Wereldwijde tendensen van christenvervolging

Door Ron van der Spoel

 
In het nadenken over mondiale verhoudingen is het van groot belang om te kijken wat er wereldwijd gebeurt met de kerk van Christus die vervolgd wordt. Dat zijn volgens voorzichtige inschattingen, op basis van de onderzoeken die regelmatig plaatsvinden door verschillende instituten en afhankelijk van de definitie die wordt gehanteerd, rond de 100 miljoen medegelovigen. In dit artikel wil ik laten zien hoe het zwaartepunt van de vervolging wereldwijd aan het verschuiven is en welke krachten daaraan ten grondslag liggen. Vooral christenen in Afrika en het Midden-Oosten lopen gevaar. Maar ook in de westerse wereld is de ontwikkeling niet positief.

 
Al vele jaren onderzoekt de internationale researchafdeling van Open Doors de ontwikkelingen van christenvervolging in de wereld. Dit resulteert in een jaarlijkse Ranglijst Christenvervolging, een lijst met de 50 landen waar christenen het zwaarst vervolgd worden vanwege hun geloof. Deze lijst wordt samengesteld op basis van diepgravend veldonderzoek, in combinatie met externe bronnen. De lijst is dan ook de eenvoudige weergave van een complex onderzoek. Op basis van de vele gegevens die aan de Ranglijst Christenvervolging ten grondslag liggen, kunnen we een aantal onderbouwde conclusies trekken over de mondiale tendensen van christenvervolging.

Zo is er uit de Ranglijst Christenvervolging een lijst gedestilleerd van de top 10 landen waar momenteel het meest geweld tegen christenen plaatsvindt, de zogenaamde geweldstoptien.: 1.Nigeria; 2.Syrie; 3. Egypte; 4. Centraal Afrikaanse Republiek; 5.Mexico; 6.Pakistan; 7.Colombia; 8.India; 9.Kenia; 10.Irak


De christen die het meeste risico loopt is dus momenteel:

  1. een christen uit een van de zes noordelijke staten van Nigeria waar de sharia is ingevoerd;
  2. een orthodox christen in een Syrisch dorp dat onlangs werd bezet door jihadstrijders;
  3. een koptisch christen op het platteland van het zuiden van Egypte;
  4. een christelijke vrouw in een door oorlog verscheurde stad, zoals Bangui, in de Centraal- Afrikaanse Republiek;
  5. een evangelisch christen die leeft temidden van een syncretistische stam in een wetteloze regio van Mexico;
  6. een christen die op zondag naar de kerk gaat in Pakistan, met name in het door stammen gedomineerde noorden van het land;
  7. een pastor die zijn gemeente leidt in een door rebellen gecontroleerd gebied in Colombia;
  8. wereldwijd: een christen die zich vanuit de islam bekeerd heeft tot het christendom.

Het zijn deze acht groepen christenen die het topje van een grote berg van vervolgde christenen vormen. Zij staan symbool voor miljoenen anderen die op soortgelijke manieren bedreigd, vervolgd en zelfs gedood worden.

Forse verschuivingen

Wat uit deze Geweldstoptien opvalt, is dat er de laatste jaren een forse verschuiving heeft plaatsgevonden in het zwaartepunt van vervolging. Grofweg gezegd zien we dat een aantal landen in Zuid-Oost Azië die voorheen de Ranglijst Christenvervolging aanvoerden, nu van plaats hebben gewisseld met landen uit het Midden-Oosten en Noord- en Midden-Afrika. Dit betekent niet dat in Azië de vervolging is afgenomen, maar dat in het Midden-Oosten en Noord- en Midden-Afrika het relatief gezien harder toegenomen is dan elders.

Moslimextremisme

Dit komt door drie tendensen die we als de aanjagers van vervolging kunnen zien. In de eerste plaats is dat de toenemende invloed van het moslimextremisme. Deze extreme vorm van de islam heeft tot doel om de wereld te veroveren voor de islam en overal waar ze aan de macht komt de sharia in te voeren. In Nigeria, waar in de onderzochte periode november 2012 tot april 2014 de meeste christenen gedood zijn, wordt door Boko Haram een bewuste strategie uitgevoerd om de locale cultuur volledig te islamiseren. Er liggen bij aan Al-Qaeda gelieerde groeperingen plannen klaar om stap voor stap het midden en westen van Afrika voor de islam te veroveren. Vooral de gematigde islam en het christendom zullen daar de dupe van worden. We zien dan ook dat de radicale islam die wordt gepredikt door moslimextremisten langzaam maar zeker vanuit Noord-Afrika naar het zuiden optrekt.

Ook in Syrië zien we de groeiende invloed van het moslimextremisme. Daar wordt de burgeroorlog gebruikt om via rebellengroepen, die worden versterkt met moslimstrijders uit de hele wereld, dit land te veroveren voor de juiste vorm van de islam. Waar christenen tot voor kort in dit land in relatieve rust in een moslimomgeving konden leven, wordt de kerk nu als vijand gezien en moeten velen vluchten of sterven. De extreme bewegingen van de islam rukken steeds verder op in het Midden-Oosten, waar ze in het machtsvacuüm duiken dat ontstaan is na de val van dictators. Het islamitisch extremisme is de grootste aanjager van de groeiende christenvervolging in de Top 10 van landen met vervolging.

Stammenstrijd en corruptie

Een tweede factor die de mate van christenvervolging in met name Afrika bepaalt, is stammenstrijd. De strijd tussen verschillende etnische groepen die aanvankelijk vreedzaam samenleefden, maar waar, voor de oppervlakkige toeschouwer, onverwachts de vlam in de pan slaat. Ook hierbij zit er in vrijwel alle gevallen een duidelijk religieuze component. De stammen vertegenwoordigen niet alleen een etnische, maar ook een religieuze identiteit. Gebieden die veroverd worden, worden met geweld gedwongen zich te houden aan de godsdienst van de veroveraar.

Een derde motor achter veel geweld tegen christenen is de georganiseerde corruptie van veel regimes, met name in Latijns-Amerika, maar ook in een enorm land als India. Christenen doen niet mee met het drugsrunnen of met afpersing en geweld, maar wie in die gebieden geen dader is, wordt slachtoffer. De guerrillas en de benden hebben het er voor het zeggen en wie niet voor hen is, is tegen hen. Vanuit hun geloofsovertuiging trekken christenen dan een grens en dat kost hen soms zelfs hun leven.

Dit zijn de drie belangrijkste veroorzakers van geweld tegen christenen. Samenvattend kunnen we zeggen dat waar een godsdienst, een etnische groep of een corrupt regime de meerderheid heeft, de christelijke minderheid en ook andere minderheden het slachtoffer van intolerantie en geweld worden.

Het Westen: niks aan de hand?

Kijken we vervolgens naar de Westerse wereld dan zien we dat daar nu geen duidelijk waarneembare vervolging plaatsvindt. Er is geen openlijke vijandigheid ten opzichte van christenen vanwege hun geloofsovertuiging. Wat ik wel constateer, is dat de seculiere meerderheid in haar houding ten opzichte van minderheden als bijvoorbeeld christenen steeds intoleranter wordt. Daar waar vanuit het verleden vrijheden voor kerken en levensbeschouwelijke organisaties heel gewoon waren, worden die gelovigen nu langzaam maar zeker ontnomen. Dit gebeurt subtiel, stap voor stap, vrijheid voor vrijheid, onder het mom van gelijke behandeling. Seculiere tolerantie waarbij ieder ruimte werd gegund naar eer en geweten te handelen, maakt plaats voor seculiere intolerantie waarbij de hele samenleving zich moet voegen naar de overtuiging van de seculiere meerderheid.

Groeiende intolerantie

Ik denk dat we, in het licht van de wereldwijde tendensen die we zien, hier alert op moeten zijn en duidelijk stelling moeten nemen tegen deze groeiende intolerantie. Waarom? Omdat we in vele landen in de wereld zien dat waar de meerderheid zijn overtuiging opdringt aan de minderheid, de grens tussen intolerantie en openlijke vijandigheid dun is. Zo bezien is geloofsvervolging in de toekomst ook in het Westen niet denkbeeldig. Daar hoeven we ons overigens niet over te verbazen. Het is wat Jezus zegt in Johannes 15:19:  “Als jullie bij de wereld zouden horen, zou ze jullie hebben liefgehad als iets van haarzelf, maar jullie horen niet bij haar, want Ik heb jullie uit de wereld weggeroepen. Daarom haat ze jullie”.

Ds. Ron van der Spoel is adjunct-directeur Open Doors Nederland en gemeenteraadslid  voor de ChristenUnie in Amersfoort.