Voedsel

ThemaInleiding

 

Door Geert Jan Spijker, eindredacteur

 

Er zijn weinig thema’s alledaagser dan voedsel. Iedereen heeft ermee te maken. Niemand met ook maar enige drang tot leven kan om eten en drinken heen. Genoeg aanleiding dus om dit levensbelangrijke thema eens bij de kop te pakken. Alhoewel, zijn er wel problemen op dit terrein? Wij Nederlanders hebben toch voldoende voedsel? Ons brood ligt dagelijks op ons bordje. En de meesten onder ons hebben er nog lekker beleg op ook…

 

Dit nummer van DenkWijzer leert dat de zaak niet zo eenvoudig ligt. Voedsel is omgeven met tal van problemen en gevaren. Denk eens aan het thema ‘overgewicht’: steeds meer mensen, met name ook jongeren, lijden aan enige of ernstige mate van overgewicht. Belangrijkste oorzaak: teveel, te zoet en te vet eten in combinatie met een ernstig tekort aan lichaamsbeweging. Nu kun je je afvragen of dit niet een zaak van ieder persoonlijk is. Is niet ieder mens verantwoordelijk voor zijn eigen eetgedrag en zijn eigen gewicht? De politiek heeft daar toch niets mee te maken? Toch zijn er goede redenen te geven waarom de bestrijding van overgewicht een overheidszaak zou moeten zijn. Denk eens aan de kosten voor de gezondheidszorg die gigantisch zullen oplopen wanneer de huidige trend zich doorzet. Het probleem is een maatschappelijke kwestie geworden waar de politiek niet met een boog omheen kan lopen. Vraag is vervolgens wel waar de praktische en ethische grenzen liggen van overheidsinterventie. ‘Dikkerd is betutteling beu’, stond niet voor niets onlangs boven een artikel in een krant.   

Bij overgewicht gaat het al gauw over een teveel aan (verkeerde) voeding. Maar het kan ook anders. Iedereen die maar een beetje het nieuws volgt, is op de hoogte van het bestaan van voedselbanken. Die bestaan niet voor niets. Voedsel(verdeling) en armoede hebben zo bezien erg met elkaar te maken. Voedselzekerheid is er niet voor iedereen in gelijke mate. Een verwant punt van zorg is dat armoede vaak leidt tot slechtere voeding. Mensen die het niet zo breed hebben, eten doorgaans slechter dan rijke mensen. De gevolgen voor de volksgezondheid laten zich raden…

Maar er is meer dan dit. Wat te denken van het thema voedselveiligheid? We hoeven de met BSE besmette runderen maar weer voor de geest te halen en we zien in dat de veiligheid van ons voedsel een groot probleem kan vormen. Of neem de salmonellabacteriën waar onze kippen soms zo vol van zijn. Hoe garanderen we dat voedsel veilig is en wie hebben daar een verantwoordelijkheid voor? Is dat de industrie of de overheid? Of moet de burger zelf maar goed opletten?  

 

Kortom, (politieke) problemen in overvloed. Deze DenkWijzer zal niet voor alles oplossingen bieden. Wel wordt een aantal kanten van de voedselproblematiek belicht. Allereerst krijgt u een inleiding in de voedselethiek voorgeschoteld van de hand van Michiel Korthals. Hij bespreekt verschillende benaderingen en komt zelf uit bij een deliberatieve ethiek. Vervolgens komt Henk Jochemsen met een christelijke insteek op de voedinsproblematiek. Hij laat onder andere het verband zien tussen voedsel, schepping en de mens. Verder gaat hij in op de nauwe relatie tussen voedsel en landbouw. De genoemde thema’s voedselveiligheid en overgewicht worden verder uitgewerkt door Alex Sytsma en Gerrie de Veer. Ten slotte gaat WI-medewerker Koos van der Kolk in op de nanotechnologische kant van het verhaal. Voor een groot deel is dit nog futuristisch - en dus erg spannend – maar tegelijk niet minder realistisch.