27 jaar

 

Verkiezingsprogramma ChristenUnie

In het verkiezingsprogramma wordt gesteld dat in het jeugdbeleid opvoeding, zorg, onderwijs en veiligheid centraal moeten staan. Door een goed aanbod zijn er mogelijkheden voor kinderen om hun talenten te ontwikkelen en zijn er optimale kansen om een zelfstandige plek in de maatschappij te verwerven en een plek op de arbeidsmarkt. Het tegengaan van spijbelen en voortijdig schoolverlating verdient hoge prioriteit.

Het doel van de jeugdzorg is om samen met de ouders te werken aan een opvoeding die de kinderen bescherming, vertrouwen en een toekomstperspectief geeft.

De kernpunten uit het verkiezingsprogramma van een goed jeugdbeleid zijn:

  1. een minister van Jeugd en Gezin
  2. aandacht voor geloof en levensbeschouwing
  3. uitbreiding van het aantal behandelplekken
  4. aandacht voor opvoedingsondersteuning
  5. stimuleren van pleegzorg
  6. de menselijke maat; een achttienjarige mag niet tussen wal en schip raken als er nog geen plaats is in de volwassenenzorg

 

Punten van tevredenheid

Leg je de punten uit het verkiezingsprogramma naast het regeerakkoord, dan kom je in z’n algemeenheid tot de conclusie dat herkenbare punten van de ChristenUnie in het regeerakkoord zijn opgenomen. Het hoofdthema gezin dat uit het kabinetsbeleid spreekt, sluit aan bij de visie van de ChristenUnie. Het gezin is het uitgangspunt en ouders worden zoveel mogelijk ondersteund om de opvoeding in het gezin te kunnen waarmaken. Voldoende tijd (zwangerschapsverlof, geen sollicitatieplicht bijstandsgerechtigde ouders) en ondersteuning in moeilijke gezinssituaties zijn daar van belang. Ook de invoering van een kindgebonden budget is al langer een politieke wens van de ChristenUnie. Uiteindelijk is de nieuwe ministerspost voor Jeugd en Gezin een punt dat nadrukkelijk in de verkiezingscampagne is gepresenteerd. In die campagne was het jeugdbeleid een belangrijk thema voor de ChristenUnie en dat heeft ook in het regeerakkoord een belangrijke plek gekregen. Dat is op zich verheugend, maar er zijn ook kanttekeningen te maken en aandachtspunten mee te geven.

 

Kanttekeningen

In de paragraaf over jeugd en gezin zijn de verkiezingspunten over aandacht voor geloof en levensbeschouwing niet opgenomen. Hierbij gaat het over het faciliteren van levensbeschouwelijke jeugdzorginstellingen. Ook de stimulering van de pleegzorg, waarin de kosten voor onder andere medische kosten en aanvullende verzekeringen worden vergoed, is niet opgenomen.

De nieuwe ministerspost heeft de opdracht om met een nieuw programma voor Jeugd en Gezin te komen. Kijkend naar de punten in het regeerakkoord gaat het bij jeugd en gezin veel over de jeugdzorg en hulpverlening. De brede integraliteit van voorschoolse voorzieningen, onderwijs, de aansluiting van onderwijs op arbeidsmarkt, veiligheid en voorzieningen (vrije tijdsbesteding, sportstimulering, gezond gedrag) vragen nadrukkelijk de aandacht om het jeugdbeleid breed te benaderen.

Voor deze punten moet je in het regeerakkoord verder zoeken bij de andere pijlers. Daar staan de volgende projecten die van belang zijn om nadrukkelijk te betrekken bij het jeugdbeleid.

  1. aanval op de schooluitval
  2. van probleemwijk naar prachtwijk (waar aandacht voor de jeugd een belangrijk thema zal moeten zijn)
  3. kansen voor kinderen (invoering van Centra voor Jeugd en Gezin)
  4. veiligheid begint bij voorkomen (voorkomen van jeugdcriminaliteit)

Met name de beleidsterreinen onderwijs, veiligheid en volksgezondheid en zorg zullen betrokken moeten zijn en onderling afgestemd moeten worden om het nieuwe jeugdbeleid tot een succes te laten zijn. Daarnaast zijn economische en sociale zaken in beeld voor de aanpak van het voortijdig schoolverlaten en de jeugdwerkloosheid.

 

Aandachtspunten voor de ChristenUnie

De aanpak van het jeugdbeleid vraagt om een integrale aanpak en de domeinen zoals in het sturingsadvies van Operatie Jong genoemd, kunnen daarbij goed helpen. Bij de verdere uitwerking dient de levensloop van het kind als uitgangspunt te worden genomen en moet de uitvoering dichtbij de burger plaatsvinden en laagdrempelig zijn. Maak daarom sterke regie op lokaal niveau mogelijk, zonder een stelselwijziging in te voeren.

Dat kan door:

-       regionale samenwerking en regie van gemeenten en provincie in te voeren (bijvoorbeeld wettelijke regio’s met een centrumgemeente) waarbij er bundeling van taken komt

-       bundeling van middelen voor de preventieve en curatieve taken

-       een eenduidige aanpak van de hele keten (erg belangrijk!). Hierbij gaat het om de zorgketen (preventieve zorg tot aan de zorgaanbieders in de jeugdzorg in één samenwerking), de informatieketen (vroegtijdige signalering, coördinatie en bewaking van de hulp) en de bestuursketen van provincie, gemeenten en instellingen. Het Centrum voor Jeugd en Gezin moet de concretisering zijn van de ketensamenwerking.

Daarnaast vraagt het jeugdbeleid om visionaire, inhoudelijke regie. Dit is meer dan alleen het stroomlijnen van processen! De focus die er nu is op invoering van het elektronisch kinddossier, de verwijsindex en de Centra voor Jeugd en Gezin heeft het gevaar in zich dat de aanpak nogal instrumenteel is.

 

Niet alleen jeugdbeleid maar ook doordachte gezinspolitiek

Ik wil eindigen met uit een artikel van de Leidse rechtsfilosoof Andreas Kinneging (NRC Handelsblad 21 april 2007) te citeren met de titel “Denk eerst aan je kinderen voordat je jezelf wilt ontplooien”. Daarin stelt hij het volgende.

 

Wie écht iets wil doen aan het kinderleed, kan niet alleen maar volstaan met onder toezicht stellen, uit de ouderlijke macht ontzetten, maar moet zich afvragen wat de oorzaken zijn van slecht functionerende gezinnen en wat daaraan te doen is. Niet slechts reactief zijn, maar proactief en de oorzaken waar mogelijk bestrijden en wegnemen. Dit betekent dat de overheid zich dient te bezinnen over de vraag hoe goede gezinnen door haar kunnen worden bevorderd. Een doordachte gezinspolitiek is nodig.

 

Dan moet je dus weten wat goede gezinnen zijn. Kinneging doet een voorstel van een definitie:

Een goed gezin is een gezin dat een veilige en liefdevolle thuishaven biedt aan het kind. Het is een gezin waarin de ouders de tijd hebben en nemen voor het kind om het onder hun leiding en begeleiding op te voeden tot een verantwoordelijk en sociaal mens, die de zorg kan en wil dragen voor zichzelf en zijn naasten en een steentje kan en wil bijdragen aan het nut van het algemeen.

Kinneging stelt daarbij de volgende voorwaarden:

-       het is verreweg het beste als kinderen opgroeien bij hun biologische ouders

-       een gezin moet een gezin blijven, dat wil zeggen dat de ouders bij elkaar blijven, in ieder geval tot de kinderen volwassen zijn

-       het is voor iedereen het beste als het huwelijk van de ouders overwegend harmonisch is

-       ouders moeten niet allebei fulltime werken, opvoeding heeft tijd en energie nodig

 

Deze benadering biedt goede uitgangspunten voor een doordachte gezinspolitiek en voor een constructief jeugdbeleid. Niet alleen het kind centraal, maar bovenal investeren in gezinnen. Dit vraagt een scherp kritische opstelling van de fractie op onderwerpen als opvoedingsondersteuning, echtscheiding en arbeidsparticipatie.

 

Redeneer tenslotte altijd vanuit het kind, wat het kind nodig heeft in alle verschillende leeftijdsfasen en in alle verbanden waarin het kind opgroeit en zich ontwikkelt.

 

 

 

SAMENVATTING

  1. Het hoofdthema gezin dat uit het kabinetsbeleid spreekt, sluit aan bij de visie van de ChristenUnie.
  2. Met andere beleidsterreinen zal goede afstemming moeten plaatsvinden om het jeugdbeleid tot een succes te maken.
  3. Jeugdbeleid vraagt om een visionaire, inhoudelijke regie. De huidige focus heeft het gevaar in zich dat de aanpak nogal instrumenteel is.
  4. Zet niet alleen het kind centraal, maar investeer bovenal in gezinnen. Dit vraagt een scherp kritische opstelling.