Micha en De Slegte

Micha en De Slegte

 

Door drs. Marnix Niemeijer, directeur van Tear (Tear is initiatiefnemer van de Micha campagne)

 

Het is al weer ruim twintig jaar geleden dat ik het boek Until Justice and peace embrace van professor Nicholas Wolterstorff las.[1] Ik had het op de kop getikt bij boekhandel De Slegte in Groningen. Het boek is een bundeling van zijn Kuyper-lezingen uit 1981. De titel van het boek is ontleend aan Psalm 85. Deze psalm schetst een beeld van een shalom-samenleving; in dat kader staat het vers dat ‘vrede en recht elkaar met een kus begroeten’.

 

Het boek trof mij in mijn studententijd, als lid van een gereformeerd vrijgemaakte studentenvereniging, in het hart. Tot dan was ik opgegroeid in een klimaat waarin er veel betrokkenheid en daadkracht was met betrekking tot barmhartigheidswerk, maar waarin maar weinig ruimte bestond voor een term als ‘sociale gerechtigheid’. Wel goed doen, maar geen gerichtheid op goed maken, recht doen.

Debet hieraan was de polarisatie die in die dagen hoogtij vierde. Sociale gerechtigheid  hoorde in het rijtje van baard en lang haar, links en revolutionair, ban-de-bom, praters en potverteerders. Goed doen daarentegen was verbonden met je handen uit de mouwen steken,  niet praten maar doen, respect hebben voor overheden.

Maar het kwam ook door een theologische versmalling die gaandeweg was opgetreden - Abraham Kuyper had zonder meer een veel breder erfgoed nagelaten. Als uitvloeisel van deze versmalling kreeg je binnen de kerkelijke traditie alleen (fotografische) voorbeelden van barmhartigheidswerk te zien uit verre zendingslanden. Goed werk als afgeleide van zendingswerk.

 

Wat raakte mij in Wolterstorffs lezingen?

Allereerst het punt dat het calvinisme ‘world formative’ is. Wolterstorff ontkent niet dat binnen het calvinisme contemplatie een belangrijke rol speelt, maar hij is van mening dat het calvinisme bij uitstek een drive heeft om de wereld in zijn sociale dimensies te reformeren. Dit houdt verband met de diepe overtuiging dat deelname aan de (wereld)samenleving niet een seculiere bezigheid is, maar een sacrale. Calvinistische heiligen zijn in eerste instantie geen geestelijken maar gewone burgers, die via hun beroep en deelname aan de samenleving dienstbaarheid aan hun Heer tonen.

Met deze overtuiging komt dan mee dat het van belang is de vraag te stellen in hoeverre de maatschappelijke ordening het eerbetoon aan de God van deze wereld bevordert dan wel frustreert. Een eerbetoon dat zichtbaar wordt in hoe de mens, als beelddrager van God, tot zijn recht komt. Mensonwaardige omstandigheden zijn ook Schepperonwaardig.

Wolterstorff schetst in scherpe bewoordingen een wereld waarin armoede en het daarmee samenhangende onrecht heerst. Een wereld met sociale structuren die vervreemd zijn van hoe God het zou willen.

 

 

En hij betoogt - ruim twintig jaar eerder dan Jeffrey Sachs[2] - dat het vraagstuk van extreme armoede goed kan worden aangepakt. Hij constateert echter dat we in het Westen weliswaar weten hoe het moet, maar dat we het niet willen. En hij constateert verder dat kerken die trouw willen zijn aan de bijbelse verkondiging dikwijls een factor vormen die de status quo willen handhaven. In zijn boek noemt hij dan met name calvinisten uit Amerika, Nederland en Zuid-Afrika.

 

Ik moest terugdenken aan dit koopje uit De Slegte, toen ik het bericht las dat deze boekhandelketen enkele filialen moest sluiten. Het was in de week dat de Micha Campagne officieel van start ging. Deze campagne heeft een motto dat ontleend is aan een motto van Until Justice and Peace Embrace. Het is een Latijns-Amerikaans gebed:  O God, to those who have hunger give bread, and to those who have bread, give the hunger for justice.

Mijn gebed is dat de strekking van Wolterstorffs boek, die nog steeds actueel is in  evangelicale tradities, niet alleen wordt overgelaten aan een politieke partij als de ChristenUnie, maar doorklinkt in de verkondiging en het onderwijs van christelijke gemeentes. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] Dr. N. Wolterstorff, Until Justice and Peace Embrace, Kok, Kampen, 1983 (ISBN 90 242 2550 7). In 1981 was Wolterstorff als hoogleraar verbonden aan Calvin College, Grand rapids (USA).

[2] Zie Jeffrey Sachs, The end of Poverty – How we can make it happen in our lifetime, Penguin group, London, 2005 (ISBN 0 141 01866 6).