Beste verkiezingen ooit voor de ChristenUnie op lokaal niveau

Door Anja Haga, Kees Sinke en Erik van Dijk

 

De gemeenteraadsverkiezingen van 2014 zijn de succesvolste ooit voor de ChristenUnie op lokaal niveau. In veel gemeenten heeft de ChristenUnie één of zelfs twee zetels winst geboekt. Hiermee is 2006, het topjaar tot nu toe, overtroefd met meer dan 27.000 stemmen. Ten opzichte van 2010, toen we een klein verlies leden, hebben ruim 46.000 mensen meer hun stem uitgebracht op de ChristenUnie. Hiermee is de ChristenUnie in negen plaatsen de grootste partij geworden. Waar heeft de ChristenUnie dit succes aan te danken?

Constructieve houding

De opmars van de ChristenUnie heeft meerdere oorzaken, waarvan we er een paar proberen te duiden. De eerste belangrijke reden voor de groei ligt in de constructieve houding van de partij. Veel fracties krijgen plaatselijk lof van andere partijen, organisaties en kiezers voor hun betrouwbare en gedegen inbreng in de laatste jaren. Simone Kennedy, lijsttrekker in Amersfoort, denkt ook dat de extra twee zetels, waardoor de fractie nu uit 5 raadsleden bestaat, onder andere te danken zijn aan de opbouwende bijdrage van de ChristenUnie. “D66 is grootste winnaar, maar wij krijgen van hen complimenten voor onze constructieve houding en inhoud”, aldus Kennedy.

 

Serieus alternatief

Voor kiezers is de ChristenUnie door deze opstelling een serieus alternatief voor de gevestigde partijen. De partij heeft laten zien dat ze bestuurlijke verantwoordelijkheid kan nemen. Dat blijkt er onder meer uit het leveren van veel meer wethouders sinds 2006, de kabinetsdeelname (2007-2010) en de deelname aan meerdere provinciale colleges sinds 2007. De ChristenUnie heeft duidelijk laten zien dat ze niet wegloopt voor bestuurlijke verantwoordelijkheid en dat waarderen kiezers. Ook de huidige steun van de ChristenUnie aan het kabinet, via meerdere akkoorden (zoals het begrotingsakkoord in het najaar van 2013) heeft hier een rol in gespeeld. De ChristenUnie heeft geen opportunistische houding waarin de kiezer wordt gepaaid met loze beloftes, maar bouwt vanuit idealen aan de samenleving en durft hierin ook lastige keuzes te maken. (Opvallend is dat ook de andere twee constructieve partijen, D66 en SGP, hebben gewonnen.)

 

Helder profiel

Een tweede oorzaak van de groei zit in de sterkere profilering, waaraan vooral sinds de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 hard gewerkt is, op alle niveaus in de partij. Een onderwerp waar de ChristenUnie zich op profileert, en waar ze tegelijk niet aarzelt om lastige keuzes te maken, is de zorg. De ChristenUnie behandelt dit onderwerp niet simpelweg door enkel te protesteren tegen de bezuinigingen, maar denkt constructief na over de wijze waarop er bezuinigd wordt.

 

Actieplan Zorg

Tijdens de campagne bleek dit onder andere door de overhandiging van het Actieplan Zorg. Arie Slob: ,,Zorg gaat allereerst over mensen, dus de menselijke maat moet voorop staan. Dat moet wat ons betreft centraal blijven staan, ook nu veel zorgtaken naar de gemeente gaan.” Om dit te onderstrepen, en vooral als blijk van waardering voor alle ‘hardzorgende’ hulpverleners in het land, brachten alle Kamerleden en heel veel lokale lijsttrekkers van de ChristenUnie een grote taart met het Actieplan Zorg bij diverse zorginstellingen en vrijwilligersinitiatieven in het land. Dit actieplan was geen op zichzelf staande actie. In de hele campagne rond de gemeenteraadsverkiezingen nam zorg een prominente plek in bij de ChristenUnie. Dico Bac, lijsttrekker in Zuidplas: “Zorg is een belangrijk thema voor de ChristenUnie. Met mensen op de kandidatenlijst die werken in de zorg hebben we veel kennis in huis over de decentralisaties. In ieder debat kwam het onderwerp zorg wel naar voren, en daar waren we dus goed op voorbereid[A1] .”

 

Resultaten geboekt

De ChristenUnie weet met een duidelijke agenda resultaten te boeken. Voorbeelden hiervan zijn het behoud van de kleine scholentoeslag, het openblijven van kazernes zoals die in Assen en de discussie rond strafbaarstelling van illegaliteit. Met name dit laatste onderwerp heeft veel stof doen opwaaien. Het was zeker niet maar een verkiezingsstunt. Dit punt raakt de ChristenUnie in het hart. Immers: het gaat erom hoe je tegen mensen aan kijkt en met hen omgaat. Een landelijke partij kan zowel op nationaal als regionaal niveau invloed uitoefenen. De kiezer herkent en waardeert dit.

In Utrecht blijkt de ChristenUnie de grote winnaar bij het stembureau dat ligt in de wijk waar ook het Zandpad gelegen is. De gemeente Utrecht gaat bij het Zandpad 32 tijdelijke werkruimtes voor prostituees inrichten. Veel bewoners van de wijk Overvecht zien dit niet zitten en weten zich gehoord door de ChristenUnie. Zowel de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie als veel raadsfracties verzetten zich tegen (raam)prostitutie vanwege de risico’s van mensenhandel en uitbuiting.


Andere oorzaken

Er zijn nog andere oorzaken van de groei aan te wijzen:

-       er is door veel fracties meer geïnvesteerd in netwerken met maatschappelijke organisatie

-       er waren in veel gemeenten grotere en professionelere campagneteams dan ooit

Hopelijk kunnen we met een uitgebreidere evaluatie nog meer oorzaken en succesfactoren boven water halen. Dat kan ons helpen bij de inzet voor de volgende verkiezingen: voor het Europees Parlement op 22 mei 2014 en voor de Provinciale Staten en waterschappen in maart 2015.

Top 10 stemmenwinst

  • Zwolle + 3.429
  • Apeldoorn + 3.028
  • Amersfoort + 1.738
  • Utrecht + 1.614
  • Den Haag + 1.375
  • Hardenberg + 1.336
  • Barneveld + 1.189
  • Veenendaal + 1.144
  • Leidschendam-voorburg + 1.071
  • Amsterdam + 893

Top 10 winst lokale percentage

  • Renswoude (van 0 naar 11,53%)
  • Lingewaal (van 19,0 naar 28,3%)
  • Culemborg
  • Lopik
  • Hardenberg
  • Zwolle
  • Best (van 0 naar 4,55%)
  • Apeldoorn
  • Vianen
  • Barneveld

 

Eén zetel winst

 

Van 0 naar 1 zetel

  • Voor het eerst:
    • Best
    • Leidschendam-Voorburg
    • Renswoude
    • Schiedam
    • Heroverd (na verlies van zetel in 2010):
      • Binnenmaas
      • Eindhoven
      • Den Haag
      • Haarlem
      • Pekela

 

Van 1 naar 2 zetels

  • Tweede zetel heroverd (na verlies van zetel in 2010):
    • Emmen
    • Meppel
    • Scherpenzeel
    • Utrecht
    • Woudenberg
    • Voor het eerst naar twee zetels:
      • Doorgegroeid van 0 in 2006 naar 1 in 2010 en 2 in 2014:
        • Rhenen
        • Strijen (in 2010 zelfstandig, nu samen met SGP)
  • In 2006 en 2010 op 1 zetel, nu naar 2:
    • Aalten
    • Almelo
    • Arnhem
    • Delft
    • Deventer
    • Maassluis
    • Midden-Drenthe
    • Nieuwegein
    • Pijnacker-Nootdorp
    • Soest
    • Tynaarlo
    • Tytsjerksteradiel
    • Vianen
    • Zaanstad

 

Van 2 naar 3 zetels

  • In 2010 verloren zetel heroverd:
    • Bedum
    • Dronten
    • Ridderkerk
    • Wierden
    • Zaltbommel
    • Zeewolde
    • In 2006 verloren zetel heroverd:
      • Dantumadiel
      • Enschede
      • Ommen
      • Vlaardingen
      • Voor het eerst naar drie zetels:
        • Epe
        • Gorinchem
        • Huizen
        • Leusden
        • Lopik
        • Tholen
        • Bijzondere vermelding: Werkendam. Zij gingen in 2010 (tegen een licht dalende trend in) van 1 naar 2 zetels en groeiden nu door naar 3.

 

Van 3 naar 4 zetels

  • Elburg
  • Goes
  • Gouda
  • Heerde
  • Lingewaal. Bijzonder: zij gingen in 2010 (tegen een licht dalende trend in) van 2 naar 3 zetels en groeiden nu door naar 4.

 

Van 4 naar 5 zetels

  • Assen
  • Borsele
  • Noordoostpolder
  • Smallingerland
  • Veere
  • Zwijndrecht

 

Van 5 naar 6 zetels

  • Harderwijk
  • Nijkerk

 

Sprongen van 2 zetels

 

Van 1 naar 3 zetels: Culemborg (extra bijzonder als je beseft dat zij in 2010 voor het eerst een zetel haalden ... Van 0 naar 1 naar 3!)

Van 3 naar 5 zetels

  • Amersfoort
  • Apeldoorn

 

Van 4 naar 6 zetels: Barneveld

Van 6 naar 8 zetels

  • Bunschoten
  • Zwolle

 

In de periode 2010-2014 hadden we voor het eerst één fractie met 8 zetels: Veenendaal.

Sinds 19 maart 2014 hebben we 8 zetels in vier gemeenten:
Veenendaal, Bunschoten, Hardenberg en Zwolle.

In Hardenberg is de ChristenUnie niet de grootste partij, in de andere drie gemeenten wel.

De ChristenUnie is verder ook de grootste partij in:

  • Oldebroek
  • Elburg
  • Zwartewaterland
  • Lingewaal
  • Kampen
  • Harderwijk

 

Sommige combinaties waarin de ChristenUnie zit zijn ook de grootste fractie in hun gemeente:

  • Sliedrecht (samen met SGP)
  • Waddinxveen (in de combinatie PCW)

De ChristenUnie is de positie van grootste partij kwijt geraakt in Hattem, Urk en Putten. In Urk moesten we de eerste plek aan de SGP afstaan, in Putten aan ‘Wij Putten’. In Hattem zakte de ChristenUnie van de 1e naar de 4e positie (met vijf partijen in de raad).
In Hattem en Putten was de ChristenUnie in 2010 voor het eerst de grootste geworden, maar is ze dat nu dus weer kwijtgeraakt.

Slechts in 9 gemeenten hebben we een zetel verloren (maar dat maakt het voor de betrokkenen niet minder pijnlijk):

  • Bussum (de enige zetel kwijt …)
  • Menterwolde (de enige zetel kwijt …)
  • Hardinxveld-Giessendam (van 4 naar 3 zetels; we kwamen 1 stem te kort …)
  • Den Helder (van 2 naar 1)
  • Hattem (van 4 naar 3 zetels)
  • Hoogezand-Sappemeer (van 2 naar 1)
  • Kampen (van 7 naar 6)
  • Nunspeet (van 5 naar 4)
  • Putten (van 5 naar 4)

Als we kijken waar de ChristenUnie het sterkst achteruit is gegaan het lokale percentage, dan staat Hattem bovenaan met -8,32 (van 26,3 naar 17,9%). Daarna Den Helder met -3,15. Daarna volgen Nunspeet, Ten Boer, Appingedam, Alblasserdam en Urk (van 26,3 naar 24,1%). Bij de overige dalers bleef het verschil onder de 2%.

 

Tot slot

We mogen dankbaar zijn met deze uitslag. Het was een uitslag waar we op hadden gehoopt maar die uiteindelijk boven verwachting was. We hopen en bidden dat we met al deze mensen tot zegen van de steden en dorpen in Nederland kunnen zijn.

 

Disclaimer: bovenstaande gegevens zijn op basis van de voorlopige uitslagen, zoals wij die verzameld hebben via de landelijke media. Door emails, gemeentelijke websites en andere bronnen zijn intussen een aantal fouten gecorrigeerd, maar 100% correct is het waarschijnlijk nog niet.

 AUTEURS
Anja Haga is adviseur bestuurders , Kees Sinke is medewerker projecten (waaronder het beheren van de verkiezingsuitslagen) en Erik van Dijk is hoofd van de afdeling Opleiding & Advies en campagneleider. De auteurs zijn allen werkzaam op het partijbureau van de ChristenUnie.