‘Binnen een nieuwe bestuurscultuur geen ethisch gevoelige kwesties vastleggen in het regeerakkoord'

‘Binnen een nieuwe bestuurscultuur geen ethisch gevoelige kwesties vastleggen in het regeerakkoord’

microfoon debat

Voor een partij met principes, zoals de ChristenUnie, plaatst de stelling ‘Binnen een nieuwe bestuurscultuur is het niet passend ethisch gevoelige kwesties in het regeerakkoord te regelen’ je direct voor een dilemma. Want als je programmapunten hebt die voor jou heel belangrijk zijn, wat wil je dan liever dan die stevig vast te leggen in een regeerakkoord? Toch vraag ik mij af of dat wel de beste weg is. Volgens mij zijn er twee opties: óf je zet het normatieve uitgangspunt centraal, óf je kiest meer voor een waardenoriëntatie.

In het eerste geval richt de aandacht voor ethisch gevoelige thema’s zich al snel op de legaliteit ervan: mag het of mag het niet? Moet de medewerking aan de beëindiging van het leven van iemand die haar of zijn leven als voltooid beschouwt al dan niet verboden worden? Ik wil niet lichtvaardig over die vraag oordelen, maar wat levert een dergelijk verbod op?

Zeker als het geregeld wordt in een regeerakkoord als voorwaarde voor regeringsdeelname van één of meerdere partijen die gezamenlijk geen meerderheid vormen. Steeds zal aan een dergelijk verbod het label hangen dat het om een minderheidsstandpunt gaat. Bovendien zal de discussie om de opheffing van dat verbod bij de eerstvolgende kabinetsformatie meteen weer oplaaien.

In het tweede geval zie ik het principiële standpunt van de partij veel meer als een aandachtspunt dat aanhoudend geagendeerd moet worden. Neem opnieuw het voorbeeld van voltooid leven: als medewerking aan levensbeëindiging op de één of andere wijze gelegitimeerd wordt, dan zal de discussie over de vraag wat wij onder goed leven en goed samenleven verstaan daarmee niet ophouden. Hoe willen wij omgaan met mensen die kwetsbaar zijn of ouder worden? Wat te doen als geconstateerd wordt dat sommige ouderen zich onder druk gezet voelen omdat hun leven als zinloos wordt beschouwd? Hoe om te gaan met de zinloosheidservaring van mensen die eenzaam zijn? Hoe gaan we om met het gegeven dat economische waarden in veel beleid zo centraal staan, ten koste van andere waarden?

Als je mij naar mijn voorkeur vraagt in dit dilemma zou ik zeggen dat ik liever zie dat de discussie over dergelijke vragen gaande blijft en er een voortdurende alertheid is voor de gevoeligheden van het beleid. En deze discussie hoort thuis in de Kamer, hoort gevoerd te worden tussen kabinet en volksvertegenwoordigers. Het met een normatieve insteek in een regeerakkoord vastleggen van een verbod kan tot gevolg hebben dat we dit uiterst belangrijke gesprek over de beschermwaardigheid van het kwetsbare leven niet meer voeren.

Eric Holterhues is directeur van Oikocredit Nederland. 
Deze bijdrage is een onderdeel van de Groen-rubriek 'Ja, maar'. In de komende editie van Groen vindt u de reactie van Emile van Velzen, die betoogt dat het binnen een nieuwe bestuurscultuur passend is ethisch gevoelige kwesties in  het regeerakkoord te regelen.

Gerelateerde artikelen

  1. Voor- en tegenstanders van abortus dwingen elkaar in de loopgraven

    2 oktober 2020 om 15:52 by Mirjam Kosten

    abortus

    Met iets tussen interesse en bevreemding las ik het interview met Rebecca Gomperts, oprichter van Women on Waves en door Time Magazine uitgeroepen als invloedrijk baken van hoop (Trouw, 25 september). In het interview wordt gesproken van een conservatieve golf in het denken over abortus. Dat is bijvoorbeeld zichtbaar in de VS van president Trump, waar in sommige staten het recht op abortus ter discussie staat.

    Lees verder