Nieuwskanaal voor: Wetenschappelijk Instituut

Symposium over populisme: 'Yes we can!' (Korting voor donateurs!)

Fri, 19 Mar 2010 14:55:56 +0100

Het populisme heeft de laatste tijd een grote vlucht genomen met alle gevolgen van dien. Gevestigde politieke partijen lijken niet altijd adequaat daarmee om te gaan en ook onder christenen ontstaat verwarring. Een groot aantal van hen vraagt zich af wat populisten bezielt, terwijl anderen ermee sympathiseren, christelijke strijdlust onder woorden brengen en bijvoorbeeld willen afrekenen met de islam. Tijd voor een debat.

Onder leiding van Gert-Jan Segers, directeur van het WI van de ChristenUnie, gaan met elkaar in debat:

Koert van Bekkum, adjunct-hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad, over de opkomst en maatschappelijke inbedding van het populisme.
Gert Schutte, oud-fractievoorzitter van het GPV, over de uitwerking van het populisme op de gevestigde politieke partijen. Hoe moet het wel en hoe moet het niet?
Peter Frans Koops, gemeenteraadslid in Bunschoten, over de positie van christenen ten opzichte van populisme en bijvoorbeeld de PVV.

Vrijdag 9 april 2010 | 14.00 - 17.00 uur

Locatie: De Lichtkring, Laan naar Emiclaer 1, Amersfoort

Toegang: €15,- | studenten €5,- | cv koersabonnees/WI-donateurs €10,- (nog geen donateur? Klik dan hier!)

Dit symposium wordt georganiseerd door de Evangelische Hogeschool, het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en opinieblad CV-koers. Aanmelden kan via http://www.eh.nl/concept/site.php?pg=247

De derde weg tussen populisten en elitisten

Tue, 16 Mar 2010 16:31:13 +0100

"De politieke verhoudingen verscherpen. Twee perspectieven lijken lijnrecht tegenover elkaar te staan: dat van de populisten tegenover dat van de elitisten, de onderbuik van de massa tegenover de redelijkheid van de 'progressieven'." Geert Jan Spijker, WI medewerker, zet in het blad Ellips vraagtekens bij die benadering en onderzoekt wat een derde optie kan inhouden.

Dit artikel verscheen in 'Ellips' van maart 2010 onder titel: 'Hart, hoofd en onderbuik'

Als student woonde ik lange tijd – naar alle tevredenheid - in een achterstandswijk in Rotterdam-west. Met mijn huisgenoten had ik weinig last van omwonenden – zij meer van ons vermoedelijk – en met criminaliteit kwamen wij weinig in aanraking. Bovendien profiteerden we van de multiculturele omgeving, vooral in culinair opzicht.

Onze bejaarde buurvrouw was echter aanzienlijk minder te spreken over onze veelkleurige leefomgeving. ‘Die buitenlanders’ hadden heel haar wijk in enkele decennia veranderd van een beschaafde, blanke buurt tot een criminele, verwaarloosde wijk, vol drugspanden en hangjongeren.

Vanuit haar perspectief was de opkomst van Pim Fortuyn een verademing. Zijn ‘Leefbaren’ benoemden de problemen eindelijk eens, zij erkenden de reëel bestaande angstgevoelens, zij pakten de verloedering met daadkracht aan. Zij zouden van Nederland weer een thuis maken, iets waar de gevestigde elite in had gefaald. Veel anderen – inderdaad die elite – vonden de benadering van Leefbaar veel te ver gaan: ze demoniseerden moslims, beschouwden alle jonge Marokkanen als criminelen en waren dus onverdraagzaam. Het ‘multiculturele drama’ moest niet worden overdreven.

In dit artikel zet ik beide perspectieven tegenover elkaar: dat van de populisten tegenover dat van de elitisten, de onderbuik van de massa tegenover de redelijkheid van de ‘progressieven’. Na een vergelijking beantwoord ik de vraag of deze tegenstelling wel helemaal recht doet aan de werkelijkheid en wat een derde optie kan inhouden.

De onderbuik

Populisme is een ontaarding van democratie. Waar democratie op een gezonde manier volksinvloed tracht te regelen en recht wil doen aan een ingewikkelde werkelijkheid met veel verschillende meningen, daar blinkt het populisme uit in simplisme. Populisten pretenderen in korte tijd ingewikkelde politieke problemen op te kunnen lossen. Problemen in de zorg? Als de SP aan de macht is zullen die zo opgelost zijn. Het integratievraagstuk? Als de PVV regeert, lost zij het in een paar jaar tijd op (als ze niet door lastige democratische partijen en vervelende compromissen wordt gefrustreerd…).

Om de benodigde oplossingen te bereiken is niet alleen de partij van belang, maar vooral de Grote Leider. Deze charismatische figuur vertegenwoordigt het volk en weet wat de burgers willen. Bovendien doet hij recht aan hun angst. Angst waarvoor? Voor verlies van houvast, voor toename van het vreemde, voor allochtonen, moslims, de EU, de wereld - kortom: het bedreigende andere. Het is een gevoel van onbehagen, van verlies van overzichtelijkheid. Dit overkwam mijn oude buurvrouw. Zij verloor alle overzicht en houvast: de vriendelijke bakker op de hoek verdween, de kruidenier werd Surinaams, het vlees werd halal, de tramconducteur slecht verstaanbaar, etc. Waar was haar Nederland gebleven?

Tegelijk overheerst bij populisten het idee dat de huidige politiek niks doet om iets te verbeteren aan de situatie. De gevestigde partijen hebben alleen oog voor eigen gewin. Politici zijn ‘zakkenvullers’ die niet om het volk geven. Kortom: het volk koestert scepsis jegens de elite. Er is een kloof tussen burger en bestuur.

Het beeld dat de overheid – de elite – het volk minacht en elkaar baantjes toeschuift, wordt sterk gestimuleerd door de media. Kranten en TV laten alleen slecht nieuws zien en voeden het idee dat het slecht gaat met de samenleving en dat de politiek hiervoor de hoofdverantwoordelijke is – in ieder geval niet de machteloze burger zelf. Pas als de populist aan de macht is dan zal ‘het volk’ werkelijk weer invloed hebben, dan wordt echt geluisterd naar de ‘gewone man’. Dan lossen de problemen zich wel op…

Het hoofd

D66 en GroenLinks nemen het duidelijkst en het hardst stelling tegen het populisme. De nadruk op Nederlandse identiteit en hang naar het verleden riekt volgens hen naar eng nationalisme, bekrompen kneuterigheid, beknellende jaren ’50. Terugkeer is achteruitgang. ‘Zin in de toekomst’, is de leus van GroenLinks komende verkiezingen. ‘Europa: Ja’, aldus D66 bij de afgelopen Europese verkiezingen. De hoogopgeleide elite – niet zelden woonachtig in Amsterdam - gelooft in openheid en verdraagzaamheid. Men vindt Europa mooi, de wereld nog mooier. Globalisering en flexibilisering zijn toe te juichen. Kennismaking met culturen leert ons relativeren. En dat is plezierig.

Een ding wordt niet gerelativeerd: onze redelijkheid. Als we als verstandige mensen met elkaar blijven discussiëren dan lossen conflicten zich wel op. Van argumenten verwachten deze ‘progressieven’ het heil. Botsingen van culturen en stromingen gaan voorbij. Ideologische veren moeten we afschudden. Het geloof in de Verlichting is groot - durf zelf te denken! Geloof in God daarentegen moeten we wantrouwen. Dat geloof is een voedingsbodem voor allerlei irrationele en nare dingen, zoals kruistochten. Religie moeten we buiten het publieke domein houden. Zodra mensen hun – orthodoxe – geloofsovertuiging mee naar buiten nemen, wordt het gevaarlijk. Waar populisten alleen de islam uit het publieke domein willen verwijderen, wil de elite dat dus met alle religie doen - uitzonderingen als Job Cohen daargelaten.

Is daarmee het maatschappelijk probleem opgelost? Door een redelijk en open maatschappelijk debat tussen de diverse bevolkingsgroepen komt men vanzelf nader tot elkaar. En de kloof tussen burger en bestuur zullen we dichten door bestuurlijke vernieuwing – het aloude kroonjuweel van D66. Meer (directe) democratie is de oplossing. En anders neemt de elite het volk wel bij de hand en leidt het naar het nieuw vrijzinnig vaderland. Als iedereen maar VPRO en VARA kijkt, dan worden we vanzelf duurzaam en ‘verschillig’.

Het hart

Beide stromingen – die van massa en elite – staan niet alleen maar tegenover elkaar. Er zijn belangrijke overeenkomsten. Beide hebben een angst voor het vreemde. Bij populisten is die angst met name gericht op de islam, als niet-westerse, intolerante godsdienst. Bij de elite is men bang voor religie in het algemeen en orthodoxe varianten in het bijzonder. Met man en macht probeert men geloof uit het publieke domein te weren. Beide richtingen kennen dus maar betrekkelijke waarde toe aan de godsdienstvrijheid.

Een tweede, meer fundamentele overeenkomst is dat de mens het begin- en eindpunt is van politieke besluitvorming. In het hart zetelt de overtuiging dat de mens heer en meester is van deze wereld. Die overtuiging leidt tot een verabsolutering van de stem van het volk. De mens is de hoogste instantie, zijn wil is wet. In het hart wortelen geloof en ongeloof (lees: geloof in redelijkheid, in vrijzinnigheid).

Het feit dat de mens de maatstaf is, is niet zonder gevaar. Groen van Prinsterer stelt: “De grond van mijn klacht is dat wat vroeger omschreven en bevestigd werd door onveranderlijke wetten en inzettingen van God nu afhankelijk is van het goedvinden van de staat. Het is afhankelijk van de wil van de veranderlijke mensen en gaat dus in wezen teniet. Er is vrijheid voor zover het mogelijk, nuttig en wenselijk is.” Willekeur ligt dus op de loer. Want hoe betrouwbaar is het volk als ‘schepper’ van de rechtsorde? Hoezeer kunnen wij vertrouwen op de wisselende meerderheden? Hoe willen zij zichzelf begrenzen?

Een alternatief

Juist onderworpenheid aan God stelt grenzen aan de uitoefening van overheidsgezag. Een samenleving heeft behoefte aan hogere waarden als vrijheid en gelijkwaardigheid, aan gegeven rechtsbeginselen. Gods perspectief en normen zijn goed voor alle burgers, zij zijn de beste garantie tegen willekeur door de overheid. Ook bieden ze de beste bescherming van minderheden tegen de meerderheid. Dat zien we nu zowel progressieven die hun vrijzinnigheid willen opleggen, als bij populistische conservatieven die de godsdienstvrijheid van moslims willen beperken. De Bijbel leert dat tarwe en onkruid hier op aarde samen mogen opgroeien, dat geloof en dwang niet samengaan.

Wat me vooral stoort bij populisten is een gebrek aan gastvrijheid voor ‘vreemdelingen’. De PVV beroept zich regelmatig op de joods-christelijke identiteit, maar verbindt die niet met opofferingsgezindheid en gastvrijheid, eerder met het uitsluiten van moslims door hen op harde toon naar beneden te halen. Met nederigheid, naastenliefde en dienstbaarheid heeft het weinig te maken.

Als vreemdelingen hebben wij een plek gekregen om hier op dit stukje aarde te wonen. We zijn samen verantwoordelijk voor de leefbaarheid van onze omgeving. De overheid kan daarbij helpen, maar ze kan onze problemen niet oplossen of ons gelukkig maken – welke kleur die overheid ook heeft. We zijn vooral geroepen naar elkaar om te zien, juist naar de nabije naaste. Met dat uitgangspunt was ook mijn buurvrouw geholpen.

Door mr.drs. Geert Jan Spijker, medewerker Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie

ChristenUnie-visie: "Sterkste schouders, zwaarste lasten" (Radio 1)

Mon, 08 Mar 2010 15:33:38 +0100

Een tijdelijke crisistax, hervorming van de woningmarkt en 12 miljard aan bezuinigingen. De ChristenUnie presenteerde vandaag een eerste aanzet tot het verkiezingsprogramma voor 9 juni. "We staan voor enorme uitdagingen. Wij pakken die aan vanuit het principe: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten", zo legt WI-directeur Gert-Jan Segers uit bij Radio 1.

Luister hier naar het verslag op radio 1: http://www.radio1.nl/contents/13587-christenunie-wil-12-miljard-bezuinigen
Via http://www.christenunie.nl/ kunnen leden van de ChristenUnie meedenken over het verkiezingsprogramma.

Radiogesprek over verkiezingsuitslag

Fri, 05 Mar 2010 11:20:35 +0100

De gemeenteraadsverkiezingen zijn voorbij. Hoe moet het nu verder richting 9 juni? In het EO-radioprogramma 'Deze Week' gaat WI-directeur Gert-Jan Segers in gesprek met de andere panelleden. Over de definitieve doorbraak van Wilders, het gebrek aan vertrouwen in politici, leiderschap en de bestuurbaarheid van het land. Zaterdag, 20:35, radio 5.

ND-column: Waarom hebben we God verlaten?

Wed, 03 Mar 2010 12:37:07 +0100

"Ja, ook ik ben bezorgd over de bestuurbaarheid van dit land. Maar misschien mag ik in de kakofonie van politieke beschouwingen op dit punt even de beurt aan me voorbij laten gaan. Er is namelijk iets waar zelfs een politiek dier als ik zich meer zorgen over maakt dan over een kabinetscrisis." Dat zegt Gert-Jan Segers in zijn column voor het Nederlands Dagblad.

In de acht jaar dat ik in het buitenland heb gewoond, heb ik veel mensen tot geloof in Jezus Christus zien komen. Zelfs sommige sceptische Europeanen heb ik in Egypte tot geloof zien komen en het aantal moslims dat Jezus als hun verlosser leerden kennen, nam in de loop van de jaren steeds meer toe. In Amerika zaten we in een bruisende, vitale kerk en ontmoette ik bijvoorbeeld een studiegenoot uit China die me geweldige verhalen vertelde over de onstuimige groei van de kerk daar. Maar Nederland, allemensen, wat is dat toch met Nederland? Ons lieve landje lijkt soms wel een vervloekt stukje op Gods aarde. Een uithoek in de wereld waarin Gods Geest zich stil lijkt te houden, waar de wind van het ongeloof over de poldervlakte giert, waar de scepsis ons met de Hollandse melk wordt ingegoten.

Niet meer relevant

Ik had vroeger twee oudere neven die met God en de kerk hadden gebroken, maar die waren destijds van de buitencategorie. Hun breuk met de kerk had zich ooit in een parallelle wereld afgespeeld, ver bij mij vandaan. Het was niet iets dat me toen hevig beroerde. Dat veranderde toen ik in mijn studententijd met een ouderejaars praatte die op het punt stond van zijn geloof te vallen. Mijn gemoedsrust werd pas echt wreed verstoord toen ik bij leeftijdsgenoten en vrienden van dichtbij zag hoe het geloof in God als zand tussen de vingers weg kan glijden. En nu zie ik tot mijn grote verdriet bij een generatie onder me soms hetzelfde gebeuren. Lieve mensen die het echt hebben geprobeerd, die studie van de bijbel maakten, God serieus hebben gevraagd zich bekend te maken en uiteindelijk tot de slotsom zijn gekomen dat God en geloof voor hen niet meer relevant zijn.

Een lawaaimakende ex-gelovige op afstand doet me eigenlijk niet veel. Het is misschien geen fraaie reactie, maar iemand als Maarten ’t Hart vind ik eerder aandoenlijk dan dat hij me enige vertwijfeling bezorgt. Zelfs het verhaal van de jonge schrijfster Franca Treur verneem ik zoals ik ooit kennis nam van het ongeloof van mijn oudere neven. Franca Treur studeerde, net als ik, ook in Leiden en was daar eveneens lid van de reformatorische studentenvereniging CSFR. Nu is ze blij van het Godsgeloof te zijn bevrijd en is ze een nieuw gezicht van de schare ex-gelovigen. Maar na lezing van haar verhaal in het kerstnummer van Vrij Nederland, sla ik het blad dicht en verheug ik me vooral op het geboortefeest van mijn Heiland.

Doodsnood

Vele malen moeilijker is het als heel dichtbij iemand van God los raakt. Als je ziet dat voor een beminde God irrelevant is geworden en het geloof een curiositeit. Ik weet dan ook nooit zo goed wat ik nog moet zeggen. Ze kennen de bijbelverhalen, ze weten hoe christenen hun geloof verdedigen, ze hebben vast ontroerende getuigenissen gehoord, aansprekende preken beluisterd. Wat zou ik daar nog aan toe kunnen voegen? Een verdrietige vorm van berusting komt over me en ik vraag me af: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebben ze U verlaten?’. Soms herinner ik me in dat soort situaties hoe twijfel ook door mijn eigen hart gierde en soms opnieuw aan de deur van mijn hart klopt. Maar dan prevel ik: ‘Naar wie anders zou ik moeten gaan, Heer, U hebt de woorden van het eeuwige leven’. Maar wat ik vooral voel is een grote bezorgdheid over mijn drie dochters die hun pubertijd nog voor zich hebben liggen. En een bezorgdheid over de uitgedunde kudde gelovigen hier. O God, laat niet los wat U hier in de Lage Landen ooit bent begonnen. Waai met uw Geest, niet alleen in verre buitenlanden, maar ook hier.

In reactie op de atheïstische dominee Hendrikse wil mijn kerk, de PKN, het weer over God hebben. Geweldig om het weer over God te hebben, maar liever niet alleen met Hendrikse. Laten we het in de kerk inderdaad weer over God hebben, laat het over Jezus gaan als we na afloop koffie drinken, naar huis lopen, als we thuis aan tafel zitten, in bed liggen. Laten we weer met elkaar bidden, veel bidden. Laat we God weer terug bidden in onze eigen levens, in die van onze beminden, zodat we weer warm worden van het evangelie. Want het is hier zo koud geworden.

‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?’, schreeuwde Jezus ooit in doodsnood uit. Nog geen drie dagen later was het Pasen.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

"Juist christen moet actief zijn in politiek" (Reformatorisch Dagblad)

Mon, 01 Mar 2010 10:19:15 +0100

GRONINGEN - Christenen moeten zich niet in een hoekje laten drukken, maar stevig aan het publieke debat meedoen. Omdat geloof alles met politiek te maken heeft, moeten juist christenen in de politieke organen actief aanwezig zijn. Dit zei mr. drs. Geert Jan Spijker donderdagavond voor zo'n tachtig studenten van het Groningse CSFR-dispuut Yir'at Adonay.

Spijker studeerde rechten en filosofie en is momenteel werkzaam als onderzoeker bij het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Het Groningse CSFR-dispuut houdt een lezingencyclus over het thema ”Religie en Politiek”.

Spijker vond het wel frappant dat de lezingencyclus was gepland zo direct na de val van het kabinet-Balkenende IV. Hij zei begrip te hebben voor de gevoelens van teleurstelling die velen hebben. Juist omdat christelijke partijen deel uitmaakten van de coalitie, moeten christenpolitici hun verantwoordelijkheid beseffen en zich de gebeurtenissen persoonlijk aantrekken, zei hij.

In zijn lezing met als thema ”Godsdienst in de Kamer” verdedigde Spijker het bestaansrecht en grote maatschappelijke nut van christelijke politiek. Echt christelijke politiek kenmerkt zich volgens hem door de macht ondergeschikt en dienstbaar te maken aan de gerechtigheid. Het christendom was van meet af aan tolerant vanwege de belijdenis dat het geloof alleen door God kan worden gewerkt en dus nooit dwingend door een overheid kan worden opgelegd, zo stelde hij.

De inleider constateerde veel verwarring rond het begrip scheiding van kerk en staat. Seculiere stromingen als het liberalisme willen alle godsdienst naar het privédomein verbannen. Anderzijds wordt, bijvoorbeeld door de invoering van de WMO, de kerk de rol van sociale dienstverlening opgedrongen.

Hoewel Spijker een duidelijk onderscheid tussen kerk en staat bepleitte, bekritiseerde hij de kerk omdat deze te weinig profetisch spreekt. Zo laakte hij het stilzwijgen van de kerk toen de discussie over de embryo selectie speelde.

De onderzoeker ging ook in op de actuele waarde van het (Kuyperiaanse) beginsel soevereiniteit in eigen kring. Dit concept blijft een belangrijk element voor de Nederlandse rechtsstaat, zei hij. „Het christendom leverde de voedingsbodem voor de ideeën over de rechtsstaat waarbij ook de bescherming van kwetsbaren en minderheden wordt gegarandeerd. In de christelijke visie moet alle macht, dus ook de overheidsmacht, altijd aan normen buiten het machtsstelsel worden getoetst. Om deze redenen zijn de democratische verworvenheden en rechten nergens zo veilig als bij de christelijke politieke partijen.”

De inleider wees op fricties en inconsequenties bij niet-christelijke politieke stromingen. „Seculiere politici beweren dat zij alle godsdienst buiten beschouwing laten, maar ondertussen blijkt bij gevoelige onderwerpen als homobeleid en medisch-ethische kwesties dat zij in het debat alle redelijkheid verliezen. Seculiere politici pleiten voor een absoluut zelfbeschikkingsrecht, maar vinden wel dat artsen moeten meewerken bij de uitvoer van de wens tot levensbeëindiging en daarmee wordt de medicus opgezadeld met medebetrokkenheid en daarmee verbonden schuldgevoelens.”

Symposium 'Yes we can!' - over politiek en populisme

Mon, 01 Mar 2010 08:10:00 +0100

De Evangelische Hogeschool in Amersfoort en het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de ChristenUnie organiseren het symposium 'Yes we can!'. Tijdens de bijeenkomst zullen Koert van Bekkum, Gert Schutte en Peter Frans Koops vanuit christelijk perspectief spreken over politiek en populisme. Dagvoorzitter is WI-directeur Gert-Jan Segers, en het symposium vindt plaats in de Lichtkring te Amersfoort op vrijdag 9 april.

“Het populisme heeft de laatste tijd een grote vlucht genomen met alle gevolgen van dien. Gevestigde politieke partijen lijken daarmee niet altijd adequaat om te gaan en ook onder christenen ontstaat verwarring,” licht Els van Dijk, directeur van de EH, toe. “Een groot aantal van hen vraagt zich af wat populisten bezielt terwijl anderen ermee sympathiseren, christelijke strijdlust onder woorden brengen en bijvoorbeeld willen afrekenen met de islam. Wij denken dat het hoog tijd is voor een debat.”

“De grote uitdaging in de politiek is om je boodschap dicht bij mensen te brengen zonder de waarheid geweld aan te doen,” vindt WI directeur en symposiumvoorzitter Gert-Jan Segers. “Het is maar de vraag of christelijke politici daar altijd in slagen. We moeten kritisch naar onszelf durven kijken. Tegelijkertijd mag je je afvragen of populisten echte problemen benoemen en met degelijke oplossingen komen. Dat zijn spannende vragen.”

De EH organiseert een aantal keer per jaar symposia gekoppeld aan een actueel maatschappelijk thema. Op deze manier biedt zij de diverse thema’s die in het onderwijsprogramma verwerkt zijn, aan een bredere doelgroep aan. Ook het WI van de ChristenUnie organiseert regelmatig symposia, congressen en tafelgesprekken over actuele politieke thema’s.

Gert-Jan Segers over christenen en de PVV (Nederland 2)

Fri, 26 Feb 2010 16:37:30 +0100

Voor een groeiend aantal christenen is de PVV van Geert Wilders een alternatief aan het worden voor de christelijke partijen, vanwege het heldere anti-Islam standpunt. Andere christenen nemen fel stelling tegen hem. Wat moet je als christen met de PVV? Andries Knevel praat hierover met WI-directeur Gert-Jan Segers in het EO-programma 'Door de Wereld'. Morgen om 19:00 te zien op Nederland 2.

Gert-Jan Segers levert bijdrage aan boek technologiekritiek

Fri, 26 Feb 2010 16:37:08 +0100

Donateurs van het WI zijn van harte welkom op het symposium 'Different cultures - one world', dat zal plaatsvinden op vrijdag 12 maart. Daar wordt een boek gepresenteerd over de dialoog tussen christenen en islamieten betreffende technologiekritiek. WI-directeur Gert-Jan Segers leverde ook een bijdrage.

Tijdens deze middag zal de boekpresentatie plaatsvinden van de publicatie ‘Different cultures – One world; welke het resultaat is van een bijzonder project. Deze startte met de afscheidsrede van prof. Schuurman aan Wageningen Universiteit, getiteld: ‘De uitdaging van de islamitische technologiekritiek’. Vervolgens zijn onder leiding van prof. Schuurman vele christelijke en islamitische denkers uit binnen- en buitenland een baanbrekend project gestart genaamd ‘Structures for Life’, waarin ze onderzochten in hoeverre en hoe een dialoog kan plaatsvinden tussen christenen en islamieten betreffende technologiekritiek. Mensen die hun medewerking hebben verleend zijn bijvoorbeeld prof. Marc de Vries, prof. Clement van Pelt, prof. Bünyamin Duran, prof. Ahmed Akgunduz, prof. Henk Jochemsen en Dr. Furkan Aydiner. Uitkomst van dit project is het boek geworden, waarin de resultaten zijn neergezet.

Mocht u de mogelijkheid hebben om deze middag bij te wonen, dan willen we vragen u aan te melden via Jos Boer, Centrum voor Christelijke Filosofie, via pr.reform.philos@planet.nl of telefoonnummer 035-5880205. Mocht u iemand kennen die hier mogelijk geïnteresseerd in is, aarzelt u niet deze persoon in te lichten. Deelname aan het symposium is gratis.

De presentatie zal plaatsvinden op vrijdag 12 maart 2010 vanaf 14.30 uur in het Forum-gebouw van Wageningen Universiteit.

WI ChristenUnie viert verdubbeling aantal donateurs

Mon, 22 Feb 2010 17:51:31 +0100

Het Wetenschappelijk Instituut had vrijdagmiddag wat te vieren. Terwijl in Den Haag de crisis alle aandacht vroeg, serveerde het WI van de ChristenUnie taart. Sinds de zomer is het aantal donateurs van het WI namelijk verdubbeld! Met ruim 4200 donateurs is het WI van de ChristenUnie nu verreweg de grootste van alle WI's van politieke partijen. Met die steun kunnen we nog beter ons werk doen: de christelijk sociale politieke traditie levend, vruchtbaar en actueel houden!

Inspirerend startsymposium DVD

Mon, 22 Feb 2010 10:24:46 +0100

"Een vruchtbare discussie en een prachtige start van ons DVD-jaar", zo typeerde WI-directeur Gert-Jan Segers het symposium over het nieuwe waardentrio van het WI: Dienstbaarheid, vrijheid, duurzaamheid. Tijdens de startmiddag spraken o.a. Egbert Schuurman, Kars Veling en Herman Sietsma lovende woorden over het initiatief om tot een nieuwe compacte samenvatting te komen van "het verhaal" van de ChristenUnie.

De middag begon met complimenten van Egbert Schuurman voor het initiatief van het WI. Het Eerste Kamerlid onderstreepte het belang van brede duurzaamheid als verbinding tussen vrijheid en duurzaamheid. Wel heeft Schuurman vraagtekens bij het ChristenUnie-alternatief voor People Planet Profit: Rechtvaardigheid, Rentmeesterschap en Relevantie. Inhoudelijk kan de senator zich daar in vinden, maar het moet geen geforceerde zoektocht worden naar 3 x R. Rob Nijhoff, medewerker van het WI, ondervangt die kritiek later op de middag door het nieuwe begrip Relevantie nader uit te werken: "We willen toe naar relevantie voor de economie. We moeten de totale impact van economische bedrijvigheid op de samenleving bekijken en niet alleen het BNP."

Herman Sietsma, hoofdredacteur van DenkWijzer, heeft vooral kritiek op een ongelukkige zinsnede in de startnotitie. “In de tekst wordt de indruk gewekt dat de overheid er slechts is om het kwaad te bestrijden. Maar de overheid heeft ook een taak om het goede te bevorderen.” Vanuit de zaal worden de woorden van Sietsma voorzien van voorbeelden, die duidelijk maken dat inderdaad een preciezer formulering nodig is.

Vrijheid

“Het kernbegrip ‘vrijheid’ is misschien wel de meest spannende van de drie.”, vindt Gert-Jan Segers. Kars Veling, directeur van het Johan de Witt College in Den Haag, constateert dat vrijheid zoals we dat in het westen kennen onder druk staat. De voormalige ChristenUnie voorman roept het WI op werk te maken van een nieuwe doordenking van de democratische rechtsstaat. “We moeten naar een hernieuwd begrip van publiek belang, rule of law, scheiding der machten en democratie toe. En de ChristenUnie moet daarvoor buiten de eigen kaders en traditie durven zoeken naar antwoorden.” Guido Terpstra, raadslid voor de ChristenUnie in Leiden, hekelt juist “het leentje-buur spelen” van de ChristenUnie bij de waardering van het begrip vrijheid. Hij wijst op de rijke joods-christelijke traditie van tolerantie en vrijheid, die volgens de jonge promovendus voldoende handvatten bevat voor een eigen onderbouwing van het vrijheidsbegrip.

Op het vlak van de economie krijgt het WI huiswerk mee van VU-Econoom Peter Mulder. Hij heeft stevige kritiek op de duurzaamheidsparagraaf, met name vanwege het ontbreken van economisch perspectief. Hij mist een visie op de markt, belastingen en levensloop. WI-medewerker Rob Nijhoff is het met Mulder eens. Ook constateert hij tevreden dat de vragen uit het publiek en de bijdrage van Gedeputeerde Wouter de Jong vooral oproepen tot meer radicaliteit op het gebied van duurzaamheid. “Dat zien we als een stimulans om deze paragraaf nog scherper te maken.”

Open traject

Na afloop was er met name waardering voor het open karakter van het DVD-traject. Geert Jan Spijker, bedenker van DVD, onderstreept dat: "Deze middag was bedoeld om mensen vanaf de start bij de ontwikkeling van DVD te betrekken. Het past bovendien bij de werkwijze van het WI. We willen een knooppunt zijn van alle expertise die in de partij aanwezig is. Vanmiddag hebben we weer mogen constateren dat die kennis volop aanwezig is. Op deze manier ligt er eind 2010 een sterk en breedgedragen verhaal op tafel."

Wilt u ook bijdragen aan het DVD-traject? Mail u bijdrage naar wi@christenunie.nl of bezoek een van de vele DVD-activiteiten in het komende jaar. U wordt op de hoogte gehouden via onze nieuwsbrief en de website.

WI ChristenUnie lanceert DVD'tje

Sat, 20 Feb 2010 13:52:41 +0100

De ChristenUnie wil het jubileumjaar benutten om op compacte wijze helder te maken waar de partij voor staat en wat ze beoogt. Als kapstok voor dat project heeft het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie een dvd-tje ontwikkeld. Die drieletter combinatie staat voor de waarden: dienstbaarheid, vrijheid en duurzaamheid. Het Nederlands Dagblad doet verslag.

Door ND-redacteur Piet H. de Jong

HILVERSUM - ,,Ik merk dat er grote behoefte aan een samenvattende visie is’’, vertelt Geert Jan Spijker, medewerker van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Veel mensen lezen niet de veelal dikke publicaties die in de loop van de jaren door kopstukken van de partij zijn geschreven, heeft hij bemerkt. Ook is de achterban van de ChristenUnie diverser geworden. ,,Dat vraagt erom onze visie explicieter te verwoorden.’’

,,In mijn contacten met lokale bestuurders heb ik ervaren dat ze niet altijd goed weten wat het betekent dat de ChristenUnie in de christelijk-sociale traditie staat. Sommigen denken dat dat een aanduiding is voor linkse politiek. Die traditie gaat evenwel terug op de grondleggers van de antirevolutionaire politiek, Guillaume Groen van Prinsterer en Abraham Kuyper. De christelijk-sociale traditie legt nadruk op het opkomen voor kwetsbaren én het belang van onderscheiden verantwoordelijkheden.’’ Dat laatste verwijst naar het ordeningsprincipe dat bekend werd onder de naam ‘soevereiniteit in eigen kring’. De staat heeft een beperkte bevoegdheid naast andere ‘kringen’, zoals gezin en kerk.

Volgende week vrijdag organiseert het instituut van de ChristenUnie een symposium over dit thema. Over elk van de drie waarden komt na de zomer een boek uit. In oktober wordt er een congres georganiseerd over de waarde ‘vrijheid’.

,,Het is’’, zegt Spijker, ,,typerend voor de ChristenUnie dat er zoveel aandacht is voor de sociale verbanden in de samenleving. Niet voor niets hebben Kars Veling, Roel Kuiper en André Rouvoet daar in hun boeken veel nadruk opgelegd. Focus op dienstbaarheid in de samenleving is daarmee onderscheidend voor mijn partij. In tegenstelling tot socialisten, die de overheid centraal stellen, en liberalen die het individu voorop zetten, wil de ChristenUnie het belang van de samenleving benadrukken. Tegelijk is een overheid nodig om kwaad te bestrijden en voorwaarden te scheppen voor de samenleving.’’

Vrijheid
Een spannende term vandaag de dag is ‘vrijheid’. Ook Geert Wilders werpt zich op als kampioen van het vrije woord. ,,Wij onderscheiden levensbeschouwelijke en maatschappelijke vrijheid. Bij het eerste is het begrip tolerantie cruciaal, legt Spijker uit. ,,Daarmee wordt het verschil met de theocratische insteek van de SGP helder. Dat komt vooral tot uiting op het punt van de godsdienstvrijheid. De ChristenUnie is daar volmondig voorstander van, ook als dat als pijnlijk wordt ervaren. Belangrijk is het besef dat tarwe en onkruid samen opgroeien en dat Gods Koninkrijk niet met kracht maar door de Geest komt. Professor Jochem Douma schreef ooit dat wie Schrift zegt, ook tolerantie zegt. Dat is voor ons een principiële notie.’’

Met het vrijheidsbegrip neemt de ChristenUnie ook stelling tegen de opvatting van de PVV van Wilders, die wel met dat begrip schermt maar minderheden (moslims) daarvan wil uitsluiten. ,,Vrijheid is van iedereen en geloof is ook voor het publieke domein’’, licht Spijker toe. ,,Het is belangrijk dat heel helder te blijven zeggen. Soms lijkt het alsof we in Nederland bang geworden zijn voor diversiteit en verscheidenheid. Als we vrijheid en tolerantie niet goed beschermen dreigen we terecht te komen in een seculiere meerderheidscultuur. Als partij moeten we hier duidelijk stelling betrekken’’, aldus Spijker.

Met maatschappelijke vrijheid wil de ChristenUnie mensen in de eerste plaats aanspreken in hun sociale context. De overheid heeft slechts beperkte invloed. ,,Neem de opvoeding, dat is een taak van de ouders. Mensen moeten in onderlinge relatie en verbanden zich kunnen ontplooien. Vrijheid mag je daarom nooit loskoppelen van dienstbaarheid en duurzaamheid. Vrijheid zonder doel bestaat niet, vrijheid is ook niet los verkrijgbaar. Je hebt vrijheid nodig om God en de ander te dienen. Echte vrijheid realiseert zich in gemeenschap.’’

De kritiek van de VVD op de ChristenUnie dat het mensen betuttelt, verwerpt Spijker. ,,Dat is te gemakkelijk. Neem het streven van minister André Rouvoet; dat is er op gericht de eigen kracht van het gezin te herstellen. Daarom wil hij ouders laten toerusten tot verantwoordelijkheid. Pas in noodsituaties, denk aan kindermishandeling, komt de overheid er aan te pas, omdat het tot taak heeft op te komen voor kwetsbaren.

Duurzaamheid
De waarde duurzaamheid koppelt de ChristenUnie aan de ‘triple-p-gedachte’. ,,We ‘vertalen’de trits ‘people, planet, profit’ in: rechtvaardigheid, rentmeesterschap, relevantie. Met dat laatste wil de ChristenUnie, meer dan het CDA tot dusver, werk maken van een duurzame economie,’’ vertelt Spijker. ,,Het is van groot belang dat we ons inzetten voor een leefbare en rechtvaardige wereld, ver weg en dichtbij. Er moet meer urgentie in komen, is onze boodschap. In veel gevallen, zie bijvoorbeeld de aanpak van Q-koorts, overheersen economische belangen.’’

In plaats van ‘winst’ wil de partij van Spijker toe naar het begrip ‘relevantie’ centraal zetten. Heeft een product toegevoegde waarde? Welke echte behoeften bevredigt dat? Hoe dat precies zijn politieke vertaling krijgt laat Spijker over aan de opstellers van het verkiezingsprogramma. ,,Belangrijk is dat wij als partij echt werk willen maken van duurzaamheid.’’

,,Tegelijk is er het besef dat wij de aarde niet redden, het is God die alles leidt en Zijn Koninkrijk doet komen. We zijn geen utopisten. Dat is een geruststellende gedachte en het roept ons ook op het gebed niet te verwaarlozen. Het gebed moet voor onze partij essentieel zijn. Wij zijn zondige, beperkte mensen die moeten leren nederig te willen zijn. Het gebed leert ons dienstbaar te zijn en is zo een belangrijk wapen tegen machtsmisbruik.’’

(Bron: Nederlands Dagblad, 17 februari)

Meer informatie over DVD op http://wi.christenunie.nl/dvdsymposium

Een 'wij' ontstaat 'zijdelings' (verslag tafelgesprek Moreel Kapitaal)

Wed, 10 Feb 2010 15:51:35 +0100

In zijn boek 'Moreel kapitaal' betoogt Roel Kuiper hoe de samenleving bestaat uit diverse sociale structuren. Sommige structuren, zoals huwelijk en gezin, bestaan uit sterke, 'dikke' onderlinge banden; andere, zoals een werkrelatie, bestaan uit meer vrijblijvende of contractmatige wederkerigheid.

e kind-zijn kun je nooit opzeggen, je dienstverband wel. In de ‘dikke’ verbanden, vooral het gezin, doet een mens, als het goed is, moreel kapitaal op: het vermogen zorgend aanwezig zijn voor de ander in de vorm van trouw, aandacht voor meer dan alleen je eigen belang, ruzies kunnen bijleggen, enzovoort. Via het complexe ‘spinnenweb’ dat de samenleving vormt, komt dit opgebouwde morele kapitaal ook ten goede aan het functioneren van de ‘dunnere’, contractuele of vluchtige relaties. Kalft de kwaliteit van bijvoorbeeld gezinnen af, dan ondervindt heel de samenleving daarvan de gevolgen. Kuiper wil de samenleving als geheel karakteriseren als een ‘verbond’. Daarmee vraagt hij er aandacht voor, dat een maatschappij alleen duurzaam kan blijven bestaan wanneer mensen niet steeds meer contractmatig met elkaar omgaan (‘voor wat, hoort wat’).

Deze drie posities leidden begrijpelijkerwijs tot een stevige discussie. De ruim dertig deelnemers aan dit TafelGesprek zien terug op een middag die veel stof tot verdere doordenking opleverde.

Je kind-zijn kun je nooit opzeggen, je dienstverband wel. In de ‘dikke’ verbanden, vooral het gezin, doet een mens, als het goed is, moreel kapitaal op: het vermogen zorgend aanwezig zijn voor de ander in de vorm van trouw, aandacht voor meer dan alleen je eigen belang, ruzies kunnen bijleggen, enzovoort. Via het complexe ‘spinnenweb’ dat de samenleving vormt, komt dit opgebouwde morele kapitaal ook ten goede aan het functioneren van de ‘dunnere’, contractuele of vluchtige relaties. Kalft de kwaliteit van bijvoorbeeld gezinnen af, dan ondervindt heel de samenleving daarvan de gevolgen. Kuiper wil de samenleving als geheel karakteriseren als een ‘verbond’. Daarmee vraagt hij er aandacht voor, dat een maatschappij alleen duurzaam kan blijven bestaan wanneer mensen niet steeds meer contractmatig met elkaar omgaan (‘voor wat, hoort wat’).

Kars Veling vond deze typering ‘verbond’ voor de samenleving als geheel veel te sterk, en zeker metaforen die Kuiper gebruikt zoals het ‘omhelzen’ (van Miroslav Volf), juist omdat talloze relaties en prakijken veel vrijblijvender zijn. Treinpassagiers bijvoorbeeld kijken elkaar doorgaans juist niet te vaak aan. Hoe krijg je dan wel verbondenheid in de samenleving? Door je voldoende te richten op een gemeenschappelijke bezigheid of een gezamenlijk doel.Een gedeeld perspectief is inderdaad teveel gaan ontbreken in geseculaiseerde landen. Maar dat krijg je niet terug door eindeloos daarover een dialoog aan te gaan. Richt je samen op gemeenschappelijke doelen, en een wij-gevoel ontstaat dan zijdelings.

Ook Tim Vreugdenhil leek Roel Kuiper te romantisch in zijn beroep op bijvoorbeeld huwelijk en gezin. In Amsterdam lopen gewoon teveel mensen rond als singles, daters, homo’s of met allerlei gebroken relaties. Deze mensen kunnen weinig met een herwaardering van huwelijk en gezin. Liever zou Vreugdenhil deze mensen bereiken vanuit de compassie Jezus Christus. Jezus, die huwelijkstrouw gebiedt, maar het huwelijk meteen ook relativeert: in Gods Rijk wordt niet gehuwd. En Paulus doet niet denigrerend over het huwelijk, maar beveelt de ongehuwde staat aan, voor wie het ‘moreel kapitaal’ daartoe bezit. Daaruit blijkt dat het licht van Gods Rijk, het ‘eschaton’, aloude scheppingsordeningen niet ter plekke opheft, maar wel sterk relativeert, of transformeert. Het zijn niet de structuren die moreel kapitaal leveren, maar het is God zelf die dit levert: net als de vader van de verloren zoon. De zoon had alle sociale structuren achter zich verbrand, maar de vader gaf hem volledig zijn sociale identiteit terug.

Deze drie posities leidden begrijpelijkerwijs tot een stevige discussie. De ruim dertig deelnemers aan dit TafelGesprek zien terug op een middag die veel stof tot verdere doordenking opleverde. De komende tijd zal het WI zich blijven bezig houden met deze thematiek.

Verslag van Rob Nijhoff

Vertekend beeld van overheidsvisie CU (Reformatorisch Dagblad)

Mon, 15 Feb 2010 14:50:07 +0100

Prof. George Harinck geeft een onzorgvuldige taxatie van het gedachtegoed van de ChristenUnie, vinden Roel Kuiper en Gert-Jan Segers. De overheidsvisie van de jubilerende partij is Bijbels doordacht en allerminst ondemocratisch. De twee reageren met hun artikel op uitspraken van Harinck in het RD.

Met verbazing hebben wij kennisgenomen van de taxatie van het gedachtegoed van de ChristenUnie door George Harinck. In een gesprek met deze krant (22 januari) stelde hij allereerst dat de ChristenUnie op het CDA gaat lijken. Daarnaast schreef hij, samen met Hugo Scherff, een bijdrage in het overigens zeer lezenswaardige boek ”Van de marge naar de macht. De ChristenUnie 2000-2010”. Daarin stellen zij dat de ChristenUnie niet echt zou kiezen voor een democratische opstelling, aangezien ze in haar basisdocumenten spreekt over een „christelijke overheid.”

Dit zou een theocratische rest zijn die de ChristenUnie maar beter kan opruimen. Weliswaar wordt erkend dat de ChristenUnie in een traditie staat die al sinds Groen van Prinsterer en Abraham Kuyper zo over de overheid spreekt. Maar de voortzetting van deze traditie is echter „oude wijn in nieuwe zakken.” De vernieuwing waar de ChristenUnie voor staat, zou ook moeten betekenen dat ze haar uitgangspunten herziet, want wat de ChristenUnie wil, ligt wel heel ver af van de „huidige toestand in Nederland” met een „seculiere overheid.”

De auteurs menen zelfs dat wat de ChristenUnie wil geassocieerd zou kunnen worden met landen als Iran, waar een religieuze overheid bestaat. Kortom: de ChristenUnie heeft een „probleem” en „achterstallig onderhoud”, waar nodig wat aan moet gebeuren. Pardon?

Overgeslagen

De twee auteurs zijn geen vreemden in het Jeruzalem van de christelijke politiek. Juist daarom is het verbazingwekkend dat zij zo ‘oningewijd’ schrijven. Voor andere hoofdstukken in dit boek zijn diverse interviews afgenomen. Hadden deze auteurs met hun grote vragen niet eens een keertje kunnen langskomen om hun verwondering te delen met mensen uit de partij?

Dan konden ze er ook op attent worden gemaakt dat ze heel wat publicaties die in de afgelopen tien jaar over christelijke politiek zijn verschenen, hebben overgeslagen, zoals bijvoorbeeld het boek ”Dienstbare Overheid” en de bundel ”Macht en overtuiging”. Als er sprake is van „achterstallig onderhoud”, dan betreft dat eerder het leeswerk van de auteurs. Erg onzorgvuldig allemaal.

De ChristenUnie en met name het Wetenschappelijk Instituut (WI) is juist intensief bezig (geweest) met het verder verdiepen en ontwikkelen van het gedachtegoed van de ChristenUnie. Dit jaar krijgt dat verder vorm door een langdurige bezinning op de kernwaarden van de ChristenUnie. Daarbij is het Bijbelse spreken over de mens, de samenleving, de overheid en de wereld het uitgangspunt.

De zaak zelf dan maar. Hoewel de auteurs niet goed duidelijk maken wat ze wel willen, zou opvolging van hun advies betekenen dat de ChristenUnie de overheid niet langer een christelijke norm voorhoudt. Wat de christelijke overheidsvisie inhoudt, is al vaak beschreven, zowel in de gelederen van de RPF als van het GPV als ook in het laatste decennium bij de ChristenUnie. De uitdrukking ”christelijke staat”, die in het verleden wel werd gebruikt, is al voor de start van de ChristenUnie kritisch heroverwogen in publicaties van onder meer Arnold Poelman en Rienk Janssens.

Wanneer de ChristenUnie spreekt van een christelijke overheid bedoelt ze niet een ”christelijke staat”, zoals Harinck en Scherff willen lezen, maar een overheid die zich in haar beleid laat normeren door Bijbelse inzichten over mens en samenleving. Dat die overheid er vaak andere normen op nahoudt, weten de vertegenwoordigers van de ChristenUnie ook wel, maar zij brengen in het democratisch beraad deze overtuiging naar voren. Wat is daar mis mee?

Vrijheden

Voor wie dit appel op de overheid wil doen, is het van belang om het geloofsinzicht vast te houden dat God door overheden de wereld regeert en dat Hij deze overheden ook ter verantwoording roept. Zie bijvoorbeeld het getuigenis van Paulus voor stadhouder Felix (Handelingen 24:25). De overheid heet een „dienares” (actief) van God. Dat die dienares geen ”religieuze overheid” is, maar vrede en gerechtigheid in een samenleving (inclusief de vrijheden) in stand houdt, is al vele malen in ChristenUniepublicaties betoogd.

Bron: Reformatorisch Dagblad van donderdag 4 februari

Recensie van 'Moreel Kapitaal' door Tim Vreugdenhil

Mon, 01 Feb 2010 10:22:05 +0100

Moreel Kapitaal, het nieuwste boek van Roel Kuiper komt op het goede moment, maar heeft te weinig aandacht voor de betekenis van dood en opstanding van Jezus voor maatschappelijke ordeningen en is te cultuur-optimistisch. Dat zegt Tim Vreugdenhil in een recensie uit de 3e DW van 2009. Deze recensie ligt ten grondslag aan een Tafelgesprek over Moreel Kapitaal op 5 februari.

Dit boek komt op een goed moment. Terecht zegt Kuiper dat het crisisgevoel heden ten dage weliswaar groot is, maar dat de morele dimensie ervan vaak buiten beeld blijft. Dat heeft veel te maken met de sterke invloed die het liberalisme op onze samenleving uitoefent. Het publieke domein heeft in het liberale denken als grondvorm het contract en niet een of andere voorgegeven orde waar mensen aan beantwoorden. Dat wil niet zeggen dat er in het liberalisme geen moraal is (ook in het contractdenken zijn er rechten en plichten en een liberaal als F. Bolkestein zocht vijftien jaar geleden al naar een ‘bezielend verband’), maar de fundering ervan is bepaald niet eenvoudig. Daarnaast is er dan nog het private domein: datgene wat mensen ‘achter de voordeur’ doen. Het wordt steeds duidelijker dat het private en het publieke niet in strikte zin gescheiden kunnen worden. De overheid bemoeit zich bijvoorbeeld weer meer met het gezin en (bij wijze van voorbeeld) het Amsterdamse college ziet mogelijkheden voor samenwerking tussen overheid en religieuze groeperingen. Je moet wel reactionair liberaal zijn om dat principieel af te keuren. Maar hoe leg je precies de verbinding tussen publiek en privaat? Daarover heeft Kuiper een visie die hij in zijn boek ontvouwt: de verbindingskracht van de samenleving wordt sterker als er meer gebruik gemaakt wordt van het aanwezige ‘moreel kapitaal’.

In het eerste deel van zijn boek bespreekt de schrijver hoe verbinding een probleem geworden is in de moderne samenleving. Hij haalt talrijke auteurs aan en vat helder samen. Ulrich Beck over de risicosamenleving, Samuel Huntington over de botsing der beschavingen, Martin Heidegger over moderne techniek, Giddens over globalisering. Het laat iets zien van de colleges die Kuiper in het dagelijks leven aan studenten op diverse plekken geeft. Te midden van al die bronnen probeert hij een eigen lijn te trekken waarbij relaties een sleutelwoord zijn. Het is niet heel gemakkelijk om die eigen benadering in het oog te houden. Mijns inziens ontkomt de schrijver in het eerste deel niet helemaal aan een eenzijdig negatieve weergave van de moderniteit. De meest invloedrijke moderniteitscriticus van dit moment, de Canadese denker Charles Taylor, maakt steeds duidelijk dat de ‘malaise van de moderniteit’ ook een positieve keerzijde heeft. De ‘utopische projecties’ waar Kuiper terecht op wijst hebben bijvoorbeeld ook voor allerlei zeer te waarderen gevolgen gezorgd (vooruitgang). Veel van de hedendaagse verworvenheden waren voor onze voorouders een absolute utopie. En bovendien: verbinding kan ook zomaar beknellend worden. Dat was het in het verleden soms ook. Het loslaten van allerlei banden is lang niet alleen maar slecht. Daarover lezen we weinig. Komt het Kuiper wellicht goed uit om in het eerste deel ‘de hamer te kunnen hanteren’ (zijn eigen woorden) om des te meer noodzaak te claimen voor de vorming van moreel kapitaal?

Een samenleving (society) ontstaat altijd in een ingewikkeld samenspel van afzonderlijke terreinen. Kuiper wil uit de buurt blijven van gangbare contracttheorieën (‘iedereen heeft er baat bij als we samen…’). De samenleving kent volgens hem een verbondsmatige structuur. Is een verbond niet ook een soort contract? Nee, zegt Kuiper met een (sterk) beroep op nota bene Thomas Hobbes. Volgens Hobbes is het kenmerkend voor een verbond dat er altijd een derde is: God of iets wat daarop lijkt (bv. de staat). Waar geen vertrouwen is, sluiten mensen contracten. Is dat er wel, dan is er sprake van een verbond. Kuiper signaleert dat al bij Hobbes zelf dit niet heel goed uit elkaar te houden is: contract en verbond liggen in elkaars verlengde. Met een beroep op de calvinistische staatsrechtgeleerde Althusius ziet hij het meest in de verbondsbenadering waarbij er inderdaad een derde is, namelijk God – ook wel het transcendente perspectief genoemd. Kuiper gaat niet in op bezwaren tegen een dergelijk perspectief. De vraag ligt m.i. voor de hand waarom zoveel mensen aan dat transcendente perspectief geen enkele behoefte hebben. Naast Althusius vindt de schrijver inspiratie bij Kuyper en Dooyeweerd in zijn zoektocht naar moreel kapitaal: Daaronder verstaat hij het vermogen om op een zorgende manier bij de ander en bij de wereld te zijn. Ook hier duikt het ‘transcendente perspectief’ af en toe op. Om dit vertrouwen op te kunnen brengen, moeten we immers eerst zelf vertrouwen hebben in d(D)egene die voor ons zorgt. Daar ziet Kuiper kapitaal in, daar valt maatschappelijke winst mee te maken.

In het tweede deel van het boek volgt een uitwerking hoe moreel kapitaal wordt gevormd en in het derde deel moet duidelijk worden hoe moreel kapitaal bijdraagt aan de maatschappelijke praktijk. Concrete verbinding dus. Nu is verbondenheid een woord dat in deze tijd op ieders lippen ligt. Het is de verdienste van Kuiper dat de term bij hem inhoudelijk gevuld is: hij vindt in de christelijke traditie allerlei aspecten van verbinding en brengt die goed in beeld. Wel meen ik dat zijn probleembewustzijn over het geheel genomen niet diep genoeg gaat. In hoofdstuk 10 bijvoorbeeld zegt hij mooie dingen over de samenleving als verbond en de kracht van beloften die mensen elkaar kunnen doen (ideeën die niet alleen uit de bijbelse traditie komen, maar ook worden uitgedragen door een modern denker als Habermas). Hij is niet naïef en meldt dat er sterke tegenkrachten aan het werk zijn, maar hij meent op dit punt te kunnen volstaan met een oproep om het toch echt te proberen. Dat mag misschien over de hoop op verbinding gaan, verbindingskracht is wat anders. Hier had scherper geanalyseerd moeten worden. Waarom is voor zoveel tijdgenoten de christelijk-sociale denkwijze wel het laatste dat ze willen? Kuiper is ook tamelijk optimistisch en vindt een denker als MacIntyre (die stelt dat de Westerse cultuur bezig is om net zo te verdwijnen als ooit het Romeinse rijk) te somber: er is nog genoeg goede wil in de samenleving om het met elkaar te doen en daar moeten we het van hebben. Maar als dat nu eens minder het geval is dan Kuiper denkt?

Het bovenstaande zat me dwars tijdens het lezen. Ik heb hier een boek dat naar de strekking precies datgene betoogt waar ik als christen in geloof en wat ik als predikant probeer over te brengen. Maar echt warm word ik er niet van. Hoe komt dat? Ik meen een parallel te zien in hoe het christelijk sociale politici als Balkenende en Rouvoet niet goed lukt om hun maatschappijvisie (die zij beter op orde hebben dan hun socialistische en liberale tegenvoeters) goed uit te venten. Het is net alsof ik op de tribune zit: Balkenende, Rouvoet en Kuiper zijn spelers van ‘mijn’ team op het maatschappelijke veld. Ik heb het volste vertrouwen in de voorbereiding, maar het komt er in het heetst van de strijd niet echt uit. Af en toe kon ik bij het lezen van Kuiper een lichte ergernis niet onderdrukken: veel bijbelse noties zijn bij hem evident. Maar wat is dan de reden dat Nederland, ook onder een christelijke regering, daar zo weinig van moet hebben? Het hoofdstuk over het gezin bijvoorbeeld bevat veel zinnen met een hoog ‘troonrede-gehalte’: van pure waarheid niet zo heel erg krachtig meer, soms zelfs ronduit saai.

Dat Kuiper een belijdend christen is, steekt hij in het boek niet onder stoelen of banken. Tegelijk is hij spaarzaam met verwijzingen naar God (vaker zoals boven geciteerd ‘het transcendente perspectief’ genoemd) en de cruciale betekenis van Jezus blijft volstrekt buiten beeld. De voor mij meest inspirerende voorbeelden van eigentijds christelijk sociaal denken (ik denk o.a. aan de Engelse ethicus Oliver O’Donovan en – trouwens ook door Kuiper aangehaalde - Miroslav Volf) kennen een duidelijke christologische inzet. De schepping, hoe belangrijk ook, blijft een multi-interpretabel kader tenzij Jezus de kwalificerende factor is. De betekenis van het leven, de dood en de opstanding van Jezus is juist ook voor de ordeningen van gezin, huwelijk, overheid van groot belang (het Nieuwe Testament en de kerkvaders bieden tal van voorbeelden). Daar zit de revolutie, het vuurwerk, de zindering. Daar had in dit boek veel meer aandacht voor moeten zijn en daar had een noodzakelijke correctie aangebracht moeten worden op (ook) Dooyeweerd en Kuyper.

Er zit tenslotte een onmiskenbaar christelijk cultuuroptimisme in dit boek, iets dat ik niet goed kan verbinden met de plaats die de zonde inneemt in de bijbelse en calvinistische benadering. De wijze waarop Kuiper spreekt over de instituties van ‘huwelijk’ en ‘kerk’ doet onvoldoende recht aan de werkelijkheid van dit moment. Naast het huwelijk bestaan andere duurzame relaties en de plaats van de kerk als instituut is ernstig gemarginaliseerd. Je mag dat natuurlijk betreuren (al zegt Kuiper dat nergens expliciet), maar je zult beter moeten betogen waarom deze ordeningen zo belangrijk zijn voor de vorming van moreel kapitaal. Kuiper meent dat er op zichzelf genoeg aan ethische bezinning wordt gedaan, maar dat het schort aan concreetheid. Zelf wil de auteur dat anders doen: het moet over alledaagse ervaringen van mensen gaan, het moet ethiek zijn die mensen helpt. Kuiper zegt het tegen het einde op diverse plekken en lijkt zo een onbestemd gevoel te hebben dat dit misschien toch niet zo is gelukt als hij zelf had gehoopt.

Klik hier voor meer informatie over het Tafelgesprek 'Moreel Kapitaal' op 5 februari. U kunt zich via deze link ook aanmelden.

Nuttige debatavond moslims en christenen

Fri, 29 Jan 2010 10:24:06 +0100

"Een nuttige en waardevolle avond, maar ��n met duidelijke verschillen van inzicht. Zo kunnen we de 'Manaar' avond wel benoemen die in Bergschenhoek werd gehouden. Het beleven van een geloof is zowel bij christenen als moslims verschillend." aldus een journalist van De Heraut. Een verslag van een lokaal debat met o.a. Gert-Jan Segers.

Op zich is het verschil van inzicht geen enkel probleem. Belangrijk is dat beide groeperingen met elkaar (blijven) praten en respect voor elkaars leer en leven hebben.

Beide groeperingen waren dinsdagavond goed vertegenwoordigd, mede doordat 3B Marokkaanse Stichting was benaderd. Deze debatavond was georganiseerd door ‘Het Kruispunt’ uit Rotterdam, in samenwerking met de gereformeerd vrijgemaakte kerk Het Baken. Doel is dat er regelmatig ontmoetingen tussen moslims en christenen plaatsvinden. Het was de eerste avond in een serie van twaalf zogenaamde ‘Manaar lezingen’, onder het motto: wat christenen geloven en moslims niet begrijpen.

Manaar betekent ‘vuurtoren’ en verwijst naar het licht van het evangelie over leer en leven. Reeds in 2009 vond een eerste debatavond met moslims plaats. Toen bleek al dat er meerdere onderwerpen waren om met elkaar over te praten. Dinsdagavond werd het onderwerp ‘gezag’, naar aanleiding van het vijfde gebod van de Tien Geboden - Eert uw vader en uw moeder - behandeld.

Jongeren

We zien elkaar op het dorp, maar weten eigenlijk nog te weinig van elkaars geloof en de betekenis ervan in het dagelijks leven. Dinsdagavond probeerde men elkaar te begrijpen. De eerste spreker was Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Hij las een gedeelte uit Exodus 19 voor. Tweede spreker was ir. Rasit Bal, voorzitter contactgroep tussen moslims en overheid. Men was het er over eens dat het vijfde gebod om respect vraagt: ouders en kinderen moeten hun plaats weten.

Volgens Bal is er meer dan regels en wetten. Volgens hem heeft God vertrouwen in de mensen. Het vijfde gebod is voor honderd procent ook een Islamitisch gebod. Hij was het er mee eens dat we meer met elkaar moeten praten en meer respect voor elkaar moeten hebben. In de Koran staat een gedeelte geschreven over de verhouding ouders - kinderen. Heel fijn was het, dat dinsdagavond ook een aantal jonge moslims aanwezig was. Jongeren, die we regelmatig in het dorp tegenkomen. Zij waren uit vrije wil naar het debat gekomen en toonden volop interesse. Desgevraagd zeiden ze dat ze van hun ouders hun eigen weg mogen kiezen, maar dat het respect voor ouders er altijd moet zijn.

Godsdienstvrijheid

Het debat na de pauze verliep in goede harmonie. Men luisterde naar elkaar en respecteerde elkaars uitleg over het geloof. Elkaar vergeven is volgens Bal een keuze die je maakt. Volgens hem denkt God dat het wel goed komt met de mens, al moet Hij hem wel een ‘duwtje’ geven. Hij heeft vertrouwen in de mens. Hierop antwoordde de heer Segers dat dit wel een “grenzeloos optimisme is, wat ik niet echt kan delen. Het lukt ons mensen niet een rechtvaardige wereld te creëren’, zo zei hij.

Kort samengevat: volgens de moslims kan de mens een betere wereld maken, terwijl de christenen zeggen dat de mens genade van God nodig heeft. Het optreden van God is: liefde voor de mens, maar de heer Bal vond dat te ver gaan. Zo is Jezus (Iza) volgens de islam een menselijke profeet. Christenen zeggen dat Jezus de zoon van God is die destijds voor ons met een boodschap op aarde is gekomen. ‘Vraag, en je zult genade ontvangen’.

Beide groeperingen konden zich vinden in het feit dat er ten alle tijde godsdienstvrijheid moet zijn.

Na het debat bleef men nog even gezellig bij elkaar en ging de discussie, ook met jongeren, nog even verder. Een volgende debatavond zal in Vlaardingen worden gehouden. Feit is dat menigeen elkaar wel een keer zal tegenkomen in het dorp en er herkenning zal zijn. Goede gelegenheid om een praatje te maken!

Bron: Heraut-online.nl, geschreven door John Hofman

Gert-Jan Segers, directeur van het WI, zal komende tijd regelmatig lezingen houden rondom de Islam. Houd deze website in de gaten voor meer informatie.

Moderne samenleving is een verstandshuwelijk

Tue, 02 Feb 2010 10:27:29 +0100

Het vanzelfsprekende 'samen' van de samenleving bestaat niet meer. Ontkerkelijking en de komst van de islam hebben het christelijk karakter van Nederland teniet gedaan. Dat vraagt om een nieuw 'samen' ondanks verschillen. De verschillende groepen in de samenleving moeten een verbond sluiten, elkaar wederzijds trouw beloven in voor en tegenspoed. Dat schrijft WI-directeur Gertjan Segers voor de website Nieuwwij.nl.

In de christelijk-sociale traditie wordt de mens als een relationeel wezen beschouwd. Pas in een gezonde relatie met God, onze naaste, de wereld en onszelf worden we wie we werkelijk zijn. De mens is een sociaal wezen, dat onlosmakelijk verbonden is met anderen en tot ontplooiing komt binnen gemeenschappen van andere mensen, zoals het gezin, een liefdesrelatie, werkkring, kerk, school en ook de civiele gemeenschap van buurt, dorp, stad en land. Die gemeenschappen kunnen alleen bloeien als er sprake is van sociale harmonie en ze gedijen het beste bij onderlinge verbondenheid, trouw en loyaliteit. Ook onze nationale gemeenschap kan alleen als een echte gemeenschap functioneren, als die door meer bijeen wordt gehouden dan alleen maar door taal, economische samenwerking en geografische nabijheid. Die gemeenschap is namelijk ook een rechtsgemeenschap met een overheid die onderscheid moet maken tussen goed en kwaad. Daarbij zal het, om Paul Scheffer te parafraseren, zonder een cultureel en moreel ‘wij’ niet gaan.

Verdeeldheid
De basis voor een gemeenschappelijk ‘wij’ is in Nederland ontegenzeggelijk smaller geworden. Steeds indringender is de vraag hoeveel tegenstellingen onze multireligieuze en multiculturele samenleving kan hebben en met hoeveel religieuze verdeeldheid die vreedzaam kan blijven functioneren. Lang bestond er in ons land op wezenlijke punten eensgezindheid op basis van het algemeen-christelijke karakter van onze samenleving. Zelfs de liberale staatsman Thorbecke sprak destijds over het christendom als “de ziel van onze beschaving, een stroom die zich door alle aderen van de maatschappij heeft uitgestort”. Twee ontwikkelingen hebben die eensgezindheid teniet gedaan. Dat is allereerst de secularisatie, waarna de meerderheid van de Nederlandse samenleving een liberaal-individualistische ideologie heeft omarmd. Ten tweede is het de komst van moslims met hun niet-christelijke geloofsovertuiging die daar debet aan is.
Het is duidelijk dat op het meest fundamentele niveau van onze huidige cultuur, te weten die van de religieuze zinbronnen, er fundamentele verschillen bestaan. Die verschillen zijn niet te overbruggen met een algemeen beroep op ‘religieuze inspiratie’, daarvoor zijn de verschillen tussen islam, seculier liberalisme en christendom te diepgaand. De belangrijkste vragen, ‘wie is de mens?’ en ‘wie is God?’, worden door deze verschillende overtuigingen fundamenteel anders beantwoord. Er zit niets anders op dan om het ‘nieuwe wij’ meer aan de oppervlakte van onze cultuur te zoeken. Dat moet dan noodgedwongen op het niveau van waarden en normen.

Lotsverbondenheid
Bij de zoektocht naar een ‘nieuw wij’ draagt Jonathan Sacks, opperrabbijn van de Verenigde Israëlitische Gemeenten in het Britse Gemenebest, de belangrijke notie van de samenleving als verbond aan. Ik denk dat deze notie ons verder kan helpen om iets van eensgezindheid te laten ontstaan in onze multiculturele samenleving. In de bijbelse opvatting van het woord is een verbond geen wapenstilstand, geen gevechtspauze die je gebruikt om je te herbewapenen, waarna je alsnog met de ander kunt afrekenen. Het is ook geen tijdelijke, economische overeenkomst, maar het is het aangaan van een diepe wederkerige relatie, het bestendigen van lotsverbondenheid met de belofte van trouw. Je geeft elkaar je woord.
Sacks benadrukt daarbij het verschil tussen een verbond en een contract. Bij een contract is er sprake van een tijdelijke uitruil van diensten tussen mensen die alleen maar hun eigen voordeel nastreven. Vanuit de Bijbel, dat spreekt over een verbond met Noach, Abraham en het Godsvolk, weten we hoe anders het karakter van een verbond is. In een verbondsrelatie kan sprake zijn van teleurstelling, boosheid, vreugde, nabijheid en afstand, maar nooit wordt die verbondsrelatie verbroken. In ieder geval niet van Gods kant.
Als een afspiegeling van dat verbond zijn er ook menselijke verbondsmatige structuren, zoals het huwelijk waarmee man en vrouw zich aan elkaar verbinden en elkaar trouw beloven, in voor- en tegenspoed. Ook de samenleving kan als zo’n verbondsmatige structuur worden opgevat, wat leidt tot een fundamenteel andere kijk op de samenleving dan het contractdenken. De onvoorwaardelijke verbondenheid van burgers aan elkaar, de wederzijdse trouw en dienstbaarheid in goede en slechte dagen, levert een totaal andere samenleving op dan die waarin burgers er alleen voor zichzelf alles uit willen halen wat er in zit.

Mayflower
Een letterlijke vertaling van deze samenlevingsvisie zag het licht op de Mayflower, het schip dat de eerste kolonisten naar Amerika bracht. Daar en tijdens die reis, in 1620, ondertekenden de pilgrims een verbond waarmee ze elkaar trouw beloofden. Het is die andere kijk op de samenleving die resoneerde in toespraken van presidenten als John F. Kennedy (“En dus landgenoten, vraag niet wat uw land kan doen voor u - vraag wat u kunt doen voor uw land.”) en ook Barack Obama (“Wij staan op als één natie en gaan onder als één natie”). Hoeveel zakelijker het woordgebruik van Nederlandse politici ook is, de brede waardering en bewondering voor deze presidenten en hun ‘verbondsmatige’ visie op hun land laten iets zien van het verlangen dat ook veel Nederlanders hebben naar een samenleving waarin burgers naar elkaar omzien en elkaar ook in moeilijke tijden trouw blijven.
Een belangrijk aspect van het verbond is overigens dat het niet alleen uit de 'belofte' van trouw en dienstbaarheid bestaat, maar ook uit de 'eis' van verbondenheid aan de gemeenschap en verantwoordelijkheid daarvoor. Dat betekent dat als onze samenleving zich werkelijk openstelt voor nieuwkomers, zij met hen de niet-natuurlijke verwantschap van het verbond aangaat en hen de belofte van trouw doet, dat dit ook wederkerig een besliste keuze van die nieuwkomers vraagt. Tegenover de belofte dat we ons lot aan elkaar verbinden en nieuwkomers voluit tot leden van onze gemeenschap rekenen, staat de eis aan die nieuwkomers dat ze dan ook werkelijk een overtuigde keuze voor Nederland en voor de fundamentele waarden van onze cultuur maken. De cruciale voorwaarde voor toelating tot dit verbond is dan ook de omarming van onze politieke en religieuze vrijheden. Met minder kunnen we niet toe. Een tijdelijke verbinding met het oogmerk zoveel mogelijk van de samenleving te profiteren en die daarna weer de rug toe te keren zodra het opportuun is, is slechts het aangaan van een contract. In zo’n contractrelatie zal er nooit onderling vertrouwen en betrokkenheid opbloeien. Dat betekent dat het voor de toekomst van onze samenleving cruciaal is dat niet alleen de autochtone bevolking zich daadwerkelijk openstelt, maar dat nieuwkomers zich ook werkelijk verbinden met Nederland en de centrale waarden en vrijheden van onze cultuur.

Sociale kwestie
De integratie van moslims in Nederland en het samenbinden van onze multiculturele en multireligieuze samenleving is een van de grote, nieuwe sociale kwesties van onze tijd. We zitten als Nederlanders in deze tijd op onze eigen Mayflower. De zee is ruig, het zicht onhelder en we weten niet precies wat ons te wachten staat. We zitten met elkaar in dezelfde boot. Het heeft geen zin om er lang bij stil te staan hoe iedereen hier gekomen is en we zijn daarbij hopelijk beschaafd genoeg om geen man overboord te zetten. Met een voort varend schip heeft het ook weinig zin om te dagdromen over hoe het was in de tijd die achter ons ligt. We hebben allemaal een enkele reis en kunnen – in navolging van de opvarenden van de eerste Mayflower – maar beter bij elkaar komen en een verbond met elkaar sluiten. Ons aardse lot, dat van oude en nieuwe Nederlanders, moslims, christenen, niet- en andersgelovigen, is onlosmakelijk met elkaar verbonden. We zijn tot elkaar verplicht en kiezen ervoor elkaar de hand te reiken, trouw te beloven, meningsverschillen vreedzaam uit te praten, de hand te houden aan fundamentele vrijheden en waarden. En we zetten ons allemaal in om van ons land een beschaafde samenleving te maken.
De symbolische verbondssluiting houdt in dat we ons verbinden met allen die voor de Nederlandse samenleving kiezen; het is een uitgestoken hand naar iedereen die hier is en tot die samenleving wil behoren. We beloven elkaar te helpen en te ondersteunen in goede en slechte dagen en zetten met elkaar onze schouders onder de enorme uitdaging van deze nieuwe sociale kwestie. Dat is een belofte die we elkaar doen. Maar daar staat tegenover dat iedereen die besluit om niet mee te doen, die met de rug naar deze samenleving toe gaat staan, die de fundamentele waarden minacht en alleen maar van vrijheden gebruik wil maken om deze vrijheden om zeep te helpen, eerder en duidelijker zal merken dat deze samenleving dit niet tolereert. Ook een doelbewuste en overtuigde afwijzing van dit verbond zal gevolgen moeten hebben.
We staan allemaal voor een cruciale keuze. Steken we de hand uit en aanvaarden we de hand van de ander? Het antwoord op die vragen bepaalt de toekomst van ons land.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, woonde en werkte in Egypte (2000-2007) en publiceerde onlangs een islamstudie ‘Voorwaarden voor vrede’. Dit artikel werd eerder gepubliceerd in 'VolZin' nr. 2 van 2010.

Andries Knevel in gesprek met Gert-Jan Segers

Mon, 25 Jan 2010 06:47:00 +0100

Andries Knevel praat met Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Een gesprek over zijn werk, over het thema 'integratie' van de islam in Nederland en de opzienbarende nota die hij daarover schreef, met als titel 'Voorwaarden voor vrede'. Maar ook over zijn roman 'Twee broers en een meisje met geel haar', die zich afspeelt in Egypte, waarhij zeven jaar heeft gewoond.

Luister hier naar deze aflevering van Andries Radio: http://www.eo.nl/programma/andriesradio/2009-2010/page/-/episode.esp?broadcast=11077952

Christenen in gesprek met moslims

Mon, 25 Jan 2010 11:11:42 +0100

In een reeks van twaalf avonden gaan Rotterdamse christenen komend jaar in gesprek met moslims. Aan het eind levert dat volgens plan een boek op over ,,wat christenen belijden en moslims niet begrijpen''. Een van de initiatiefnemers is WI-directeur Gert-Jan Segers. Het Nederlands Dagblad doet verslag.

Openlijk en ,,zonder veel mitsen en maren'' willen christelijke sprekers op de avonden hun geloof uitdragen. ,,Maar we zoeken wel de dialoog'', zegt Gert-Jan Segers, voormalig zendeling in Egypte. Hij spreekt op de bijeenkomsten afwisselend met missionair predikant Marten de Vries, die in Rotterdam onder moslims werkt. Telkens is er ook een islamitische spreker, die kort op hun lezing reageert. Daarna volgt discussie.

Tien geboden

Godsdienstvrijheid is een netelige kwestie die dinsdagavond in Bergschenhoek - de eerste in de reeks - aan de orde komt. Segers spreekt over het vijfde van de tien geboden: 'Eer uw vader en uw moeder'. Daarbij komt ook de taak van de overheid ter sprake. ,,Ik wil vertellen hoe christenen door schade en schande geleerd hebben dat er godsdienstvrijheid moet zijn. Dat hangt samen met hun geloof in een God die geduld heeft, die mensen ruimte geeft. De god van de islam is anders.''

Segers wil naar voren brengen dat ,,de islam toch een moeizame verhouding heeft met godsdienstvrijheid''. Ligt dat aan de islam zelf, of aan culturele factoren en politieke keuzes? ,,Ik voel me niet bevoegd om te beoordelen wat tot het hart van de islam behoort'', zegt Segers. ,,Dat moeten moslims zelf zeggen. Misschien is er in de islam toch een theologisch fundament te vinden waarop godsdienstvrijheid mogelijk is. Ik heb het nog niet gehoord, maar als men het mij kan aantonen, zal ik daar dankbaar voor zijn. En hopen dat ook christenen in Egypte, Maleisië en Algerije daarvan geen profiteren.''

Zes eeuwen

Rasit Bal, de islamitische tegenspeler van Segers dinsdagavond, is bereid grif toe te geven dat de godsdienstvrijheid in moslimlanden te wensen overlaat. ,,Ik kan me voorstellen dat de christelijke broeders trots zijn op de scheiding van kerk en staat, die zij met vallen en opstaan hebben bereikt. Christenen hebben zeshonderd jaar méér ervaring dan moslims. Dus wij mogen nog best wat experimenteren.''

De islam biedt ruimte voor godsdienstvrijheid, is zijn overtuiging. ,,Net als in het christendom, heeft geloven onder dwang ook in de islam geen waarde. God gaat jou daar echt niet voor belonen. Degene die jou die dwang oplegt, zal Hij wel straffen.'' Rasit Bal is in het dagelijks leven voorzitter van het Contactorgaan Moslims en Overheid en coördinator van de imamopleiding aan de Hogeschool Rotterdam.

Hij kan zich overigens niet voorstellen dat veel moslims warm zullen lopen om de reeks avonden te bezoeken. ,,Ze gaan uit van een christelijke gemeenschap, die vooral zelf over deze vragen wil nadenken.'' De ondertitel van de avonden - ,,Wat christenen geloven en moslims niet begrijpen'' - vindt Bal niet gelukkig. Segers ziet dat anders. ,,Als moslims het zouden begrijpen, zouden ze christen worden'', zegt hij.

Ethiek

Met De Vries heeft hij de taken verdeeld. ,,Hij bespreekt een aantal theologische vragen rondom Bijbel en Koran, profeten, openbaring. Ik behandel ethische vragen. Daarbij volg ik de tweede tafel van de tien geboden.'' Segers' ervaring is dat moslims in gesprek met christenen vooral over ethiek beginnen. ,,Onze normen zijn toch hetzelfde, we willen allebei goed leven, zeggen ze dan. Ik wil laten zien dat het christelijk geloof niet draait om ethische normen, maar om een vertrouwensrelatie met je hemelse Vader.''

De avonden - onder de titel Manaar, een Arabisch woord dat Rasit Bal niet kent; het schijnt vuurtoren of baken te betekenen - gaan uit van Het Kruispunt, een centrum voor studie en gesprek tussen christenen en moslims. Het is verbonden met achttien vrijgemaakte kerken in de regio Rotterdam die het missionaire werk van ds. De Vries steunen. De avonden worden in diverse van die kerken gehouden. Ter plaatse is dan steeds ook de islamitische gemeenschap uitgenodigd.

Bron: Nederlands Dagblad

ChristenUnie bezorgd over integratie moslims (Veluweland)

Thu, 21 Jan 2010 16:11:24 +0100

NUNSPEET - De ChristenUnie maakt zich zorgen over de komst en de integratie van moslims. "Het is een van de grote sociale kwesties van onze tijd", aldus Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Hij werkte zeven jaar in Egypte voor de Gereformeerde Zendingsbond (GZB), liep mee met de politie in Den Haag en publiceerde onlangs zijn islamboek.

Op 21 januari 2010 komt Segers naar Nunspeet om te praten over zijn ervaringen en de vraag hoe het nu verder moet. De avond begint om 20:00 uur en wordt gehouden in het Dorpshuis, Dr. Schutlaan 2 in Nunspeet. Inloop met koffie vanaf 19:45 uur. Iedereen is van harte welkom.

Fundamenten

Segers is duidelijk over zijn verblijf in Egypte: “Ik ben daardoor dichter bij de moslims komen te staan, maar verder weg van de islam". Hij benadrukt dat in islamitische landen minderheden achtergesteld en ook onderdrukt worden. Daarom is hij niet naïef. Segers wil niks weten van boerka's en financiële steun uit onvrije moslimlanden voor moslims in Nederland, maar de opvattingen van de PVV bieden volgens hem geen oplossing. Geert Wilders wil de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van onderwijs opofferen, maar Segers vindt dat juist fundamenten van onze cultuur.

Naast de studie 'Voorwaarden voor vrede' publiceerde Segers ook de roman 'Twee broers en een meisje met geel haar'. Dit boek gaat over de ontmoeting tussen twee jongens uit de wereld van de islam en een meisje uit de wereld van het christendom en de schok die het drama op 11 september 2001 teweegbrengt.

Bron: www.veluweland.nl

Uitnodiging: Tafelgesprek over Moreel Kapitaal

Mon, 11 Jan 2010 13:31:24 +0100

Enkele maanden geleden verscheen Moreel Kapitaal, een boek van Roel Kuiper over de verbindingskracht van de samenleving. Het boek leidde tot een stevige discussie in onder andere het studieblad van het WI: DenkWijzer (DW). Die discussie willen we voortzetten tijdens een tafelgesprek op vrijdag 5 februari in Amersfoort. Met bijdragen van onder andere Roel Kuiper, Tim Vreugdenhil en Kars Veling. U bent van harte welkom!

Klik hier voor meer informatie

Het skelet van de partij

Tue, 05 Jan 2010 14:52:58 +0100

Tjitske Kuiper-de Haan is adviseur voor besturen van Provinciale Unies en kiesverenigingen. In de nieuwste DW, die geheel in het teken staat van de lokale verkiezingen op 3 maart, schrijft Tjitske Kuiper over het belang van het bestuurswerk in de provincie en plaatselijk. Een analyse van het skelet van de partij...

Bestuurswerk is het skelet van onze partij. Net als een skelet is het bestuurswerk onzichtbaar, maar essentieel. Een skelet geeft stevigheid en de spieren hechten zich hieraan en vormen samen met alle andere organen een geheel. Zo is een goed bestuur een voorwaarde voor een kiesvereniging om goed te kunnen groeien en te ontwikkelen. Het is tijd voor een scan om te bepalen hoe dit skelet er aan toe is.

1000 bestuursleden?

Als ChristenUnie hebben we meer dan 220 kiesverenigingen in ons land. Elk daarvan wordt gerund door een bestuur van minimaal drie leden. Veel verenigingen draaien prima, maar er zijn ook plaatsen waar bestuursleden jarenlang doorworstelen zonder inspiratie en voeding vanuit de achterban. Daarnaast zijn er nog de twaalf Provinciale Unies (de besturen van de provinciale ChristenUnies). Samen betekent dat 232 besturen. In totaal zo’n (minimaal!) 700 bestuursleden. Indien we uitgaan van gemiddeld vijf leden dan praten we al over meer dan 1100 bestuursleden.

Werkdruk en privé-situatie

Bestuurswerk is vrijwilligerswerk en wordt dus meestal vervuld naast een baan, een gezin of bijvoorbeeld kerkelijke taken. De werkdruk ligt in de meeste sectoren tegenwoordig hoog. In veel situaties hebben mensen te maken met zowel een veeleisende organisatie gecombineerd met een gezinssituatie. Bovendien is er vaak sprake van het combineren van meerdere banen binnen een gezin. Dat maakt het leven voor veel mensen best hectisch.

Roeping

Met name kerkelijke taken blijken concurrerend voor het bestuurswerk. Een verkiezing tot ouderling of diaken wordt dan als een sterkere roeping gezien dan bestuurswerk voor een politieke partij. De vraag is in hoeverre dat terecht is. De verantwoordelijkheden en invloeden zijn in en vanuit een bestuur zijn groot (en uitdagend).

Invloed in de partij

De besturen zijn onder meer verantwoordelijk voor het opstellen van de kandidatenlijsten met raads- en statenleden. Stel dat er gemiddeld twintig kandidaten op een lijst staan, dan praten we over een invloed van besturen op de positie van meer dan vierduizend mensen. Zo bezien is de invloedssfeer – en daarmee de verantwoordelijkheid - bijzonder groot te noemen (en dan laten we de directe of indirecte invloed op de positie van wethouders, gedeputeerden en – via het Uniecongres - op Eerste en Tweede Kamerleden nog buiten beschouwing). Hieronder zet ik de belangrijkste vormen van invloed op een rijtje.

Onopvallend

Een kleine inventarisatie van de tijdschriften in de partij laat zien dat dit werk niet direct opvalt tussen alle politieke actuele nieuws. Daar waar uitspraken van politici vrijwel onmiddellijk aandacht trekken is dat niet het geval voor bestuurswerk. Hooguit ontvangt iemand eens een bos bloemen na jarenlange trouwe dienst of in het beste geval een speldje van een landelijk bestuurslid. Het betreft dus werkzaamheden die heel onopvallend zijn. Op een grote kaart van Nederland zouden al die kilometers die afgelegd worden in de avonduren eens moeten oplichten. We zouden verrast zijn over de lichtbundel die dan van de landkaart zou afstralen.

In dit artikel wil ik aandacht vragen voor de bestuurstaken als skelet van de hele organisatie. Er is sprake van grote invloed van bestuursleden. Dit gaat op verschillende manieren. Ik benoem ze hierna. Waarbij ik als voorbeeld een kiesverenigingsbestuur neem. Maar in feite geldt onderstaande voor het grootste deel ook voor provinciale besturen.

1. Congressen

Ten eerste hebben de bestuursafgevaardigden een belangrijke rol op de Uniecongressen. Daar worden belangrijke besluiten genomen. Dit gebeurt met gewogen stemmen. Dus als iemand afgevaardigde is namens een grote vereniging, dan heeft deze persoon een relatief grote vinger in de pap. Besturen hebben vaak beperkt de gelegenheid om met hun eigen achterban te overleggen over de voorstellen van het uniecongres. De realiteit is bijgevolg dat hun persoonlijke invloed behoorlijk groot is.

2. Kandidatenlijst

Iedere vier jaar ligt een van de belangrijkste taken op het bordje van elk bestuur: de organisatie van de verkiezingen, met als belangrijkste onderdeel het samenstellen van de kandidatenlijst. Een verstandig bestuur stelt hiervoor een onafhankelijke selectiecommissie in, maar vervolgens gaat het advies van deze commissie eerst terug naar het bestuur. Deze kan daar (gemotiveerd) van afwijken. Afhankelijk van de betrokkenheid en invloed van de leden wordt de lijst vervolgens al of niet afwijkend vastgesteld.

3. Betrokkenheid achterban

Een actief bestuur zorgt voor betrokken leden. Een bestuur kan door te netwerken en de raads-/statenleden te stimuleren als dat nodig is een levendige vereniging tot stand brengen. Hiervoor is nodig dat men weet wat netwerken is en een gezicht naar buiten toont. Dat moet verder gaan dan de eigen kerkelijke gemeente en eigen dorp/stad. Is men creatief en stimulerend? Daar hangt veel van af. Een actief bestuur communiceert veel en graag.

4. Samenwerkingsconstructies

Een bestuur is de eerstverantwoordelijke om een afweging te maken of er een samenwerking wordt aangegaan met een andere politieke partij. In hoeverre is men bereid en in staat om de leiding te nemen om tot een veranderingsproces over te gaan indien daar voldoende aanleiding toe is? Niet op de automatische piloot, maar strategische zetten nemen als dat moet. Hierin kan een goed bestuur goede leiding geven aan de eigen leden en fractie. Daar is durf en visie voor nodig en dit vraagt om leiderschap.

5. Betrokkenheid jongeren

In veel plaatsen zijn ‘PerspectieF-ers’ te vinden. In grote steden lukt het hen vaak om zelfstandig initiatieven op te starten. In veel kleinere plaatsen echter is samenwerken met ‘de moederpartij’ de enige manier om iets van het bestuurlijke en /of politieke handwerk te leren. Belangrijk is of een lokaal bestuur daar aandacht aan besteedt. Het is goed voor de cv van jongeren en ze brengen hun eigen netwerk mee in het bestuur waardoor er verfrissing ontstaat.

6. Functioneren fractie

Alhoewel het allereerst een verantwoordelijkheid van de raadsleden zelf is, kan een goed bestuur een stimulerende invloed uitoefenen op het functioneren van een fractie, bijvoorbeeld om samen eens ‘de hei’ op te gaan Tijdens dit soort bezinningsmomenten kan bv een externe deskundige de manier van communiceren of debatteren eens onder de loep nemen. Aandacht voor teambuilding zonder de aanwezigheid van pers en publiek is heilzaam voor veel fracties.

De zes genoemde invloedssferen maken duidelijk dat bestuurswerk cruciaal is voor onze partij. Binnen het partijbureau weten we als geen ander dat een goed bestuur als behoorlijk voorspellend gezien kan worden voor een goed functionerende fractie.

Door het lezen van dit artikel bent u wellicht voor het eerst of opnieuw gaan nadenken over het belang en de functie van het bestuurswerk binnen onze partij.

Brengt u dit werk ook eens in uw gebed bij God.

En verder wil ik u ook uitdagen om eens bij uzelf na te gaan of u zich misschien beschikbaar kunt/wilt stellen voor een bestuursfunctie. Dat geldt speciaal voor diegene onder u die elders al bestuurlijke en/of politieke ervaring hebben opgedaan. Op deze manier kunnen we met elkaar zorgen voor een versteviging van dit skelet.

Tjitske Kuiper – de Haan, adviseur voor besturen van Provinciale Unies en kiesverenigingen

tjitskekuiper {a} christenunie.nl

Radiodebat over religie in het publieke domein (radio 5)

Mon, 18 Jan 2010 16:59:30 +0100

Bij EO.nl op zaterdag deze week een gesprek met Mirjam Sterk, Tweede-Kamerlid voor het CDA, Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk bureau ChristenUnie en Henk Hagoort, voorzitter van het College van Bestuur van de Publieke Omroep. Hoofdthema van het gesprek is 'religie in het publieke domein'. Een terugblik op 2009 en een discussie over de toekomst. Hier te beluisteren...

http://www.eo.nl/programma/eonl/2009-2010/page/-/episode.esp;jsessionid=D7F0CB4AF814BE277D54F10957B04882.mmbase02?broadcast=10585572

WI-debat bij TROS Kamebreed (radio 1)

Mon, 04 Jan 2010 11:02:36 +0100

Wat ze gemeen hebben is het 'gemeenschapsdenken', maar ze leggen ieder hun eigen accenten. WI-directeur Gert-Jan Segers gaat bij TROS Kamerbreed in gesprek met zijn collega's van de SP en het CDA. Een gesprek over de mogelijke spanning tussen wetenschappelijk denken en de praktische vertaling daarvan in de dagelijkse politiek �n over de belangrijkste politieke gebeurtenis van het komend voorjaar: de gemeenteraadsverkiezingen.

http://radio.tros.nl/?page=detail&p=39422&type=broadcast&col=left&userPage=kamerbreed

Roel Kuiper over Christelijke ethiek en moreel kapitaal (volledige versie)

Tue, 05 Jan 2010 14:53:23 +0100

In DW nummer 4 van 2009 kon u een artikel lezen van Roel Kuiper: Christelijke ethiek en moreel kapitaal. Het artikel past binnen de discussie die is ontstaan rondom het boek Moreel Kapitaal. In DenkWijzer stond een verkorte versie van een langer artikel, dat hieronder te lezen is. Dit artikel zal ook centraal staat tijdens een tafelgesprek op 5 februari over Moreel Kapitaal.

Christelijke ethiek en moreel kapitaal

Reactie op Tim Vreugdenhil, door Roel Kuiper

In DenkWijzer van jl. oktober besprak Tim Vreugdenhil mijn boek Moreel kapitaal. De verbindingskracht van de samenleving. Naast waardering waren er ook enkele punten van kritiek. Vreugdenhil vindt mij nog te optimistisch over onze cultuur, zou een scherpere christologische inzet willen en wijst in dat verband op theologen als Oliver O’Donovan als inspirerend voorbeeld voor een manier van ethiek bedrijven die navolging verdient. Zelf meen ik dat hij mij nu teveel in een theologisch schema wringt dat de mijne niet is en vraag hem mijn boek te waarderen als een politiek-filosofische bijdrage. Met het oog op een aangekondigd rondetafelgesprek (op 5 februari, red.) bij het WI – waar Vreugdenhil en ik gesprekspartners zijn - schrijf ik deze reactie.

Laat ik eerst iets zeggen over de inzet van het boek. Die inzet wordt ook door Vreugdenhil herkend en gewaardeerd. Voor mij gaat het erom een antwoord te vinden op de sociale ziekten van onze samenleving: de atomisering en individualisering, het uiteenvallen van verbanden, het gebrek aan verbinding en de onthechting in tal van relaties. Deze desintegratie maakt de samenleving instabiel en schept voortdurend nieuwe problemen, bijvoorbeeld in het functioneren van markten en instellingen, waar inmiddels het vertrouwensthema hoog op ieders agenda staat. Ook bestuurlijk hebben we te maken met steeds groter wordende problemen. Het is moeilijk geworden gezamenlijk zicht te houden op het algemeen belang en het ‘gemeenschappelijk goede’ (common good) dat we daarin hebben, aangezien het in de samenleving vanzelfsprekend is geworden het ‘eigen belang’ primair te maken. Aan de politiek de schone taak de ‘boel bij elkaar te houden’! De problematiek van gezinnen, opvoeding, oplopende (jeugd)zorg is natuurlijk overbekend. Ik zie in deze desintegratie de vrucht van een doorgeslagen autonomie-denken – die zich onder meer uit in de opvatting dat het ‘contract’ de grondvorm is van het sociale leven - en vraag mij af wat de voorwaarden zijn voor een ontwikkeling waarin ‘zorg-voor-ander’ en ‘zorg-voor-de-wereld’ als morele grondhoudingen versterkt worden.

Er wordt met het oog op deze problemen veel gesproken over het belang van gemeenschappen en gemeenschapsvorming, juist ook onder christenen, want dat zijn per definitie supporters van gemeenschappen. Gemeenschappen verbinden mensen en geven hen houdingen mee die van belang zijn voor het functioneren van de samenleving. Maar hoe en waarom gemeenschappen goed zijn en bijdragen aan het ‘gemeenschappelijk goede’ van een samenleving is veel minder duidelijk of wordt soms in ronduit vage bewoordingen aangeduid. Een voorbeeld van de vaagheid die ik bedoel: we spreken vaak over sociale cohesie in wijk en buurt, maar weten doorgaans moeilijk aan te geven waarin die cohesie dan bestaat en hoe ze kan worden aangemoedigd. Nog een voorbeeld: we benadrukken het belang van het gezin voor de samenleving, maar waarin dat belang dan bestaat en waarom een gezin heilzaam is voor de samenleving wordt zelden gepreciseerd. In mijn boek neem ik geen genoegen met deze algemeenheid en vaagheid en probeer een theoretische basis te leggen onder ons spreken over het belang van gemeenschappen voor mensen zelf en voor de samenleving. Zo dient dit boek dus begrepen te worden.

Een samenleving is ook altijd een ‘morele gemeenschap’. Er bestaan gemeenschappelijke opvatting over goed en kwaad, over de zorg die we elkaar bieden en over de situaties waarin we dat doen. Dit morele berust uiteraard op morele opvattingen die we ergens leren, zeker ook in gemeenschappen waarin we ingebed zijn en ze ook toepassen. Dat punt wilde ik beter begrijpen en uiteenleggen, ook in verband met de christelijke ethiek. Er zijn veel manieren waarop God ons gezaghebbend aanspreekt; in Zijn Woord, maar ook in Zijn wereld. De sociale wereld biedt vele voorbeelden van een moreel-aangesproken-worden, vooral in onze diepste relaties. Kortom: ik probeer de sociale architectuur van onze wereld te analyseren en deze te verbinden met een besef van morele verplichting voor anderen en voor de wereld. Daarbij maak ik gebruik van begrippen uit de filosofie van Dooyeweerd en ontwikkel deze verder. Dat in mijn uitwerking ook bekende dingen terugkomen, lijkt me geen grond voor kritiek. Het zal voor een liberaal ook zo zijn dat hij veel herkent in A Theory of Justice van John Rawls. Het zou vreemd zijn als het niet zo was. Ik ben er op uit het christelijk denken over de samenleving verder te brengen, maar beoog geen breuk met diezelfde denktraditie. Wel zou ik die denktraditie weer op nieuwe en vruchtbare gedachten willen brengen. Belangrijk voor mij is bijvoorbeeld het weer onder het stof vandaan halen van de notie van ‘verbond’ in zijn politiek-maatschappelijke betekenis en het spreken over gemeenschappen die ‘verbondsmatig’ zijn. Ik onderstreep de betekenis van de dialogische ontmoeting en de manier waarop mensen als beeld-van-God uitstaan naar de wereld om hen heen. Tenslotte is er de notie van moreel kapitaal als een nieuwe manier van spreken over de betekenis van de ordeningen van kerk, gezin en staat. Over dit soort nieuwe elementen heb ik Vreugdenhil betrekkelijk weinig gehoord.

De analyse en ook de oplossing waar ik mee kom zie ik niet graag weergegeven onder het kopje ‘optimistisch’ of ‘pessimistisch’. Sommige critici menen dat ik in mijn kritiek op de westerse samenleving te pessimistisch ben en in mijn oplossing te optimistisch. Dit is doorgaans niet echt vruchtbaar. Het gaat me niet om een toon van pessimisme te verspreiden over de westerse cultuur, waar ik mij – vaak met bloedend hart – onderdeel van weet. Het gaat me om de analyse van de culturele situatie waarin we morele grondhoudingen, die we niet kunnen missen voor een verantwoordelijk bestaan, hebben verdrongen. Het gaat me niet om een blijmoedig christelijk optimisme dat geen grond heeft in de feitelijke ontwikkelingen, het gaat me erom Gods goede normen te laten zien die nog altijd heilzaam zijn in de verbanden en betrekkingen waarin we leven. Omdat God Zijn schepping niet prijsgeeft, is er altijd grond voor echte christelijke hoop, hoe groot de gebrokenheid om ons heen ook is.

Nu zegt Tim Vreugdenhil dat hij in dit alles de cruciale betekenis van Jezus Christus mist, althans hij meent dat het beroep op Jezus Christus als levensvoorbeeld van de ethiek die ik op het oog heb ‘niet overtuigt’. Ik begrijp deze kritiek niet. Wie het boek leest zal zien dat de morele grondhouding die ik ten diepste op het oog heb bestaat in het jezelf inzetten voor de ander. Het jezelf inzetten als ‘gift’ of ‘offer’ – het ernst maken met het beginsel van de gevende liefde – is de kern van de ethiek die ik bedoel. Daarin is Jezus ons voorgegaan. Mijn punt is dat we in ‘verbondsmatige’ gemeenschappen worden uitgenodigd deze liefde voor de ander op te brengen. Relaties en gemeenschappen – huwelijk, gezin, kerk – bloeien op wanneer deze liefde daar beoefend wordt. Zoals de kwetsbaarheid van kinderen de uitnodiging bevat hen liefdevol te begeleiden en te verzorgen, zo kunnen we op veel meer manieren merken dat een houding van ‘gevende liefde’ heilzaam en lonend is.

Voor mij is Jezus Christus dus de ‘kwalificerende factor’ (Vreugdenhil) voor wat zich in de schepping aan normatiefs aandient. Graag houd ik ‘schepping’ en ‘verlossing’ en (‘heil’) heel dicht bij elkaar. Alleen, ik ben geen theoloog; ik spreek in dit boek als politiek filosoof. De antwoorden waar ik mee kom moeten algemeen inzichtelijk zijn. Jezus is niet voor iedereen het aanknopingspunt, maar over het normatieve dat zich laat gelden in de structuren van de (geschapen) werkelijkheid kan een breed gesprek worden gevoerd. Het blijft evenwel zo dat het morele appel dat we kunnen opmerken in ons relationele bestaan met anderen, niet los staat van Gods goede schepping en van het openbarende levensvoorbeeld van Jezus. Het morele leidt ons uiteindelijk tot Jezus en tot God de Schepper en Vader. Vandaar dat ik steeds blijf wijzen op het ‘transcendente’ en ‘religieuze’ dat we zelfs in ons sociale en politieke bestaan op het spoor komen.

Maar ik vermoed dat er nog iets anders bij Vreugdenhil aan de orde is. Dat komt ook wel doordat hij de theoloog Oliver O’Donovan hier noemt als interessante gids. Over deze theoloog schreef de kamper theoloog Ad de Bruijne zijn proefschrift (2006). Voor Vreugdenhil is O’Donovan met zijn christologische inzet een inspirerend voorbeeld. Hij zou willen dat ik er meer mee had gedaan. Ik heb al aangegeven dat het beroep op Jezus in een politiek-wijsgerig discours wel argumentatieve kracht moet hebben. Zelf ben ik tot het uiterste gegaan door te laten zien dat er een ‘algemene openbaring’ in de wereld is die zich toont in de normatieve structuur van sociale verbanden. Maar juist op dit punt voel ik nu frictie met Vreugdenhil.

De probleemstellingen die via het denken van O’Donovan in omloop worden gebracht problematiseren dit punt namelijk. Dat wil zeggen: zij problematiseren een beroep op de ‘schepping’. In het verlengde daarvan wordt een scherper onderscheid gemaakt tussen het Rijk van Christus en de wereld (saeculum). Het resultaat hiervan is de eis dat christelijke ethiek alleen maar ‘christocentrisch’ gedacht kan worden (soms ten koste van het normatieve of gebodsmatige) en vooral verbonden wordt met de kerk als de plaats waar het Rijk van God zich manifesteert. De kerk zal blijven, het ‘seaculum’ verdwijnt. Ik zie niet graag dat mijn boek wordt gelezen vanuit dit soort dualistische schema’s (waarvan ik oprecht meen dat ze overwonnen waren). Voor mij is Christus, die er bij het begin van de schepping was, nu Koning over alle levensterreinen en openbaart Hij zich daar ook. Hij wil mensen verlossen in een wereld die op vele manieren spreekt van Hem. Daarvoor de ogen te openen – ook voor niet-christenen - is mijn diepste wens. Niet alleen in de wetenschap, ook in de politiek.

Hierover spreken we later vast nog verder. Nog een laatste opmerking over de praktische toepassing van deze theorie. Het christelijk denken heeft in Nederland een belangrijke bijdrage geleverd aan de inrichting van politiek en samenleving. Het denken over verantwoordelijkheden, soevereiniteit in eigen kring, over de eigen taak van overheid en samenleving is op vele manieren vruchtbaar gebleken en heeft onze samenleving gevormd. Ik beoog niets anders dan deze traditie voort te zetten. We leven nu in een tijd waarin de verzorgingstaat met zijn collectieve arrangementen wordt afgebouwd en we opnieuw nadenken over een ‘participatiemaatschappij’. Daarin gaat het over de rol van de ‘civil society’, over de rol van verbanden in de samenleving, over actief burgerschap en sociale samenhang in wijk en buurt, over sterkere vormen van informeel zorgen en nieuwe vormen van ‘social governance’. Voor die praktijk probeer ik in mijn boek de theoretische bouwstenen te leveren. Het is waar: dit is nog niet de praktijk zelf. Maar als deze theoretische inzet goed is, zal ze zich ook kunnen verbinden met de praktijk. Zelf blijf ik daar in elk geval aanwerken.

Roel Kuiper is bijzonder hoogleraar christelijke filsoofie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam, directeur van het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken (GH, Zwolle) en lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie.

Segers: "Hart Europese cultuur is leeg" (Volkskrant)

Tue, 29 Dec 2009 12:05:59 +0100

"Juist het afscheid van het christendom is oorzaak van de onzekerheid van het Westen. Alleen een nieuwe geboorte kan ons redden." Dat zegt Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, vandaag in de Volkskrant. Hij reageert daarmee op een kerstartikel van Frits Bolkestein. Lees het volledige artikel...

In een prikkelende kerstboodschap vraagt Frits Bolkestein zich af hoe het komt dat een puike beschaving als de Europese zo’n chronisch gebrek aan zelfvertrouwen heeft . Zijn antwoord wijst naar het christendom dat ons zou hebben opgezadeld met een permanent schuldcomplex. Bolkesteins vraag prikkelt echter meer dan zijn antwoord overtuigt.

Zelfrespect

Hij heeft gelijk dat onze cultuur iets ziekelijks heeft. Westerse bestuurders wringen zich in alle bochten om moslims vooral niet voor het hoofd te stoten, moslims met een beetje zelfrespect zouden er zich door beledigd moeten voelen. Tegelijk worden met een vorm van culturele zelfhaat steeds meer zichtbare manifestaties van het christendom tegengegaan. Bolkestein legt er terecht de vinger bij.

Homohaat

Het is aandoenlijk te zien dat pleidooien om een christelijke feestdag in te ruilen voor een islamitische bijna altijd van autochtone zijde komen. En het is veelzeggend dat discussies rond publieke manifestaties van nieuwe religies altijd gerelateerd zijn aan de islam. Er zijn bijna een half miljoen hindoes en boeddhisten in Nederland, maar zij hebben nog geen enkele publieke discussie opgeroepen over handenschudden, zittenblijvende advocaten, eedaflegging, haatpreken, dubieus onderwijs, antisemitisme en homohaat.

En er is nog geen enkele Nederlandse politicus die beveiligd moet worden vanwege bedreigingen vanuit deze religieuze groepen. Maar ondanks de onheilige ijver van sommige moslims is niet de islam de oorzaak van onze culturele onzekerheid. Het legt die slechts bloot.

Volgens Bolkestein is het christendom de oorzaak. Met een paar bijbelverzen uit de Bergrede, een vers uit de Matthäus Passion en een citaat van Yeats meent hij de bewijsvoering rond te hebben. Het christendom heeft ons een verslaving aan schuld en boete bezorgd. Maar hierin is Bolkestein allerminst secuur. Hij stelt dat het christendom in Europa is uitgebloeid, maar tegelijk zou het nog altijd krachtig genoeg zijn om ons allemaal een schuldgevoel aan te praten. Dat is knap.

Relatie

Zijn redenatie wordt nog moeilijker te volgen als Bolkestein constateert dat, toen het christendom hier 150 jaar geleden nog wel bloeide, ons continent ‘barstte van het zelfvertrouwen’. Er is dus allerminst een directe relatie tussen een bloeiend christendom en culturele onzekerheid.

Liefde die alles goedpraat, heeft niets met het christelijke geloof te makenIn zijn eigen redenatie is het secuurder om te stellen dat juist het afscheid van het christelijke geloof Europa op zijn laatste benen doet wankelen.

Het is waar dat de islam de meest brutale uitdager van het Westen is. Het is een weinig bescheiden godsdienst met een grote publieke pretentie. En het is waar dat de komst van moslims ons confronteert met de vraag wie wij eigenlijk zijn. Maar het feit dat Rita Verdonk bij haar antwoord niet veel verder komt dan Sinterklaas en handenschudden en dat Geert Wilders met een christendom schermt waar hij zelf niet in gelooft, illustreert juist ons probleem.

We hebben met veel bombarie afscheid genomen van het christelijke geloof, maar hebben in de multiculturele samenleving opeens niets meer in handen waar we werkelijk houvast aan hebben. De bron van veel van onze morele intuïties – solidariteit, individuele waardigheid, vrijheid – droogt op en daarmee dreigen ook die intuïties zelf een pijnlijke dood te sterven.

Dominantie

Zo is er een sterke relatie tussen enerzijds vrijheid en democratie en anderzijds de invloed van het christendom (specifieker: het protestantisme), terwijl er ook een sterke relatie is tussen de dominantie van de islam en een gebrek aan vrijheid en democratie. Daardoor kun je vrezen voor het lot van onze vrijheden als de invloed van het christendom verder afneemt en die van de islam toeneemt.

Bolkestein meent dat het christendom ons heeft opgezadeld met een schuldcomplex en een gebrek aan zelfvertrouwen. Maar de politiek-filosofe Hannah Arendt stelt dat juist vergeving een van de belangrijkste christelijke bijdragen aan de westerse cultuur is geweest. Die vergeving is in persoonlijke verhoudingen een bevrijdende kracht, maar heeft in de publieke orde nooit het onrecht door de vingers willen zien.

Liefde die alles goedpraat, heeft niets met het christelijke geloof te maken. Vergeving die uit zijn christelijke context wordt gehaald en in een seculiere samenleving tot publieke moraal wordt verheven, leidt tot een slapheid die niets met het christendom heeft uit te staan.

De uitdaging van de islam legt het lege hart van de Europese cultuur bloot. Ze leidt tot een onzekerheid die Bolkestein terecht aanklaagt. Maar het is de onthoofding die de kip doet waggelen en het is de doorgehakte wortel die de boom doet verdorren. Alleen een nieuwe geboorte kan ons redden.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Bron: Volkskrant.nl

Verkenners buiten het bereik van paars (ND)

Tue, 29 Dec 2009 14:15:00 +0100

Binnen zeventien maanden zullen we weten hoe de nieuwe Tweede Kamer zal zijn samengesteld. Op basis van de peilingen lijkt het erop dat het Binnenhof flink op de schop gaat. Gert-Jan Segers maakt zich in een column in het Nederlands Dagblad ernstige zorgen. "De PVV wil de publieke omroep decimeren en D66, GroenLinks en SP staan klaar om het bijzonder onderwijs aan te pakken."

Binnen zeventien maanden zullen we weten hoe de nieuwe Tweede Kamer zal zijn samengesteld. Op basis van de peilingen lijkt het erop dat het Binnenhof flink op de schop gaat. De PvdA staat op fors verlies en de PVV en D66 staan al tijden op stevige winst. Als ik dan nadenk over de nieuw te smeden coalitie word ik niet erg vrolijk.

Als de ChristenUnie niet nodig is, zal die partij zonder dralen bedankt worden voor bewezen diensten. Het CDA zit weliswaar in elk denkbare combinatie, maar wat zich vervolgens in die nieuwe coalitie voegt, staat – op z’n zachtst gezegd – kritisch ten opzichte van religie in het publieke domein. De PVV wil de publieke omroep decimeren en D66, GroenLinks en SP staan klaar om het bijzonder onderwijs aan te pakken. Het paarse sentiment kruipt tussen de kieren en gaten weer het Binnenhof binnen. Na Fortuyn was het even ondergronds gegaan, maar het staat nu op het punt om opnieuw de macht te grijpen in Den Haag.

Je hoeft geen profeet te zijn om te kunnen voorspellen waar het paarse sentiment het op gemunt heeft. Omdat het zich niet meer kan voorstellen dat iemand er een andere opvatting over huwelijk en seksualiteit op nahoudt, duldt het op dat punt geen afwijking meer. Omdat paars het een onverdraaglijke gedachte vindt dat met overheidsgeld maatschappelijke initiatieven van christenen en andere gelovigen worden gefinancierd, zal het de duimschroeven aandraaien bij christelijke zorginstellingen, omroepen en scholen. De bijna unaniem aangenomen motie in de Amsterdamse Raad, die een einde wilde maken aan subsidies voor uitgesproken christelijke organisaties, is er de voorbode van. Tenzij kiezers er volgend jaar een stokje voor steken, zal paars zich steeds breder maken en zichzelf steeds meer tot de maat der dingen verklaren. De komende verkiezingen zullen een belangrijke graadmeter worden voor de mate waarin Nederland met levensbeschouwelijke verschillen kan leven. Maar naast de belangrijke politieke keuze die we moeten maken, staan christenen voor een nog veel belangrijker keuze. In de CV-Koers van deze maand las ik het fascinerende verhaal van twee mannen die hem al hebben gemaakt.

Mediawet

In de tijd dat de EO meer vrijheid en geld had dan ze tegenwoordig heeft, ontwikkelden de wizzkids van de omroep de internetcursus ‘Waarom Jezus?’.

In een paar jaar tijd groeide die uit tot een cursus in verschillende talen, met honderden e-coaches, duizenden deelnemers en vele mensen die op die manier tot geloof kwamen en een plek in een kerkelijke gemeenschap vonden. Jan Willem Bosman en Arjo de Vroome waren er vanaf het begin in 2001 bij betrokken en vertelden deze maand in het christelijke opinieblad hun verhaal. Al lezend besefte ik dat dit het verhaal is van twee verkenners die ons iets vertellen over het Nederland van straks. Want hoe meer de cursus groeide, hoe meer de mediawet begon te knellen en hoe moeilijker het was om de cursus namens de EO te blijven verzorgen. Het leidde er toe dat de cursus dit najaar verhuisde van de EO naar de missionaire toerustingsorganisatie Agapè, en dat Bosman en De Vroome daar tegen een lager salaris doorgingen waar ze waren gebleven. Daar belicht een beamer, op de wand van hun kantoor, een wereldbol waarop steeds de plaats oplicht waar ergens in de wereld iemand online heeft aangegeven verder met God te willen gaan.

Vrijheden ingeperkt

We zijn verwend met een Evangelische Omroep in het hart van het omroepbestel, met de elders in de wereld ongekende onderwijsvrijheid en een uitgesproken christelijke partij in het kabinet. We zijn het zo gewoon gaan vinden dat we kwaad worden op christelijke organisaties als die, vanwege de Mediawet of een coalitieakkoord, niet alles kunnen doen wat ze zouden willen. Natuurlijk moeten we politiek en maatschappelijk ten strijde trekken tegen de geest van paars. Natuurlijk is het het goed recht van christelijke organisaties om bij de rechter gelijk te halen. Zoals Paulus de rechtsgang ooit naar Rome maakte, zo mogen christenen opkomen voor een gelijke behandeling.

Ondertussen zullen we ons er op moeten instellen dat onze vrijheden vroeger of later verder zullen worden ingeperkt. We doen er goed aan ons voor te bereiden op een belangrijke keuze. Het is de keuze tussen groot blijven en je dus aan de eisen van de overheid aanpassen, ofwel bereid zijn je subsidie op te geven, klein te worden en zo trouw te blijven aan het evangelie. Voorlopig hebben we in het omroepbestel, de politiek en het onderwijs nog veel ruimte om ons hart te laten spreken en Christus te volgen.

Maar Jan Willem Bosman en Arjo de Vroome hebben een keuze gemaakt waar in de toekomst meer christenen voor kunnen komen te staan. Zij hebben salaris ingeleverd om het evangelie door te kunnen geven. Deze twee verkenners zijn nu buiten het bereik van paars en kunnen mooie verhalen vertellen over mensen die God leren kennen.

Column in het Nederlands Dagblad van 29 december 2009

"Minderheid komt verder in het nauw" (RD)

Tue, 29 Dec 2009 12:18:15 +0100

Er is nog veel meer slecht weer op komst als het om minderheden gaat, verwacht Gert-Jan Segers. De directeur van de Mr. G. Groen van Prinstererstichting, het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, sprak maandag tijdens de winterconferentie van de studentenvereniging CSFR in het Brabantse Someren. De studenten bezinnen zich dezer dagen op het thema "Nationale identiteit, waar staat u?".

Segers ging vooral in op de politieke dimensie van die identiteit. Hij dateerde het einde van de multiculturele droom in Nederland op 2 november 2004, toen Theo van Gogh werd vermoord. „Die dag knapte er iets in de Nederlandse samenleving. Al is de uitslaande brand van direct na de moord gedoofd, de veenbrand van het multiculturele onbehagen woedt nog altijd door.”

Segers ziet overal verlies: christelijk verlies, omdat christenen op alle fronten verloren hebben; seculier verlies, omdat liberale opinieleiders het gevoel hebben dat de verworvenheden van de jaren 60 hun ontfutseld worden, en een multicultureel verlies.

De spanningen in de samenleving gaan toenemen, vreest hij. „Met een mogelijke winst voor PVV en D66 lijkt de wind uit de verkeerde hoek te waaien, de hoek van een seculiere meerderheidscultuur die geen verschil meer duldt.” Ook de aanwezigheid van de islam, die „een probleem heeft met pluraliteit”, kan voor moeilijkheden zorgen.

De CU’er pleit voor het handhaven van een aantal kernwaarden. „Zonder een gedeeld moreel fundament onder onze samenleving, zonder een minimum van kernwaarden, vallen er slachtoffers. Dan kunnen vrouwen het onderspit delven, homo’s slachtoffer van geweld worden, afvallige moslims bedreigd worden en mensen worden aangezet tot haat en geweld.”

Tot de kernwaarden behoren in elk geval de democratische rechtsstaat en religieuze tolerantie. In de Nederlandse geschiedenis ziet Segers die geconcretiseerd in religieuze vrijheid, betrokkenheid op de wereld, een vruchtbare rol van religie in de publieke sfeer, non-discriminatie, harmonische maatschappelijke verhoudingen en solidariteit.

Nederland kan volgens hem een voorbeeld nemen aan de Verenigde Staten. Amerikanen komen overal vandaan, maar zijn allemaal trots op hun Amerikaanse identiteit. Segers vindt het opvallend dat zij hun geschiedenis zo goed kennen en dat er op cruciale momenten presidenten geweest zijn die de juiste richting wezen. „Die mensen hebben wij nauwelijks.”

Christenen hebben een rol in het debat over kernwaarden. Maar het belangrijkste is, aldus Segers, het voorleven van christelijke waarden zoals naastenliefde, gastvrijheid en de liefde tot God. „Het is cruciaal dat er christenen zijn die laten zien wat het Evangelie concreet betekent. Er kunnen nieuwe kansen komen voor het christendom.”

Bron: Reformatorisch Dagblad

WI met kerstreces

Tue, 22 Dec 2009 19:56:44 +0100

Alle medewerkers van het WI wensen u gezegende feestdagen en goede jaarwisseling toe. Van 25 december tot 8 januari is het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie gesloten. Na die tijd zijn we weer bereikbaar.

Eerste lichting Fellows studeert af

Mon, 21 Dec 2009 19:19:19 +0100

De eerste editie van het Fellowsprogramma is deze maand succesvol afgesloten. Twaalf deelnemers studeerden deze maand af met essays over uiteenlopende onderwerpen en werden officieel Fellow van het WI. Tijdens een feestelijke bijeenkomst ontvingen ze een oorkonde en beeindigden zo een jaar lang discussie met en over belangrijke denkers over christelijke politiek.

De fellows lazen afgelopen jaar in twaalf bijeenkomsten grondteksten die belangrijk zijn geweest voor de ontwikkeling van de politieke filosofie van de ChristenUnie. Ze deden dat onder begeleiding van WI-medewerker Geert Jan Spijker. Tientallen jongeren solliciteerden op een plek in het programma, maar slechts twaalf van hen werden uitgenodigd om daadwerkelijk mee te doen.

Een tweede ronde van het Fellowsprogramma draait sinds september 2009, onder leiding van WI-directeur Gert-Jan Segers en een derde ronde start in januari van 2010. De eerst volgende mogelijkheid om te solliciteren is voor het programma van 2011. Meer informatie over het Fellowsprogramma is te vinden op onze website: http://wi.christenunie.nl/fellows

De 9 zegeningen van 2009

Tue, 22 Dec 2009 19:46:06 +0100

Het einde van het jaar nadert. Tijd voor een WI-terugblik. 2009 was een jaar met vele zegeningen. We mochten meer dan 1300 nieuwe donateurs verwelkomen, de eerste 12 fellows mochten afstuderen, we brachten de langverwachte islamstudie uit en tal van andere interessante publicaties zagen het daglicht. We kijken dankbaar terug in 9 punten.

We danken onze hemelse Vader voor alles wat we mochten doen. Hieronder enkele voorbeelden van ons werk in 2009:

1. Meer dan 1300 nieuwe donateurs

Dankzij onze donateurs kunnen wij ons werk blijven doen. Bedankt voor uw steun in 2009! We mochten ruim 1300 nieuwe donateurs verwelkomen in 2009!

2. Islamstudie

Directeur Gert-Jan Segers schreef dit najaar zijn Islamstudie af. Het boek werd zeer positief ontvangen binnen en buiten de partij. Komende weken rolt een tweede druk van de pers.

3. Fellowsprogramma

In 2009 startte het WI met het Fellowsprogramma. Een speciaal studieprogramma, waarin vijftien talentvolle studenten in discussie gaan met en over belangrijke denkers uit de traditie van de ChristenUnie. In 2010 gaat de derde ronde van start. Ook hiervoor ontvingen we weer vele tientallen sollicitaties.

4. 4 x DW

Er verschenen afgelopen jaar weer vier prachtige nummers van DW, ons studiemagazine. U kunt alle nummers nog eens digitaal teruglezen op onze website: wi.christenunie.nl

5. Opunie.nl

Aan het begin van het jaar lanceerde het Wetenschappelijk Instituut de succesvolle discussiewebsite Opunie.nl. De bezoekersaantallen waren hoog en zijn dat gebleven. Binnenkort wordt de website inhoudelijk vernieuwd, om meer mensen bij de discussies te betrekken.

6. Betutteling

In het voorjaar kwam het WI met een studie over de zin en onzin van de betuttelingskritiek op het kabinet. Een interessante studie over beeldvorming en inhoud.

7. Bioenergie

In 2009 maakte het WI enkele grote sprongen in het al langer lopende duurzaamheidsproject. Zo kwam er een publicatie uit over bioenergie. Een belangrijk bijdrage aan een actueel debat.

8. Volle opiniepagina’s

De medewerkers van het WI lieten regelmatig van zich horen op de opiniepagina’s van de gerenommeerde kranten. Ze zetten een boom op over de toetreding van Turkije, duurzaamheid, christenen in de SP, de islam, vrijheid, de smalle marges van christelijk Nederland en vele andere onderwerpen.

9. Inspirerende congressen, lezingen en symposia

Het grote voorjaarscongres over Islam, de Groen van Prinstererlezing van André Rouvoet, een serie stadsdebatten, een symposium over duurzaamheid, verschillende tafelgesprekken en nog veel meer. Waar u het WI afgelopen jaar ook bezocht, het debat vloog u om de oren.

Agenda voor 2010

Ook in 2010 hopen we vele activiteiten te mogen ondernemen. Voor in uw agenda:

5 feb - Tafelgesprek Moreel kapitaal
19 feb - Symposium ‘Dienstbaarheid, Vrijheid, Duurzaamheid’
9 okt - Congres over Vrijheid
12 nov - Symposium 'Duurzaamheid'

Reformatorisch Dagblad: "ChristenUnie: driemaal R"

Mon, 07 Dec 2009 10:05:15 +0100

Het WI is al een tijd bezig met een groot project op het gebied van Duurzaamheid. In het najaar moet dit resulteren in een boek over duurzaamheid. Het eerste denkwerk van de projectgroep kwam onlangs al boven drijven. Het Reformatorisch Dagblad besteed in een artikel over afvalscheiding en duurzaamheid aandacht aan het '3 x R-principe'.

De ChristenUnie stelt drie kernwaarden centraal in haar denken over duurzaamheid en klimaat: rechtvaardigheid, rentmeesterschap en relevantie. „We belijden in de kerk dat we niet onze eigen baas zijn, maar dan moeten we ook niet leven alsof we dat wel zijn”, zegt Rob Nijhoff van het Wetenschappelijk Instituut van de partij.

Binnen de ChristenUnie is een stuurgroep bezig met een rapport over duurzaamheid, dat naar verwachting volgend jaar verschijnt. Daarin wordt aangehaakt bij de ”triple P”, de drie kernwaarden die wereldwijd een belangrijke rol spelen in de klimaatdiscussie: people, planet, profit. De ChristenUnie vertaalt die begrippen naar driemaal R: rechtvaardigheid (people), rentmeesterschap (planet) en relevantie (in plaats van profit). Nijhoff: „Daarmee geven we de internationaal erkende waarden een eigen, meer richtinggevende invulling.”

De ChristenUniemedewerker geeft aan dat de stuurgroep moeite had met de term ”profit”. „Profijt als motivatie van economisch handelen vinden we wel erg plat geformuleerd. Het gaat naar ons idee om relevantie. Winst is niet vies, maar waar doe je het voor? Is het dienstbaar?”

Bron: RD

Nieuwe DW: Stabiel & betrokken

Wed, 02 Dec 2009 08:00:00 +0100

De nieuwe DW staat in het teken van de lokale verkiezingen. Eindredacteur Geert-Jan Spijker: "Lokale overheden staan aan de vooravond van grote veranderingen. De crisis en andere ontwikkelingen maken onorthodoxe maatregelen nodig, niet alleen landelijk. Lukt het de ChristenUnie ook dan stabiel en betrokken te blijven?"

Wat gaat er gebeuren in gemeenteland de komende decennia? We gaan naar een ander soort economie, de bevolking gaat krimpen en er komen meer behoeftigen. Daarnaast – zo signaleert de auteur van het openingsartikel – moeten nieuwe gemeentebesturen ermee rekenen dat de komende jaren omvangrijke rijksbezuinigingen zullen laten zien van minimaal 10% tot 15%. Om dit op te vangen is de kaasschaafmethode niet voldoende, een trendbreuk is nodig. Zeker omdat andere inkomsten gaan afnemen en het veel geld gaat kosten om te komen tot lokale verduurzaming. Kortom, het wordt geen ‘business as usual’: er is minder geld en er zijn grotere uitdagingen.

Stabiel

Dat vraagt het nodige van de politiek, ook van de ChristenUnie. ‘Stabiel’ en ‘betrokken’ zijn gekozen als typeringen. Deze waarden zullen op de proef gesteld worden. Zal de partij een rots in de politieke branding blijken? Kunnen mensen van ChristenUnie-bestuurders op aan in moeilijke tijden? We moeten - zelfkritisch – de lat van betrouwbaarheid, transparantie en kwaliteit hoog leggen. Het zijn waarden waar we zuinig op moeten zijn, aldus de Apeldoornse wethouder Paul Blokhuis. “Dit betekent richting de verkiezingen: geen overspannen verwachtingen wekken bij de kiezers, zeker niet in tijden van bezuinigen. Men moet weten waar we voor staan en dat we geen spelletjes spelen.”

Betrokken

Daarnaast is van belang dat politici echt betrokken zijn op burgers. Dit betekent meer dan vanuit het gemeentehuis beleid maken. Politici moeten de paden op, de wijken in. Werkelijke interesse tonen in het verhaal van burgers. Betrokkenheid is ook een oproep tot burgers zelf. Centraal in het christelijk-sociale gedachtegoed staat immers onderlinge zorg. Burgers hebben de verantwoordelijkheid naar elkaar om te zien, aldus ook ChristenUnie-bestuurders Jan de Wit en Aldrik Dijkstra uit Hilversum.

ChristenUnie

Het aantal bestuurders binnen de ChristenUnie is sterk gegroeid sinds haar ontstaan. Na tien jaar telt de partij ruim 400 raadsleden en meer dan 70 wethouders. Groei de komende verkiezingen vergroot de noodzaak te investeren in nieuwe politici. Lokale besturen hebben hier, als ‘skelet van de partij’, een spilfunctie (Tjitske Kuiper). Investeren in kwalitatief goede ChristenUnie-politici houdt de partij zelf stabiel en betrokken, maar bevordert ook dat we die waarden met resultaat uit kunnen blijven dragen in de samenleving.

DW 4: binnenkort op de mat.

Rob Nijhoff docent bij kaderschool ChristenUnie

Mon, 30 Nov 2009 17:01:20 +0100

Sinds vorig cursusjaar biedt de Kaderschool de cursus Verdieping christelijk-sociale politiek aan. De belangstelling voor deze cursus is groot. Rob Nijhoff, ��n van de docenten van deze cursus en wetenschappelijk medewerker bij het WI, vertelt wat er zo bijzonder is aan de verdiepingscursus.

“Het is een vervolg op de cursus ‘Welkom bij de ChristenUnie’, die heel summier ingaat op de geschiedenis
en voorlopers van de ChristenUnie, en op de verschillen met bijvoorbeeld SGP en CDA. In de verdiepingscursus halen we gereedschap tevoorschijn uit de gereedschapskist waarmee we binnen de ChristenUnie rondlopen en die in de loop van eeuwen gevuld is. De deelnemers vullen hiermee hun eigen gereedschapskist. Eén van de werktuigen is het vergelijken van de standpunten van de ChristenUnie met die van andere christelijke partijen. Dit helpt om je sterker bewust te worden van de positie van je eigen partij.”

Meer in de komende DW.

"Cultuur maakt Turkije ongeschikt als EU-lid" (ND)

Wed, 18 Nov 2009 13:23:29 +0100

Het getuigt van wijsheid om een land als Turkije dat nooit van harte de keuze voor Europa heeft gemaakt, niet op te nemen in de Europese Unie. Aldus Gert-Jan Segers in reactie op de kritiek dat ze Turkije onchristelijk behandelt. Die kritiek kwam van Koert van Bekkum, van het Nederlands Dagblad.

Naast waardering voor de islamstudie 'Voorwaarden voor vrede' bleef de passage over Turkije bij Koert van Bekkum ( Nederlands Dagblad 2 november) als een graat in de keel steken. Hij noemt die 'onwaarachtig', 'onhistorisch' en 'hypocriet'. Afgezien van de woordkeus is het onderwerp zeker een discussie waard, want in Europa staan we voor een belangrijke keuze. Hoort Turkije bij Europa of niet?

Turkije zou de belofte zijn gedaan dat het land EU-lid kan worden en Van Bekkum zegt met zoveel woorden dat het 'onchristelijk' is om die belofte niet te houden. Maar wie heeft welke belofte gedaan?

Geen enkele Europese leider, commissie of vergadering heeft Turkije ooit het lidmaatschap beloofd, laat staan dat de ChristenUnie of ik een belofte hebben gedaan waar we ons aan zouden moeten houden. Het enige wat Turkije is beloofd, is de status van kandidaat en een langdurig onderhandelingstraject. Dat traject is er juist voor om te beoordelen of Turkije lid kan worden, conclusies zijn nog lang niet getrokken. Wat ik daarbij inbreng, zijn overwegingen op grond waarvan ik van mening ben dat Turkije beter onze beste buurman kan worden dan te worden opgenomen in de Europese familie. En laten we bij een meningsverschil daarover een andere overtuiging niet te snel bestempelen als 'christelijk' of 'onchristelijk'. Dat is niet erg bevorderlijk voor een goed gesprek.

Om het in het debat ,,alleen maar over culturele verschillen'' te hebben, is volgens Van Bekkum 'onwaarachtig'. Ook daar is veel op af te dingen. Afgezien van het feit dat de ChristenUnie in haar laatste Europese programma het bij Turkije over heel wat meer heeft dan cultuur, is het inzicht dat cultuur een cruciale factor is de laatste twee decennia sterk gegroeid.

Protestant

Na jaren van cultuurrelativisme is met politicologen als Samuel Huntington, Francis Fukuyama en Ronald Inglehart de oude notie van Max Weber teruggekomen dat cultuur ertoe doet en dat iedere cultuur religieuze wortels heeft. Waarom zijn negen van de tien minst corrupte landen in de wereld landen met een protestantse cultuur? Waarom is de combinatie van democratie en islam zo'n ingewikkelde? Zonder zicht op het culturele en religieuze aspect is daar geen afdoende antwoord op te geven.

Europa is een multiculturele samenleving geworden ,,in een vlaag van verstrooidheid'' (Christopher Caldwell). Bij de massa-immigratie van de laatste decennia zag het dominante cultuurrelativisme geen enkel probleem in de toenemende culturele verscheidenheid. Het leidde tot een ,,multicultureel drama'' (Paul Scheffer), waar we nog lang niet mee klaar zijn. Als wij nu bij de discussie over het Turkse EU-lidmaatschap opnieuw in een vlaag van verstrooidheid de culturele verschillen over het hoofd zien, dan zullen we in de toekomst in een nog veel groter multicultureel drama belanden.

Europa is niet alleen een economisch samenwerkingsverband, maar ook een gemeenschap van waarden. Wie daarbij de culturele verschillen tussen het katholieke Zuid-Europa en 'protestantse' Noord-Europa op eenzelfde niveau plaatst als de culturele verschillen tussen Europa en Turkije, is overmoedig. Behalve een beladen geschiedenis waarin Turkije en Europa vaak 'de ander' voor elkaar zijn geweest, illustreren bijvoorbeeld de verminderde godsdienstvrijheid en grote waardering voor autoritair leiderschap het feit dat de Turkse samenleving inderdaad anders is. Onderzoek van Inglehart naar waarden en overtuigingen plaatst het islamitische Turkije op een heel andere plaats op de culturele kaart dan welk Europees land ook. En bij een land met ruim 75 miljoen inwoners weegt dat zwaar.

Moslimbroederschap

Koert van Bekkum vreest dat afwijzing van een Turks EU-lidmaatschap Turkije richting Midden-Oosten en islamisme zou duwen. Het is het bekende argument dat Turkije de brug kan slaan tussen de wereld van islam en Europa. Het historische precedent dat er op dit punt ligt, is dat van Ataturk. Na de Eerste Wereldoorlog hervormde hij Turkije tot een seculiere staat en bande hij de islam uit het openbare leven. Dat leidde in het Midden-Oosten tot precies het omgekeerde effect als waarop veel voorstanders van een Turks EU-lidmaatschap hopen. Het provoceerde destijds namelijk een fundamentalistische reactie in de Arabische wereld en leidde tot de oprichting van de Moslimbroederschap met een theologie waar we tot de dag van vandaag nog last van hebben. En in Turkije zelf blijkt nu dat politieke en juridische veranderingen geen seculiere samenleving kunnen afdwingen. Tachtig jaar na Ataturk is de islamitische AK-partij aan de macht en heeft de kleine christelijke minderheid in Turkije het moeilijker dan ooit.

Is cultuur allesbepalend? Zeker niet. Ook de Turkse samenleving kan kiezen voor democratie en godsdienstvrijheid. Maar waar die keuze nog nooit van harte is gemaakt, waar aantoonbare culturele verschillen en grote politieke problemen ons parten spelen, daar getuigt het van wijsheid als Europa en Turkije er voor kiezen om goede buren te worden. Want we kunnen Turkije niet dwingen te worden wat het niet is: een Europees land.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en publiceerde vorige week de islamstudie 'Voorwaarden voor vrede'.

Lees hier het artikel van Koert van Bekkum, waarop onderstaande een reactie is.

Gert-Jan Segers kruist degens met Karen Armstrong

Wed, 18 Nov 2009 09:53:41 +0100

"Karen Armstrong is na�ef", dat zei Gert-Jan Segers afgelopen maandag in het KRO televisieprogramma Schepper & Co. Segers ging in discussies met Herman Philipse, opsteller van het athe�stisch manifest, over het nieuwste boek van Armstrong. Daarin heeft zei een Handvest voor compassie opgenomen; een tegengif voor een fundamentalistische interpretatie van religie.

http://schepperencotv.ncrv.nl/ncrvgemist/schepper-co-67

Spijker: "SP niet zo vriendelijk ten opzichte van christenen" (ND)

Wed, 11 Nov 2009 10:48:47 +0100

"De spagaat van de SP omtrent godsdienstige zaken maakt de partij onvoorspelbaar.", dat betogen Geert-Jan Spijker, Eimert Muilwijk en Peter van Duijvenbode in het Nederlands Dagblad. In diezelfde krant schreven Ronald van Raak en Arjan Vliegenthart eerder dat de SP niet tegen maatschappelijke inzet van gelovigen is. "Een motie van de SP van diezelfde dag maakte iets heel anders duidelijk"

De SP is voorstander van eenieder die zich wil inzetten vanuit naastenliefde en besef van rentmeesterschap, betogen Van Raak en Vliegenthart. Geweldig! Dit zijn kernwaarden binnen het christendom en het is mooi dat de SP zich daarvoor inspant. We zijn ervan overtuigd dat deze noties goed zijn voor de inrichting van de samenleving. Hoe meer politieke partijen deze waarden omhelzen, hoe beter voor Nederland.

Wantrouwen

Helaas heeft de SP vervolgens weinig vertrouwen in orthodoxe christenen die zich vanuit deze waarden in onze samenleving willen inzetten. Dat blijkt wel uit de motie die de overheidssteun aan Tot Heil Des Volks wil laten opzeggen. De SP wantrouwt organisaties als Het Scharlaken Koord en wil hun liever geen subsidie verlenen. Blijkbaar zijn christelijke waarden in orde - ze stempelen zelfs de SP! -, maar een levend geloof in de God van die waarden is verdacht. Zodra christenen hun geloof buitenshuis, bijvoorbeeld in hulpverlening of onderwijs, gaan uitoefenen, kan het namelijk fout gaan. Dat kan volgens de SP beter aan de 'neutrale' overheid overgelaten worden.

In heel Nederland is zogeheten inclusieve neutraliteit het uitgangspunt van aanbesteding. Dat betekent dat ook organisaties met een levensbeschouwelijke overtuiging overheidsbeleid mogen uitvoeren. De VVD, D66 en nu ook de SP eisen echter exclusieve neutraliteit. Zo'n volledige neutraliteit van individuen en organisaties is evenwel een illusie, die veel politieke partijen blind maakt voor de realiteit.

Iedere organisatie heeft een visie op leven, op zingeving, etc. Wat seculier heet, is meestal een mix van breed verspreide overtuigingen. 'Seculier' is daarom een misleidende term. Daarmee geef je overtuigingen en instellingen de schijn van - niet-bestaande - objectiviteit of neutraliteit. Hetzelfde gebeurt door grofweg 'gelovigen' van 'ongelovigen' te onderscheiden, en niet bijvoorbeeld atheïstische humanisten van niet-atheïstische humanisten. Wie zijn ongelovigen? Mensen zonder overtuiging? En is een uitgesproken atheïst ongelovig, even los van de vraag hoe spiritueel hij of zij verder ook in de weer is?

Randvoorwaarden

Niet levensbeschouwing, maar prijs en kwaliteit (en de verhouding tussen beide) moeten centraal staan bij aanbesteding van publiek werk. Uiteraard horen er wel randvoorwaarden gesteld te worden aan hoe de overtuiging wordt ingezet tijdens het werk. Het mag niet zo zijn dat bij jeugdwerk kinderen verplicht worden tot bidden - voor zover mogelijk - of dat bij uitstapprogramma's voor prostituees men mee moet naar de kerk. Het Scharlaken Koord heeft echter duidelijk aangegeven geloof niet aan klanten op te leggen en niemand van hulp uit te zonderen. En toch bleef SP tegen een gemeentelijke subsidie voor deze christelijke organisatie.

De SP benadrukt sterk de rol van de staat als het gaat om hulp en zorg. Ze gaat er daarbij vanuit dat die overheid wel neutraal is. Maar dat is onzin. Overheidsoptreden is altijd gekleurd.

Ook een strikte scheiding tussen kerk en staat is een illusie. Ze zijn wel onderscheiden (in ambt en verantwoordelijkheid), maar tegelijk op elkaar betrokken. Kerken zijn ook sociale instituties die al eeuwenlang en nog steeds een rol vervullen in de samenleving. De overheid kan dat niet negeren. Ze heeft immers een dienende functie voor het welzijn van de hele samenleving. Ze heeft te beseffen dat een deel van de burgers zijn welzijn ontleent aan het leven als gelovige en als lid van een geloofsgemeenschap. Daar moet ze ook niet krampachtig over doen. We moeten oppassen met het tegenover elkaar zetten van 'neutrale' overheidsinstanties en 'gekleurde' levensbeschouwelijke organisaties.

Dat maakt ons ook minder bekrompen bij het steunen door de overheid van identiteitsgebonden organisaties.

Van Raak en Vliegenthart hebben gelijk wanneer ze zeggen dat niet alle vrijwilligerswerk afhankelijk moet worden van de subsidie. Er zijn al voldoende christelijke organisaties aan het staatsinfuus doodgebloed. Het is echter niet aan de SP om levensbeschouwelijke organisaties bij voorbaat uit te sluiten.

IJmert Muilwijk is voorzitter van PerspectieF, de jongerenorganisatie van de ChristenUnie. Geert Jan Spijker is medewerker van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Peter van Duijvenbode is landelijk bestuurder van de ChristenUnie.

"Laat Wilders niet zwelgen in zijn rol" (Katholiek Nieuwsblad)

Wed, 18 Nov 2009 09:52:59 +0100

"De ChristenUnie heeft met Voorwaarden voor vrede een volwassen islamstudie gepresenteerd. Waar blijven de andere partijen?" Dat vraagt Henk Rijkers zich hardop af. De journalist sprak voor het Katholiek Nieuwsblad met Gert-Jan Segers, de auteur van de islamstudie 'Voorwaarden voor vrede'. Een gesprek over Wilders, minister van der Laan en Hans Hillen.

Lees hier het hele artikel

Segers: 'EU-lidmaatschap Turkije is echt een brug te ver' (NRC)

Mon, 02 Nov 2009 11:45:18 +0100

"Volgens onderzoek van de Eurobarometer is slechts 28% van de Europese bevolking voor een Turks EU-lidmaatschap. 59% is tegen. En misschien voelt die meerderheid, beter dan de politieke elite, aan dat Turkije nooit het Europese land kan worden wat het niet is." Dat betoogt Gert-Jan Segers in een opiniestuk voor NRC Handelsblad en NRC-next:

Turkije kan nooit worden wat het niet is

Volgens veel Europese en Turkse politici is Turkije de brug tussen Europa en de islamitische wereld. Terwijl de Europese en Turkse onderhandelaars de tijd nemen om over Turkse toetreding tot de EU te praten, hebben de meeste Europese burgers echter al hun oordeel geveld. Volgens onderzoek van de Eurobarometer is slechts 28% van de Europese bevolking voor een Turks EU-lidmaatschap. 59% is tegen. En misschien voelt die meerderheid, beter dan de politieke elite, aan dat Turkije nooit het Europese land kan worden wat het niet is.

nationalisme en islamisme

Al in 1992 zei de toenmalige Turkse president, Turgut Özal, dat veel bezwaren verzonnen zijn om de ware reden te verhullen. “De echte reden is dat wij moslim zijn en zij christen, maar dat zeggen ze niet.” Hoewel Europa minder christelijk is dan Özal veronderstelde, heeft hij waarschijnlijk gelijk dat de diepere reden voor afwijzing van het Turkse EU-lidmaatschap met religie en cultuur te maken heeft. Turkije is geen Europees land, niet alleen in geografisch maar ook in cultureel opzicht. Turkije maakt geen deel uit van de Europese geschiedenis waarin Westers christendom, de Renaissance, de Verlichting en de opkomst van de democratie het culturele landschap hebben bepaald. Ook al is Turkije geen islamitische staat, het heeft wel een islamitische cultuur. Ook al voerde Ataturk in de jaren twintig van de twintigste eeuw ingrijpende moderniseringen door en worden momenteel Turkse wet- en regelgeving aangepast, deze juridische en politieke veranderingen kunnen nooit een geschiedenis en een cultuur veranderen. En in die geschiedenis stonden de Turken en Europeanen vaker tegenover elkaar dan naast elkaar.

De vraag is hoe anders Turkije nu is en in hoeverre de huidige verschillen bepalend zijn voor toetreding tot de EU. Samuel Huntington noemde Turkije “een verscheurd land.” De paradoxale situatie is dat de seculiere ‘Kemalisten’ vanuit nationalistische overwegingen tegen toetreding tot de EU zijn, terwijl de islamitische AK partij van premier Erdogan en president Gül weer vòòr toetreding is. Maar tegelijkertijd heeft juist de opkomst van die AK partij ook weer alles te maken met de groeiende islamisering van het land en de verminderde godsdienstvrijheid. Die ontwikkeling heeft zelfs geleid tot gewelddadige aanvallen op christenen door radicale moslims, waarbij in 2007 een Duitse en twee Turkse christenen werden gedood. Het oudste, nog functionerende klooster in Turkije wordt momenteel met sluiting bedreigd omdat drie burgemeesters van omliggende dorpen hebben geklaagd over ‘anti-Turkse activiteiten’ en verspreiding van het christendom. Het verwijt tegen de monniken in het 1600 jaar oude klooster is een voor Turkije typerende mix van nationalisme en islamisme.

‘de ander’ voor elkaar

Cultuur en religie doen er toe. Volgens de directeur van het grootschalige World Values Survey, Ronald Inglehart, leidt het feit dat een bepaald land historisch gezien protestants, orthodox, islamitisch of confucianistisch is tot culturele zones met zeer onderscheiden waardensystemen. Volgens Inglehart wordt ook de democratische vitaliteit mede bepaald door de cultuur van een land. Daarbij zijn culturele waarden als onderling vertrouwen en tolerantie van groot belang. Inglehart stelt ook dat ‘op de lange termijn democratie niet wordt bereikt door institutionele veranderingen of door keuzes van de elite, maar vooral afhangt van de waarden en overtuigingen van gewone burgers.’ Het is ook op dat niveau dat Turkije zich onderscheidt van Europese landen als een land met bijvoorbeeld weinig onderling vertrouwen, relatief veel corruptie en veel waardering voor autoritair leiderschap. Verder worden alle EU-landen, ook de Oost-Europese, door de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Freedom House als ‘vrije landen’ aangemerkt. Turkije wordt nog altijd slechts ‘gedeeltelijk vrij’ genoemd (met een ‘3’ voor zowel de politieke als burgerlijke vrijheden, op een schaal van 1, vrij, tot 7, niet vrij). Een cultuur is uiteraard niet in beton gegoten en kan ten goede veranderen. Maar voorlopig geldt dat de afstand tussen Turkije en Europa groter is dan de Bosporus doet vermoeden.

Voor Samuel Huntington illustreerde de metafoor van Turkije als brug ook de tragiek het land. Een brug is namelijk een kunstmatige constructie tussen twee vaste entiteiten waar hij allebei niet bij hoort. Waar Turkije en Europa zo lang ‘de ander’ voor elkaar zijn geweest, waar de culturele verschillen zo aanwijsbaar zijn en waar in verschillende Europese landen de integratie van moslimmigranten zo moeizaam verloopt, daar is de toetreding van Turkije tot de EU voorlopig een brug te ver.

Met een geprivilegieerd partnerschap, zoals eerder voorgesteld door Duitsland en Oostenrijk, wordt het beste van twee werelden gecombineerd. De EU biedt Turkije alle mogelijke economische voordelen, ze werken binnen zo’n partnerschap op allerlei terreinen samen, zonder dat zowel Europeanen als Turken zich door elkaar bedreigd voelen vanwege een volledige integratie van Turkije in de Unie. Dat is een beter begaanbare weg dan een EU-lidmaatschap waar zo weinig draagvlak voor is. En die duidelijkheid kan ook maar beter zo snel mogelijk worden geschapen.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en presenteert maandag 26 oktober zijn islamstudie ‘Voorwaarden voor vrede’.

Opiniestuk Volkskrant: "Laten we luid en duidelijk botsen"

Wed, 28 Oct 2009 12:02:02 +0100

In het islamdebat moeten christenen een cruciale rol spelen. Want zonder vitaal christendom weten we niet waar we het zoeken moeten. Dat schrijft Gert-Jan Segers vandaag in de Volkskrant. Segers presenteerde afgelopen maandag zijn islamstudie 'Voorwaarden voor vrede'.

In het islamdebat moeten christenen een cruciale rol spelen. Want zonder vitaal christendom weten we niet waar we het zoeken moeten.

Toen op 2 november 2004 Theo van Gogh met acht kogels van zijn fiets werd geschoten en met een messteek aan zijn einde kwam, stierf niet alleen een luidruchtige filmmaker en columnist. Die dag knapte er iets in de Nederlandse samenleving. De moord, die werd gepleegd door Mohammed B., een in Amsterdam geboren en getogen Marokkaanse Nederlander, was ook het einde van een multiculturele droom.

Het was het einde van een samenleving waarin culturele verschillen alleen maar een verrijking waren, waarin de Nederlandse identiteit werd gerelativeerd om het nieuwkomers zo gemakkelijk mogelijk te maken en waarin de islam vooral een exotische aanwinst voor onze veelkleurige samenleving was. Nieuwkomers mochten ‘integreren met behoud van eigen cultuur’ en weinig Nederlanders zagen daar iets tegenstrijdigs in.

Ongemakkelijk

De fatale ontmoeting tussen Van Gogh en B. was ook de botsing tussen twee subculturen die zich door elkaar bedreigd voelen. Een deel van de seculiere meerderheid voelt zich erg ongemakkelijk bij de terugkeer van religie, bij wat Gilles Kepel la revanche de Dieu noemt. Voor de seculier-liberale goegemeente is iedere hoofddoek een bedreiging voor de ‘verworvenheden’ van de afgelopen decennia. En het huidige kabinet hoeft maar een tittel of jota aan de abortuswet te wijzigen of even langer na te denken over embryoselectie en de Elsbeth Etty’s van dit land hebben het niet meer. Ze staan op scherp.

Daar tegenover staat het onbehagen van jonge moslims waarvan Mohammed B. een extreme representant was. Bij hen is er een conflict tussen enerzijds een innerlijke overtuiging, met het doen en laten van een Arabische profeet van 1300 jaar geleden als de maat der dingen, en anderzijds een omringende samenleving waarin alles mag en niets moet. Ze zitten knel tussen de plattelandscultuur van hun ouders en een hedonistische westerse cultuur. Het is een niemandsland waarin velen ofwel de ‘zuivere islam’ van het salafisme omarmen ofwel met hun wangedrag een grote middelvinger naar iedereen opsteken.

Innerlijke gespletenheid

In veel gevallen leidt het conflict van de tweede en derde generatie islamitische allochtonen letterlijk tot een innerlijke gespletenheid. De eerste generatie van Marokkaanse Nederlanders heeft vier keer zoveel kans op schizofrenie dan autochtonen, terwijl de tweede generatie daar zeven keer zoveel kans op heeft.

Naast het gevoel van verlies bij de seculier-liberale meerderheid en de islamitische minderheid is er ook het ‘christelijke verlies’.

Op 2 november 2004 knapte er iets in de Nederlandse samenlevingIkzelf maak deel uit van een gemeenschap die leeft met een herinnering aan een christelijk verleden, golven van secularisatie en paarse politiek over zich heen heeft gehad en steeds sterker het gevoel heeft gekregen dat er voor haar slechts een plaats in de culturele marge is. Toen onze huidige grondwet in de verf werd gezet en het liberalisme werd geformuleerd, was het christendom een nog algemeen aanvaarde bron van moraal. Dat is niet langer het geval.

Vervreemding

In het islamdebat en de zoektocht naar onze nationale identiteit is duidelijk dat dit land geen christelijk land meer wil zijn. Daarmee kennen alle deelnemers aan het huidige debat gevoelens van verlies en vervreemding. Het ideaal van een multiculturele samenleving is voorbij, religie is terug, moslims voelen zich miskend en christenen gemarginaliseerd. In het islamdebat zijn we aanbeland aan de Boulevard of Broken Dreams.

Dit is het uitgelezen moment om het gevoel van verlies te boven te komen. We hebben de weerbarstige en ingewikkelde culturele werkelijkheid te aanvaarden en zullen de overtuigde keuze voor elkaar moeten maken. Niet omdat we elkaars beste vrienden zijn, niet omdat we geen verschillen meer willen zien, maar wel omdat we geen andere keuze hebben dan die voor een gezamenlijke toekomst. We zijn elkaars naasten, elkaars buren, we zullen het met elkaar moeten doen, ook al erger je je soms kapot aan die ander.

Een keuze voor elkaar impliceert niet het einde van het debat, integendeel. Laten we onze inzet in het culturele debat allemaal luid en helder verwoorden. Maar de inzet zal niet langer zijn elkaar bij voorbaat vanwege een (niet-)religieuze achtergrond uit te sluiten, weg te pesten of schrik aan te jagen.

Het minimum

Het zal er voor ons allemaal op aankomen dat we ons verenigen rond het absolute culturele minimum van onze samenleving: onze politieke en religieuze vrijheden en een besef van verantwoordelijkheid voor elkaar. Iedereen die niet kan leven met onze vrijheden heeft hier geen toekomst. Iedereen die dat wel kan, moet vooral luid, duidelijk en verbaal met andersdenkenden botsen.

De bijdrage van christenen is daarbij cruciaal. Want ik ben er van overtuigd dat zonder een vitaal christendom deze samenleving geen idee heeft waar ze vandaan komt en, in de zoektocht naar identiteit en moraal, niet meer weet waar ze het zoeken moet.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Afgelopen maandag verscheen zijn islamstudie Voorwaarden voor vrede.

Meer islam? Kijk in het islamdossier

'ChristenUnie komt met islamstudie, nu CDA nog'

Tue, 27 Oct 2009 09:11:14 +0100

'Een uitgestoken hand naar iedereen die erbij wil horen en een pedagogische tik voor iedereen die dat niet wil.' Zo karakteriseert Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, de nieuwe islamstudie Voorwaarden voor Vrede. Segers nam in 2008 het roer over en hield een reeks debatten over de gevolgen van moslim-immigratie. Het boek is daar deels een weerslag van.

Hij reikte de eerste exemplaren maandag uit aan partijleider André Rouvoet en Paul Scheffer, denker van PvdA-huize en pionier van het hedendaagse integratiedebat.

Segers is, bekende hij, pessimistischer over ‘de kans dat Nederland het gaat redden’ dan Scheffer. ‘Om eerlijk te zijn: ik houd mijn hart vast.’ De immigratie heeft ‘gevoelens van verlies, vervreemding en zorg voor de toekomst’ veroorzaakt, schetst hij. Wie niets met religie heeft, vreest de terugkeer ervan en maakt zich zorgen om de vrijheid van meningsuiting, moslim-immigranten voelen zich tweederangsburgers en veel christenen zien het islamdebat als bewijs dat Nederland van God los is.

De studie stelt dat Nederland in een identiteitscrisis zit en zet onaangename feiten op een rij. Werkloosheid, criminaliteit en extremisme komen veel vaker voor onder de tweede en derde generatie nieuwkomers dan onder de eerste. Anderzijds tonen Nederlanders zich slechte gastheren: je bent en blijft allochtoon.

Segers roept op tot ‘verbondsdenken’: maak een keuze voor elkaar, beloof elkaar trouw en steun. Maar bewaak ook de grenzen van de rechtsstaat beter, trek een scherpere grens tussen degenen die erbij willen horen en degenen die dat niet willen.

Scheffer konden die ‘Voorwaarden voor Vrede’ wel bekoren. ‘Deze nota draagt absoluut bij aan het debat. Het zou een aansporing moeten zijn voor het CDA, dat daarin nu afwezig is.’

Volgens Scheffer dragen het CDA en ook de PvdA grote verantwoordelijkheid voor het succes van Geert Wilders en zijn PVV. ‘Wel of niet handen schudden, opstaan voor een rechter, hoofddoeken voor de politie? Ze zouden met veel duidelijker anwoorden moeten komen! Onbegrijpelijk dat de partijen van het midden op die punten niet veel meer stabiliteit en zekerheid weten te brengen.’

(de Volkskrant, Ron Meerhof, 27 oktober 2009)

"Aan de slag voor een multiculturele samenleving" (RD)

Wed, 28 Oct 2009 10:31:02 +0100

"Echte eenheid in de multiculturele samenleving kan slechts beginnen bij de kerken." Dat stelde Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, vrijdagmorgen op een conferentie van Samen Kerk in Nederland (SKIN) in Bosschenhoofd, bij Roosendaal. Belangrijke vraag tijdens deze conferentie is hoe christenmigranten actief kunnen meedoen in politiek en maatschappij.

Segers deed persoonlijk ervaring op met culturele verschillen. In 2000 werd hij met zijn vrouw Rianne door de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) uitgezonden naar Egypte, waar hij zeven jaar coördinator was van een christelijk toerustingscentrum. Tijdens zijn werk ervoer hij amper culturele verschillen. „We hadden een gezamenlijke doelstelling, de focus op zending.”

Een tegengestelde ervaring deed Segers op in de VS, waar de verschillen tussen blank en zwart in de samenleving volgens hem sterk worden benadrukt. „Misschien moeten we gewoon aan de slag om een multiculturele samenleving te vormen.”

De kerk is bij het vormen van maatschappelijke eenheid van het allergrootste belang, stelt hij. „In Christus kennen christenen een eenheid die tussen mensen onmogelijk is. In Hem zijn er geen verschillen tussen zwart en wit, man en vrouw. Als we die eenheid beleven, kun je veel van elkaar hebben.”

Een goed voorbeeld van een migrantenkerk noemt Segers de multiculturele ICF-gemeente te Rotterdam. „’s Zondags is er een gemeenschappelijke kerkdienst, waar ruimte is om de verschillen met elkaar te beleven. Doordeweeks zijn er Bijbelkringen voor mensen met dezelfde achtergrond.”

Het gebrek aan participatie van christenmigranten in de politiek wijt de directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie aan de gemakzucht van de politieke partijen. „Het is eenvoudiger om in de eigen, blanke subcultuur te blijven. De migrantenwerkgroep van de CU heeft enige tijd stilgelegen, omdat er te weinig prioriteit aan werd gegeven. Dat is teleurstellend.”

Bovendien is de drempel voor migranten hoog. „Actief-zijn in de politiek vraagt een grondige kennis van ons staatsbestel, de taal en de politieke traditie.”

Om meer christenmigranten deel te laten nemen aan de politiek pleit Segers voor het opzetten van een buddyproject waarbij een CU-politicus wordt gekoppeld aan een migrant. „Door actief mee te doen, kunnen migranten barrières overwinnen.”

Bron: Reformatorisch Dagblad, vrijdag 23 oktober 2009

Nieuwe DW in het teken van lokale politiek

Fri, 16 Oct 2009 09:50:00 +0200

De nieuwe DW zal in het teken staan van lokale politiek, ter voorbereiding op de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart. Met o.a. een interview met Apeldoornse wethouder Paul Blokhuis, Mark Knevel over luchtvaartbeleid, Hans Blokland over emissie-handel en Rein Ferwerda over waterschappen. Het nummer ligt 18 december op de mat.

Solliciteer ook voor het Fellowsprogramma

Wed, 14 Oct 2009 09:10:00 +0200

Voor de derde keer organiseert het WI het Fellowsprogramma. Jaarlijks worden uit een grote groep sollicitanten 12 jongeren geselecteerd die een jaar lang in gesprek gaan met en over grote denkers uit de traditie van de ChristenUnie. Minister Eimert van Middelkoop zal in januari het openingscollege verzorgen. Solliciteren kan tot 30 november.

Kijk voor meer informatie op http://wi.christenunie.nl/fellows

'Geen tweederangs burgers' (ND)

Mon, 12 Oct 2009 16:47:48 +0200

"De multiculturele samenleving als ideaal is mislukt. Waarom zou een moslim moeten integreren in een seculiere, hedonistische samenleving?" Met deze prikkelende opmerkingen daagde Roel Bisschop, historicus, onderwijsman en SGP-Statenlid bezoekers van het Integratiecongres van de RMU uit. Gert-Jan Segers nam de uitdaging aan.

Het gehoor bestond uit de achterban van het in 2002 opgerichte 'Platform waarden normen'. Daarbij zijn zo'n veertig organisaties aangesloten. Het platform werd opgericht in reactie op de oproep, destijds van premier Balkenende, dat de samenleving behoefte heeft aan een herwaardering van waarden en normen. Integratie is zo'n vraagstuk waar de meningen soms heel heftig botsen. De vraag die het platform aan de orde wilde stellen, is hoe daar mee om te gaan en welke rol religie, zowel christelijk als islamitisch, daarin speelt.

Bisschop stelde in zijn lezing vast dat Nederland een joods-christelijke traditie heeft. Die traditie heeft het land gestempeld. De jaren zestig van de vorige eeuw zorgden voor een ,,breukvlak'', met als gevolg dat het historisch besef is weggewist. Velen hebben geen idee meer van hun eigen wortels, concludeerde de historicus. Daardoor raakt de samenleving op drift.

Bisschop wil als antwoord op die verwarring weer nadruk leggen op de traditie die Nederland heeft gestempeld. Dat is niet zo maar iets, die traditie en cultuur heeft een vormende en normatieve waarde. Hij trok daaruit de conclusie dat je dus geen christelijk feest inruilt voor het Suikerfeest of islamitisch onderwijs gelijkstelt met het christelijk onderwijs. ,,Dan heb je iets niet begrepen.''

In reactie op Bisschops opmerkingen kwam ook Gert-Jan Segers in geweer. Hij vreest dat de uitwerking van Bisschops ideeën leidt tot eerste- en tweederangs burgers. Zelf heeft hij tijdens zijn zevenjarig verblijf in Egypte ervaren wat dat inhoudt. Alleen waren daar niet de moslims, maar de christenene de tweederangs burgers.

De historicus zei dat neit te willen, wel wil hij dat de verschillende achtergronden van de diverse bevolkingsgroepen worden "benoemd". Dat betekent voor hem dat op het publieke terrein de "joods christelijke traditie het primaat heeft". Bisschop keert zich tegen het "gelijkheidsdenken", maar wil andere groepen ook niet uitsluiten.

Meer in het ND van zaterdag 10 oktober.

Bron ND: artikel De gereformeerde samenleving bestaat niet

"Allochtoon is niet om over, maar om m�� te praten" (RD)

Wed, 28 Oct 2009 10:02:46 +0100

BUNNIK - Het Platform Waarden en Normen congresseerde vrijdag over integratie. Na een lange dag waren de meeste sprekers, waaronder WI-directeur Gert-Jan Segers, het over ��n ding roerend met elkaar eens: het is tijd om te stoppen met praten en eindelijk die allochtoon gewoon eens op te zoeken.

„Wie heeft het afgelopen jaar allochtone mensen over de vloer gehad?” Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, vraagt het tijdens de workshop die hij geeft. Even blijft het oorverdovend stil. Dan gaan twee vingers omhoog, en nog een schuchtere derde.

„Oké. En wie zit er in een kerk waar allochtonen een plek hebben?” Een enkele vinger meer nu, maar zeker niet meer dan vijf.

Het gebrek aan direct contact met vreemdelingen is illustratief voor de reformatorische gezindte, zo luidt het steeds terugkerend refrein op de congresdag over integratie, bezocht door bijna uitsluitend blanke deelnemers van wie het merendeel man. De enige aanwezige allochtoon is een niet-religieuze Marokkaan, die het probleem desgevraagd weet terug te brengen tot: „We moeten gewoon met elkaar praten. Daarom ben ik hier.”

Onderling contact moet mogelijk zijn, daar zijn de sprekers het ook over eens. Kars Veling, oud-CU-voorman en directeur van een multi-etnische scholengemeenschap: „Ik heb een ideaal voor me van goede buren. Met hen kun je toch ook goed omgaan zonder dat je iets deelt op levensbeschouwelijk vlak?”

Remco Oosterhoff, gemeenteraadslid voor de CU/SGP in Rotterdam: „Ik dacht onderweg in de auto: wéér een dag spreken over integratie en pluriformiteit. Wat als iedereen vandaag op stap was geweest met een criminele Marokkaan of een Antilliaanse tienermoeder?”

Ondanks die relativerende opmerkingen over de eigen aanwezigheid werden er een paar stevige noten gekraakt. Kritiek kwam er op historicus en schooldirecteur Bisschop, die donderdag in deze krant en gisteren op het congres verdedigde dat de Nederlandse staat ontstaan is door „twee formatieve krachten: het gereformeerde protestantisme en het Bijbelse humanisme. Dat besef moet de basis zijn van onze eigen identiteit”, aldus Bisschop, die vindt dat nieuwkomers zich daarvan rekenschap moeten geven.

Volgens diverse aanwezigen overschat Bisschop daarmee sterk de rol die het gereformeerd protestantisme heeft gespeeld. Ook dreigt het gevaar van eerste- en tweederangsburgers, bezwoeren mensen in het publiek. Een aanwezige: „Of je hebt voor iedereen vrijheid van godsdienst, óf je hebt die niet.”

In zijn workshop zegt CU’er Segers zich niet al te zeer vast te klampen aan de christelijke cultuur, „omdat de identiteit van een christen niet zoals bij Wilders in de cultuur ligt, maar in Christus. Dat geldt zelfs voor een kwestie als de zondag. De eerste drie eeuwen hebben christenen het ook zonder de zondag als rustdag gered. Dat geeft ontspannenheid en onbezorgdheid.”

Bron: Reformatorisch Dagblad, 9 oktober 2009

Eimert van Middelkoop eerste gastspreker Fellows 2010

Fri, 02 Oct 2009 10:58:00 +0200

Minister Eimert van Middelkoop zal in januari het openingscollege van het Fellowsprogramma 2010 verzorgen. Het is voor de derde keer dat het WI het Fellowsprogramma organiseert. Jaarlijks worden uit een grote groep sollicitanten 12 jongeren geselecteerd die een jaar lang in gesprek gaan met en over grote denkers uit de traditie van de ChristenUnie. Solliciteren kan tot 30 november.

Meer informatie op http://wi.christenunie.nl/fellows

Gert-Jan Segers: "Testcase voor de islam"

Wed, 30 Sep 2009 10:35:52 +0200

Gert-Jan Segers blikt in een column in De Oogst, het blad van Tot Heil des Volks, terug op de Islamtour van het WI. "Wat me het meest is bijgebleven, is niet de emotie, maar de reacties van uitgenodigde moslimdebaters. Het waren prima ge�ntegreerde mensen, die op een cruciaal moment me toch van hen vervreemdden."

Het was boeiend en soms pittig. De vier islamdebatten die waren georganiseerd ter voorbereiding van een islamstudie die ik dit najaar hoop te presenteren. De bijeenkomsten boden de honderden bezoekers de gelegenheid om uiting te geven aan zorg, angst en hoop. En daar namen velen gebruik van. Wat me het meest is bijgebleven, is niet de emotie, maar de reacties van uitgenodigde moslimdebaters. Het waren prima geïntegreerde mensen, die op een cruciaal moment me toch van hen vervreemdden.

Dat was op het moment waarop ik het schrijnende gebrek aan godsdienstvrijheid in islamitische landen ter sprake bracht. Want in elk land met een islamitische meerderheid hebben niet-islamitische minderheden minder rechten en vrijheden. De overzichten van organisaties als Open Doors, maar ook de rapportage van het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken, laten ieder jaar zien dat christenen in islamitische landen – op zijn best – tweederangsburgers zijn of – erger – worden vervolgd.

Zelfs in Nederland zijn er ex-moslims die, nadat ze christen zijn geworden, te maken hebben met intimidatie en geweld. Nu verwacht ik niet direct dat moslims in Saoedi-Arabië erg ontvankelijk zijn voor een pleidooi voor godsdienstvrijheid. Maar dat zelfs de goed geïntegreerde Nederlandse moslim bij dit probleem gewoon de andere kant op kijkt, is teleurstellend.

Hoge prijs

Als het over de positie van ex-moslims gaat, moet ik onmiddellijk denken aan sommige vrienden in het Midden-Oosten. Zij hebben Jezus Christus als Verlosser en de Zoon van God leren kennen en betalen voor dat geloof vaak een hoge prijs. Sommigen hebben zelfs moeten vluchten voor hun leven. Een fundamenteel mensenrecht, dat van geloofsvrijheid, wordt hen ontzegd. Dat gaat niet over losse incidenten, maar is een structureel patroon in de gehele islamitische wereld. Als dat dan ter sprake komt in een debat in Nederland, is het voor mij een teleurstelling dat de pijnlijke feiten worden ontkend, gebagatelliseerd. Als we het zelfs niet eens kunnen worden over de feiten, dan is een oplossing voor gespannen onderlinge verhoudingen nog ver weg.

Onbestaanbaar

Het is onbestaanbaar dat waar moslims hier in Nederland – terecht – aanspraak maken op godsdienstvrijheid, ex-moslims die vrijheid in de naam van islam wordt ontzegd. In het islamdebat zijn wij ook de advocaten van onze broeders en zusters die vaak lijden om Christus’ wil. We helpen hen niet door moslims hier net zo te behandelen zoals zij in de islamitische wereld worden behandeld. Maar wel door steeds maar weer het gesprek aan te gaan over een van de meest fundamentele vrijheden aan te gaan. Godsdienstvrijheid is een testcase voor de islam. Ook in Nederland. En laten wij proberen onze moslimnaasten iets te laten merken van de vrijheid en vrede die er is in Jezus Christus.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Nieuwe DW: Markt & Moraal

Mon, 28 Sep 2009 12:04:15 +0200

De nieuwe DW staat in het teken van de economische crisis. Peter Ester, kroonlid van de SER en hoogleraar Arbeid, Cultuur en Beleid, scheidt het kaf van het koren en komt met een eigen analyse van de problemen achter de crisis. En het gaat op meer plekken slecht: Jan Hoogland, hoogleraar reformatorische wijsbegeerte, gaat in op marktwerking in de zorg.

De nieuwe DW is hier te bestellen. Wilt u DW automatisch ontvangen? Word dan donateur van het WI!

Fellowsprogramma 2010: sollicitatie open

Mon, 28 Sep 2009 11:13:28 +0200

Het Wetenschappelijk Instituut zoekt opnieuw naar 12 talentvolle jongeren, die zich een jaar lang willen verdiepen in christelijke politiek. Iedere deelnemer wordt Fellow van het WI. De fellows komen een jaar lang maandelijks bij elkaar om te spreken over christelijk-sociale politiek. Ze discussi�ren met en over belangrijke auteurs en denkers binnen de ChristenUnie.

Elke deelnemer schrijft bovendien een essay, waarvan de beste worden gepubliceerd in DenkWijzer. Solliciteer ook!

Meer informatie op wi.christenunie.nl/fellows

Segers: "Smalle marges voor christelijk Nederland" (ND)

Mon, 14 Sep 2009 16:07:09 +0200

Gert-Jan Segers schrijft in zijn column voor het Nederlands Dagblad over de verhouding tussen christelijke organisaties en een overwegend niet-christelijke samenleving: "Deze zomer had de EO zijn tweede Arie Boomsma-gate en die was spannender dan de eerste met die zwembroek. Want nu ging het nauwelijks over Boomsma zelf, maar vooral over de missie van de EO."

Deze zomer had de EO zijn tweede Arie Boomsma-gate en die was spannender dan de eerste met die zwembroek. Want nu ging het nauwelijks over Boomsma zelf, maar vooral over de missie van de EO. En ook al stonden veel stuurlui aan de wal toe te kijken hoe de EO zich hier weer uit probeerde te redden, het ging ondertussen wel over iets wat heel orthodox christelijk Nederland aan het hart zou moeten gaan. Namelijk: hoeveel ruimte is er eigenlijk om als evangelicaal christen met beide benen midden in deze niet zo christelijke samenleving te staan? Hoe kunnen we zowel dicht bij God blijven als dicht bij de mensen om ons heen?

De EO maakt deel uit van de tweede generatie van christelijke organisaties, net als bijvoorbeeld de ChristenUnie, Youth for Christ en De Hoop. De eerste generatie - met bijvoorbeeld NCRV, CDA, Trouw en de PC scholen - dateert van de verzuiling en is een nog steeds formidabel, maar ook nogal aangepast deel van de samenleving. Het christendom is daar vaak een 'stukje inspiratie' en een 'traditie waar nog altijd uit geput wordt'.

De tweede generatie van christelijke organisaties komt voort uit onvrede met de verburgerlijking van de eerste. Het heldere evangelie moest weer verkondigd worden, de wereld veranderd en de mensen bekeerd. De oprichters verwachtten meer van gebed dan van een professionele organisatie. Zo raakten het evangelicale deel van de christenheid actief betrokken bij media (EO, ND ), hulpverlening (De Hoop, SGJ), politiek (GPV, RPF, ChristenUnie), jongerenwerk (Youth for Christ/The Mall) en onderwijs (CHE, EH, eigen basis- en middelbare scholen). Wat ooit op de knieën begon en voorzichtig in de kinderschoenen kwam te staan, is in de afgelopen decennia uitgegroeid tot een hele meneer. We hebben het over professionele organisaties die met steun van de achterban en overheidssubsidie naar het hart van het publieke domein zijn gegroeid.

Spannende relatie
De EO is een van de grootste omroepen, de ChristenUnie zit in het kabinet, de CHE is een van de beste hogescholen, Youth for Christ mag zomaar het jeugdwerk in achterstandswijken gaan uitvoeren en De Hoop is een grote, erkende hulpverlener. Je zou zomaar kunnen denken dat de wereld inderdaad is veranderd. Maar hoeveel goeds er ook via deze clubs tot stand is gekomen, het valt te vrezen dat de wereld minstens zoveel invloed op hen heeft uitgeoefend als omgekeerd. De ChristenUnie mag meedoen, als ze het maar niet haar hoofd haalt moeilijk te doen over embryoselectie en abortus. Onder druk van netmanagers en kijkcijfers zijn de verkondigende programma's van de EO verdrongen naar de randen van de nacht en de periferie van Radio 5. En het werk van Youth for Christ in de Amsterdamse Baarsjes kon alleen na een uitspraak van de rechter doorgaan. Veiligheidshalve kort de organisatie zichzelf nu ook maar liever af tot YfC/The Mall dan dat ze haar naam voluit schrijft. De verhouding tussen de uitgesproken christelijke organisaties en de vaak uitgesproken niet-christelijke samenleving waar ze middenin staan, is een hele spannende. Het lijntje kan zomaar breken.

Vertrouwen
Als een evangelicale organisatie net een stap te ver gaat richting de samenleving dan dreigt een ander lijntje te breken. Die tussen de organisatie en de orthodoxe achterban. Als de EO met een te gewaagd programma-idee komt of de ChristenUnie een te vergaand compromis sluit, dan zijn weinig subtiele brieven en opzeggingen hun deel. Zo staat de tweede, zo bevlogen begonnen generatie van christelijke organisaties in een wiebelig evenwicht tussen samenleving en achterban. De marges zijn, zowel richting achterban als samenleving, heel smal geworden. En de tenen des te langer. Hoe moet dat verder? Is de tweede generatie gedoemd even kleurloos te worden als de eerste waartegen ze zich ooit zo heeft afgezet?

Er is een uitweg, maar of die begaan wordt hangt af van twee partijen. Allereerst van de evangelicale organisaties zelf. Hun identiteit hangt niet af van statuten of mooie woorden van leidslieden, maar van medewerkers die er - van hoog tot laag - hart voor hebben en werk van willen maken. Nu de organisaties voluit een plaats hebben in het hart van het publieke domein, kunnen de evangelicale organisaties alleen dicht bij God blijven als de medewerkers dicht bij God leven. Als de christelijke identiteit geen 'stukje inspiratie' is, maar inderdaad een zaak van het hart en voortdurend onderwerp van gesprek, dan schept dat ook een vertrouwensband met de achterban. En dat is de tweede partij. De meeste Nederlandse christenen begrijpen heel goed dat de marges in deze niet-christelijke samenleving heel smal zijn. Als de missie van de evangelicale organisaties in onze ingewikkelde samenleving vorm krijgt door gepassioneerde christenen, dan zijn vervolgens de achterbannen aan zet. Dan is het aan hen om vertrouwen te schenken, ook als de ChristenUnie beroerde compromissen moet sluiten en de EO met een spannend programmavoorstel komt. Als je dicht bij God blijft, kun je je veel veroorloven, middenin de samenleving blijven staan en nog dichterbij mensen komen. Als je je kleren maar wel aanhoudt.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Deze column verscheen in het ND van zaterdag 12 september

Nieuw op onze website: WI van de 3

Mon, 14 Sep 2009 16:01:40 +0200

Ze hebben een scherpe pen, dat is zeker. Gert-Jan Segers, Geert Jan Spijker en Rob Nijhoff vormen de inhoudelijk staf van het Wetenschappelijk Instituut. Vanaf deze week zullen zij om de beurt terugblikken op de week in verrassende blogs. Eye-openers, nieuwe invalshoeken en hun ongezouten mening. WI van de 3 voor uw wekelijks portie intelligent commentaar op de actualiteit.

Egbert Schuurman opent Fellowsprogramma 2009-2010

Thu, 10 Sep 2009 17:06:53 +0200

Afgelopen maandag heeft ChristenUnie-senator Egbert Schuurman een nieuwe ronde van het Fellowsprogramma afgetrapt in de Seniorenkamer van de Eerste Kamer. Hij sprak openhartig over zijn visie op (christelijke) politiek en zijn strijd tegen onrecht. Schuurman waarschuwde de 12 jonge talenten daarnaast voor al te zwaarmoedig optreden in de politiek. "Er zijn maar heel weinig dingen werkelijk principieel."

“De komst van Gods koninkrijk geeft ons richting, oriëntatiepunten voor aardse politiek. We moeten voortdurend om ons heen blijven kijken om daar de tekenen van op te merken. Tegelijkertijd moeten we ervoor waken die drijfveren te snel te verbinden aan concrete voorstellen.”, aldus Schuurman.

Het Fellowsprogramma van het Wetenschappelijk Instituut is er op gericht om jonge en talentvolle christenen bekend te maken met de met de Iedere ronde worden twaalf van hen uitgenodigd om daadwerkelijk Fellow van het WI te worden. Deze fellows komen een jaar lang maandelijks bij elkaar om te spreken over christelijke sociale politiek. Ze discussiëren met en over belangrijke auteurs en denkers binnen de ChristenUnie. Elke deelnemer schrijft bovendien een essay, waarvan de beste wordt geplaatst in DenkWijzer.

Het Fellowsprogramma wordt georganiseerd in samenwerking met PerspectieF - de jongerenorganisatie van de ChristenUnie - en de ChristenUnie Kaderschool.

Meer informatie op de Fellowspagina

Congres over integratie van Platform Waarden en Normen

Thu, 13 Aug 2009 10:54:19 +0200

Vragen rondom integratie en tolerantie buitelen in de media over elkaar heen. Thema's waarmee mensen worstelen en die vragen om een antwoord. Wilders komt met antwoorden die aanslaan bij de massa. Het is hoog tijd om te zoeken naar een helder Bijbels antwoord, vindt het Platform Waarden en Normen. WI-directeur Gert-Jan Segers is een van de sprekers tijdens het gratis toegankelijke congres.

Vrijheid en gelijkheid: twee grondrechten voor iedere Nederlander. Democratisch vastgesteld en beschreven in de grondwet. Iedereen is gelijk, ongeacht ras of godsdienst. Tegelijk is er voor iedereen vrijheid. Vrijheid van onderwijs maar ook vrijheid om te beledigen. Deze twee grondrechten zijn gelijk maar in de praktijk botsen ze af en toe flink.

Juist rondom het thema integratie wringt de schoen. Mogen ‘nieuwe Nederlanders’ een deel van hun identiteit, geloof en cultuur meenemen? Hoeveel ruimte is er om een mening uit te dragen die haaks staat op de mening van de meerderheid? Het is voor te stellen dat dit botst op een middelbare school met 50 nationaliteiten in een achterstandswijk van Den Haag. Pubers die elkaar in de haren vliegen over islam en christendom, schepping en evolutie of homo en hetero. Is Nederland soms zo’n middelbare school in het groot?

En, hoe ging dat vroeger eigenlijk? Over het Nederland van de Gouden Eeuw bestaat het beeld van een vrij en open land. Klopt dat? Hoefden alle Hugenoten, Joden en Muzelmannen die hier hun toevlucht zochten, niet te integreren met de Hollandse polderbewoners?

Het congres “Integratie, doen of laten?” staat stil bij interessante vragen. Hoe verhouden grondrechten zich tot de maatschappelijke werkelijkheid in een pluriforme samenleving? Dat is de kernvraag voor dit congres. Politici en wetenschappers zullen vanuit theorie en praktijk hierover met elkaar in debat gaan.

Het congres is een initiatief van het Platform Waarden en Normen. En dat is geen toeval. Binnen de ruim 50 christelijke organisaties die in het platform zijn verenigd is bezorgdheid over dit thema. Bezinning rond het thema integratie is urgent. Het platform wil op zoek naar actuele Bijbelse antwoorden op de vragen van deze tijd.

In de eerste hoofdlezing spreekt PvdA Tweede Kamerlid J.R.V.A. Dijsselbloem over ‘Integratie anno 2009, ik geef het u te doen’. Hij is namens de PvdA woordvoerder integratie. De tweede hoofdlezing wordt uitgesproken door de heer R. Bisschop, historicus en directeur van een middelbare school in Rotterdam. Hij zal spreken over ‘Integratie anno 2009, een schets in cultuurhistorisch perspectief’.

Tijdens het middagdeel staan vier deelsessies op het programma:

Identiteit, afgeschermd of open? door G.J. Segers (directeur Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie)
Integratie, de theorie in praktijk, door K. Veling (rector van een multi-etnisch college in Den Haag).
Tolerantie, ruimte en grenzen, door J. van der Graaf (voormalig secretaris van de Gereformeerde Bond) en G. Lambriex (voorzitter deelraad De Baarsjes in Amsterdam).
Pluriformiteit, in beleid en op straat door J.A. Schippers (directeur Guido de Brès stichting, wetenschappelijk instituut van de SGP) en R. Oosterhoff (raadslid ChristenUnie/SGP Rotterdam)

Het congres zal plaatsvinden op DV vrijdag 9 oktober in Mercure Hotel Utrecht-Bunnik langs de A12. Het programma start om 10.00 uur en zal tot 15.00 uur duren. Meer informatie is te vinden op de website www.platformwaardenennormen.nl Ook kan daar worden ingeschreven.

Iedereen van harte welkom!

Platform Waarden en Normen organiseert Congres “Integratie, doen of laten?”

Platform: bezinning rondom thema integratie zeer urgent

Vragen rondom integratie en tolerantie buitelen in de media over elkaar heen. Thema’s waarmee mensen worstelen en die vragen om een antwoord. Wilders komt met antwoorden die aanslaan bij de massa. Het is hoog tijd om te zoeken naar een helder Bijbels antwoord.

In de eerste hoofdlezing spreekt PvdA Tweede Kamerlid J.R.V.A. Dijsselbloem over ‘Integratie anno 2009, ik geef het u te doen’. Hij is namens de PvdA woordvoerder integratie. De tweede hoofdlezing wordt uitgesproken door de heer R. Bisschop, historicus en directeur van een middelbare school in Rotterdam. Hij zal spreken over ‘Integratie anno 2009, een schets in cultuurhistorisch perspectief’.

Tijdens het middagdeel staan vier deelsessies op het programma:

· Identiteit, afgeschermd of open? door G.J. Segers (directeur Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie)

· Integratie, de theorie in praktijk, door K. Veling (rector van een multi-etnisch college in Den Haag).

· Tolerantie, ruimte en grenzen, door J. van der Graaf (voormalig secretaris van de Gereformeerde Bond) en G. Lambriex (voorzitter deelraad De Baarsjes in Amsterdam).

· Pluriformiteit, in beleid en op straat door J.A. Schippers (directeur Guido de Brès stichting, wetenschappelijk instituut van de SGP) en R. Oosterhoff (raadslid ChristenUnie/SGP Rotterdam)

Iedereen van harte welkom!

Noot voor redactie:

Platform Waarden en Normen

p/a Postbus 900

3900 AX VEENENDAAL

T (0318) 54 30 30

E info@rmu.org

I www.rmu.org

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

Peter Schalk, voorzitter: (06) 54 37 68 56

Arne Schaddelee, woordvoerder: (06) 57 57 21 98

Extra fellowsprogramma wegens succes

Thu, 10 Sep 2009 17:08:07 +0200

Januari 2009 begonnen 17 jongeren aan een speciaal talentenprogramma van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Vanwege grote belangstelling voor het eerste programma zal al in september een extra ronde starten. Daarvoor zijn inmiddels 12 deelnemers geselecteerd. De aftrap van het extra programma zal plaats vinden in het gebouw van de Eerste Kamer met een causerie van senator Prof. Egbert Schuurman over christelijke politiek.

Alle deelnemers aan het talentenprogramma worden 'Fellow van het WI' . De fellows komen een jaar lang maandelijks bij elkaar om te spreken over christelijke sociale politiek. Ze discussiëren met en over belangrijke auteurs en denkers binnen de ChristenUnie. Elke deelnemer schrijft bovendien een essay, waarvan de beste zal worden gepubliceerd in DenkWijzer.

Het eerste fellowsprogramma duurt nog tot december. Het extra programma loopt tot de zomer van 2010. In januari start het reguliere fellowsprogramma van 2010, waarvoor men binnenkort kan solliciteren.

Het fellowsprogramma wordt georganiseerd i.s.m. PerspectieF, ChristenUnie-jongeren en de ChristenUnie Kaderschool.

Segers in ND: Jongeling was geen Martin Luther King

Tue, 04 Aug 2009 14:29:48 +0200

"De Snuf-boeken hadden we al uit. Daarom hebben we voor deze vakantie mijn oude Daan en Sietze-boeken maar afgestoft. En zoals die verhalen mij 30 jaar geleden boeiden, zo namen ze nu weer mijn dochters mee naar spannende hit and run -avonturen van de kleine verzetsmannen..." Lees hieronder de rest van de column van WI-directeur Gert-Jan Segers in het Nederlands Dagblad.

Mijn meiden weten nu dus ook waarom die sporadische voetbaloverwinning op de oosterburen ons zo goed smaakt. Ondertussen had ik zelf mijn tanden gezet in Herman Veenhofs smakelijke boek over de bedenker van Daan en Sietze: Pieter Jongeling, alias Piet Prins.

Ooit ben ik op een boekenmarkt met een vers Snuf-boek naar Piet Prins geschuifeld die, met zijn vrouw aan zijn zijde, daar handtekeningen uitdeelde. Ik had toen nog geen flauw idee dat die bejaarde man, en de geestelijk vader van mijn helden Tom, Wambo, Daan en Sietze, ook nog iets te maken had met een gereformeerde politieke partij. Ook toen me dat wel duidelijk werd, boeide Prins me meer dan die Jongeling. Het GPV was mijn wereld niet en, al kwam het soms heel dichtbij, is het nooit geworden. Maar tijdens het lezen van de door Veenhof mooi geschreven biografie waren de rollen nu omgedraaid. De keuzes van Jongeling voor verzet, Vrijmaking en vrijgemaakte journalistiek en politiek fascineerde me meer dan zijn carrière als kinderboekenschrijver.

Profeet
Ik heb het boek met bewondering en verbazing gelezen. Deze man van stavast - Zonder twijfel is de titel die de lading dekt - maakte dappere keuzes. En vaak ook goede. Zijn keuze tegen het nationaal-socialisme was een besliste en juiste, zijn keuze om zich tegen de Duitse bezetting te verzetten een moedige en zijn latere morele verontwaardiging over abortus vind ik voor onze tijd voorbeeldig. Maar dat Jongeling zich 'vrijmaakte' terwijl hij in het concentratiekamp van Sachsenhausen zat, bekijk ik zoals Neil Armstrong veertig jaar geleden naar de aarde keek. En ook zijn keuze om een confessionele krant en partij aan een enkele kerk te (blijven) koppelen, is voor mij moeilijk echt te begrijpen. Om nog maar te zwijgen over zijn houding ten aanzien van de Zuid-Afrikaanse Apartheid.

Vervolgens las ik een boek van Philip Yancey, waarin hij zijn helden beschrijft die hem - menselijkerwijs - voor het christendom hebben behouden. Een van die helden - en Yancey zelf groeide op in een zuidelijke kerk waarin uiterst denigrerend over zwarte medemensen werd gesproken - is dr. Martin Luther King. Al was dr. King een zondaar zoals David er een was, Yancey aarzelt niet hem een profeet te noemen. King was profetisch in zijn aanklacht tegen de zonde van racisme en de onrechtvaardige behandeling van zwarte Amerikanen en profetisch in zijn gelovige keuze voor geweldloosheid. Hij wist zich door God geroepen en hield vol, ook al werd hij bedreigd en mishandeld. Hij koos nooit voor geweld, al werden hij en zijn medestanders eindeloos geslagen, vrouwen verkracht, mannen vermoord en al werd hij belachelijk gemaakt door sommige andere Afrikaanse Amerikanen die wel voor gewelddadig verzet kozen. Toen hij aan het begin van zijn loopbaan door intimidatie de moed dreigde te verliezen en hij al biddend zijn nood klaagde bij God, waren het de woorden van Christus die hem weer deden opkrabbelen. ,,Ik ben met je, Ik zal je nooit in de steek laten.'' En op de laatste avond van zijn leven, tijdens zijn laatste toespraak zei hij: ,,Ik voel me vanavond gelukkig, ik maak me nergens zorgen over. Ik vrees niemand. Mijn ogen hebben de heerlijkheid aanschouwd van de komst van de Heer.''

Ploeteraar
Dr. Martin Luther King is nog altijd een held in Amerika en een voorbeeld van moreel leiderschap. Door zijn strijd hebben de VS een duistere bladzijde kunnen omslaan en is de weg gebaand naar een tijd waarin zoiets triviaals als je huidskleur niet langer een onoverkomelijke hindernis is voor het presidentschap. Pieter Jongeling heeft vooral betekenis gehad voor een gereformeerde zuil die meer verleden dan toekomst heeft. Herman Veenhof werd tot het schrijven van de biografie gedreven omdat hij het niet kon aanzien dat Jongeling zelfs bijna in de vergetelheid terecht dreigde te komen. Zowel dr. King als Jongeling voelde zich door God geroepen, de een om de Amerikaanse apartheid aan te klagen, de ander om een kerkgebonden krant en partij te leiden. Maar de erfenis van de een lijkt blijvender dan de ander.

Toch staat Pieter Jongeling dichter bij me dan Martin Luther King. Dr. King is een uitzonderlijke man die, met Gods hulp, in een uitzonderlijke tijd uitzonderlijke dingen deed. Jongeling is een man die met bescheiden talenten woekerde, werk maakte van zijn geloof en met vallen en opstaan achter zijn Heiland aan ging. Hij wilde niets anders dan trouw zijn aan God en hoopte op het hemelse compliment van Mattheus 25: ,,Wèl gedaan, gij goede en getrouwe dienstknecht, over weinig zijt gij getrouw geweest, over veel zal ik u stellen; ga in tot het feest van uw heer.''

Als ook wij ooit zo thuiskomen, dan zal dat waarschijnlijk niet zijn als een vermoorde profeet, maar hopelijk wel als een vermoeide ploeteraar. Net als Jongeling.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

De waardenloze Nederlandse Grondwet

Sat, 18 Jul 2009 13:44:35 +0200

Vanaf deze zomer krijgt een Staatscommissie een jaar lang de tijd om het huidige kabinet van een advies te voorzien over een mogelijke grondwetsherziening, zoals de toevoeging van een preambule. Mentko Nap is kritisch, in een artikel dat hij schreef in de nieuwste Denkwijzer.

Het laatste decennium laat een toenemende politieke belangstelling voor de Grondwet zien. Een bloemlezing: in 1998 werd gevierd dat 150 jaar eerder de op Thorbeckiaanse leest geschoeide Grondwet werd afgekondigd; de Fortuynrevolte en het integratiedebat leidden tot beschouwingen over de godsdienstvrijheid en de uitingsvrijheid; op aandrang van coalitiepartij D66 heeft in 2006 een Nationale Conventie geïnventariseerd welke moderniseringen het grondwettelijk bestel nodig heeft en ook de kleinste coalitiepartij van het zittende kabinet, de ChristenUnie, heeft bedongen dat gestudeerd gaat worden op een waslijst veronderstelde gebreken van de Grondwet.

Deze gebeurtenissen hebben in ieder geval dit gemeen: ze gaan er van uit dat de Grondwet belangrijk is, en dat het nut heeft van alles in die Grondwet vast te leggen. In deze bijdrage wil ik die aannames bestrijden.

Grondwet en constitutie: niet hetzelfde

Grondwet en constitutie zijn geen synoniemen. Met constitutie wordt bedoeld de verzameling regels die van fundamentele betekenis zijn voor het handelen van de staat. Daarbij doet het er niet toe of de regels geschreven of ongeschreven zijn.[1] Twee elementen van deze definitie licht ik toe. In de eerste plaats het woord ‘regels’: normen uit de constitutie zijn rechtsregels die geëerbiedigd moeten worden. Allerhande gewoonten en gebruiken behoren niet tot de constitutie zolang schending ervan niet onrechtmatig is. Een voorbeeld: sinds de jaren ’50 van de twintigste eeuw verlopen kabinetsformaties in Nederland min of meer langs een vast stramien. De Koning consulteert adviseurs, benoemt vervolgens een informateur die in beeld moet brengen welke fracties onder welke voorwaarden bereid zijn tot samenwerking en vraagt ten slotte een formateur personen bijeen te brengen die bereid zijn als dienaar van de Kroon uitvoering te geven aan de tussen fracties overeengekomen beleidsvoornemens. Hoezeer vertrouwd dit patroon ook mag zijn, afwijking ervan is zonder meer geoorloofd. Zo heeft de Tweede Kamer in 1971 zichzelf voorgehouden dat niet de Koningin maar de Kamer een formateur zou moeten benoemen.[2] Daar is het weliswaar nooit van gekomen, maar de Kameruitspraak illustreert dat verandering van de procedure metterdaad mogelijk is.

Sommige gewoonten en gebruiken schoppen het tot regel. Met zulke promoties is het Nederlandse staatsrecht uiterst zuinig: algemeen wordt aangenomen dat uitsluitend de vertrouwensregel[3] en de homogeniteitsregel[4] daadwerkelijk regels van constitutioneel recht zijn.

Het tweede element van de omschrijving van constitutioneel recht is dat de regels van fundamentele betekenis zijn. Daarbij bedoel ik met “fundamenteel” niet zozeer “belangrijk”, maar vooral “funderend”. Bindende normen die de grondslag van het overheidsoptreden betreffen, zijn constituerend. Op zulke normen is de staat gebouwd. Over wat fundamenteel is en wat niet, kan men natuurlijk eindeloos soebatten.[5] De grensgevallen daargelaten kunnen we stellen dat regels over de grondvesten van de overheid samen de constitutie vormen.

Het begrip Grondwet is beperkter. Dat zit ‘m in de eerste plaats in het feit dat de Grondwet per definitie geschreven regels bevat. Bovendien zijn er allerlei regels van constitutioneel recht die niet in de Grondwet maar elders zijn opgenomen. Zo bevatten de Gemeentewet, de Kieswet en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap constitutionele normen.

Nu ligt het voor de hand te concluderen dat wat in de Grondwet staat, per definitie onderdeel is van de constitutie. Dat zou echter te kort door de bocht zijn. Het is verdedigbaar dat sommige bepalingen van de Grondwet geen regel van constitutioneel recht meer zijn.[6] Grondwetsbepalingen kunnen in onbruik raken (vonnissen van de bestuursrechter worden zelden of nooit in het openbaar uitgesproken[7]), achterhaald zijn doordat een verdrag hetzelfde beter regelt (de summiere grondwettelijke bescherming van eigendom is links ingehaald door het Europees Verdrag inzake de Rechten van de Mens) of een zodanig triviaal karakter hebben dat men moeilijk kan volhouden dat de betreffende norm fundamenteel is (de Grondwet bepaalt dat de beide Kamers der Staten-Generaal hun eigen griffier benoemen). Op de voorbeelden is ongetwijfeld van alles af te dingen. Zo worden rechterlijke vonnissen door publicatie op het internet “openbaarder” dan wanneer de rechter ze voor een handjevol belangstellenden voorleest en is het belang van de bepaling over de griffier dat ze de zelfstandigheid van de Staten-Generaal ten opzichte van de regering onderstreept. Dergelijke relativeringen doen er niet aan af dat de meerwaarde van sommige grondwetsbepalingen wel heel minimaal is. Voor de meerderheid van de grondwetsbepalingen geldt echter dat ze van constitutionele orde zijn.

Functie van een Grondwet: verankering en limitering staatsgezag

De constatering dat de Grondwet een deelverzameling is van het geheel aan constitutionele regels, doet de vraag rijzen wat het nut is van het vastleggen van sommige van die regels in de Grondwet. Anders geformuleerd: waarom een Grondwet?

Het antwoord op die vraag is tweeledig. In de eerste plaats leidt de opname van een regel in de canon van de Grondwet ertoe dat die regel een bijzondere juridische status krijgt. Wetten en gemeentelijke verordeningen zijn ondergeschikt aan de Grondwet en moeten daarmee in overeenstemming zijn. Onderdanen van de staat mogen erop vertrouwen dat de garanties die de Grondwet biedt, door de staat in acht genomen zullen worden. Een Grondwet is het juridische kompas van de overheid.

In het verlengde hiervan ligt ook een tweede, meeromvattend antwoord op de vraag naar het waarom van de Grondwet. Het betreft de politiek-filosofische relevantie van de geschreven Grondwet. Voor dit aspect moeten we te rade bij een vertrouwde geschiedenis, namelijk die van de Reformatie. Deze kerkscheuring leidde een reeks (godsdienst)oorlogen in die er uiteindelijk in resulteerden dat gebroken werd met de idee dat het gezag van de staat verband houdt met een goddelijke opdracht of adellijke privileges. Het gezag van de staat was daarmee van zijn fundament ontdaan.[8] Ideeën over de soevereiniteit van het volk en de vrijheid van het individu vulden deze leemte. De staat werd voortaan gezien als het vehikel voor de ontwikkeling van de burgerlijke vrijheid. Hij handelde op grond van een tussen burgers gesloten maatschappelijk verdrag. Sinds de opstandige Amerikaanse staten in 1787 hun samenwerking bezegelden in een politiek contract en de Fransen in de periode 1789-1804 aan de lopende band Constituties produceerden, heeft dit voorbeeld breed navolging gevonden. Het maatschappelijk contract werd letterlijk te boek gesteld in een authentiek, bindend document.[9] Grondwetten bieden sindsdien een voor eenieder kenbare verankering en limitering van het staatsgezag. Afgezien van een paar voorbeelden hebben alle moderne westerse staten een geschreven Grondwet.[10] Daarin vinden we doorgaans bepalingen over de vraag bij wie de soevereiniteit ligt, welk type samenleving de politieke gemeenschap nastreeft, wat de samenstelling, bevoegdheid en onderlinge verhouding van staatsorganen is en welke garanties burgers in relatie tot die organen hebben.[11] Met name voor Amerikanen heeft de Grondwet een samenbindende en stuwende kracht: ze dragen de grondwetsteksten bij wijze van spreken als teken om hun arm en als een band op hun voorhoofd.

De geringe relevantie van de Nederlandse Grondwet

Als de belangrijkste functies van grondwetten in moderne westerse landen die van het legitimeren en begrenzen van het staatsgezag zijn, dringt de vraag zich op hoe de Nederlandse Grondwet hierop scoort. Niet al te best, zou ik menen. Ter illustratie: nergens stelt de Grondwet de grondslag van het staatsgezag aan de orde, en anders dan men zou verwachten, beroepen critici van het kabinet-Balkenende IV die overheidsbemoeienis afdoen als betutteling zich niet op de grondwettelijke bescherming van de persoonlijke levenssfeer maar op buitengrondwettelijke normen. Het lijkt wel of de Grondwet er niet toe doet. Hiervoor zijn diverse verklaringen. Ik geef er drie.

1. Historisch gegroeid

De eerste is een dooddoener, maar dat is kenmerkend voor waarheden als koeien: de geringe relevantie van de Nederlandse Grondwet is historisch gegroeid. Afgezien van de zestiende-eeuwse Opstand en wat gerommel in 1798 heeft dit land nooit te maken gehad met de grillen van de revolutie. Vanaf het allereerste statelijke begin werd gestreefd naar consensus in het besturen van de publieke zaak. Als na de Bataafse tijd, in november 1813, de zoon van de laatste stadhouder op uitnodiging in Scheveningen landt en aangeeft uitsluitend te willen regeren binnen de kaders van een wijze constitutie, kiezen G.K. van Hogendorp en de zijnen ervoor een Grondwet te ontwerpen waarin ze aansluiten bij bekende ambten en bevoegdheden uit de tijd van de oude, maar ook de nieuwe Republiek. Al dit streven naar consensus heeft in de weg gestaan aan grondwettelijke verankering van conceptuele helderheid. Op het kompas van de Nederlandse Grondwet is het moeilijk varen. Van een soevereiniteitsopdracht is het in ons koninkrijk nimmer gekomen.[12] Ook met het begrenzen van overheidsmacht zijn vaderlandse grondwetten nooit scheutig geweest. Voor zover in de eerste grondwetten van het Koninkrijk aandacht besteed werd aan machtsbeperking, betrof dat vooral de verhouding tussen het rijk en de lagere overheden. Latere grondwetten erkenden geleidelijk aan wel grondrechten, maar gaven de wetgever ruim baan om naar eigen goedvinden inbreuken op die grondrechten te maken. De traditie van de Nederlandse grondwetten is er een van compromissen, niet van grote woorden en weidse gebaren.

2. Grenzeloos vertrouwen in de wetgever

In de tweede plaats is de Grondwet onbelangrijk als gevolg van een grenzeloos vertrouwen in de wetgever. Hiervoor kwam al aan de orde dat de constitutie ook allerlei regels buiten de Grondwet om bevat. Op allerlei terreinen mag de wetgever naar bevind van zaken handelen.[13] Uiteraard slaat de Grondwet hier en daar piketpalen: inperking van de vrijheid om verenigingen op te richten is slechts toegestaan als dat in het belang is van de openbare orde, de regering moet er voor zorgen dat in iedere gemeente een voldoende aanbod van openbaar onderwijs is, meerderjarige Nederlanders kiezen de Tweede Kamer en rechters worden voor het leven benoemd. Maar over wat de formules “openbare orde” en “voldoende aanbod” inhouden, op welke misdrijven als bijkomende straf ontzetting uit het kiesrecht staat en of rechters mogen bijklussen als minister of advocaat laat de Grondwet zich niet uit. De wetgever heeft de vrije hand, en krijgt steeds meer ruimte. Sinds de grondwetsherziening van 1983 heet dat “deconstitutionaliseren”. De gedachte is dat, nu grondwetswijziging bijna ondoenlijk is, er zo weinig mogelijk in de kluis van de Grondwet besloten moet liggen. Het daarmee gepaard gaande verlies aan houvast wordt gezien als gewenste flexibilisering. Dat argument snijdt hout, maar het gevolg is wel dat de Grondwet steeds meer is uitgekleed. Zonder franje, maar (goeddeels) ook zonder ambitie of normatieve kaders speelt de Grondwet nauwelijks een rol van betekenis in maatschappelijke of politieke debatten.

3. Het ontbreken van effectieve sanctionering

Een derde verklaring voor de onbeduidendheid van de Grondwet is dat het aan effectieve sanctionering ontbreekt. Een Grondwet heeft van nature een wat navelstaarderig karakter: ze richt zich voor een belangrijk deel tot organen van de staat. Die organen staan in een onderlinge verhouding tot elkaar, en het is een goed gebruik om daarbij uit te gaan van gescheiden machten en wederzijdse controle. Het ontbreekt in ons stelsel echter aan een arbiter die zijn oordeel bindend aan de andere organen op kan leggen. In veel westerse landen vervult ofwel een speciale rechter (zoals in België, Duitsland, Frankrijk, Spanje of Italië) ofwel de gewone rechter (bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, Canada en Zweden) die arbitrerende rol. Als de wetgever in die landen een maatregel wil treffen die volgens onderdanen de grondrechten schendt, of als de regering meent dat zij bij de uitoefening van haar bevoegdheden ten onrechte wordt gehinderd door het parlement, kan daarover een bindende uitspraak worden verkregen van de bevoegde rechter. Het bestaan van zo’n rechter hangt vaak samen met de staatsvorm. Zo is er in federaties als België, Amerika en Duitsland behoefte aan een onafhankelijke scheidsrechter die competentiegeschillen tussen de federale overheid en de deelstaten kan beslechten.[14] Ook de beschermwaardigheid van grondrechten is voor veel landen (zowel federaties als eenheidsstaten) aanleiding geweest een Constitutioneel Hof op te richten. Waar zo’n rechter kan worden ingeschakeld, heeft de Grondwet vaak aanmerkelijk meer vlees op de botten dan in Nederland. Dat is ook wel logisch, want zodoende hoeven rechters bij het beslechten van geschillen niet bij hun eigen geweten te rade gaan maar kunnen zij, zoals het in de trias politica betaamt, zich laten leiden door normen die de grondwetgever heeft vastgesteld. Daar staat tegenover dat in het verleden gedane uitspraken van deze rechters doorgaans de status hebben van op z’n minst gezaghebbende, en soms zelfs bindende uitspraken over wat de Grondwet bij nog te rijzen vragen of problemen betekent. Een waardenvolle Grondwet en een constitutionele rechter zijn in deze constructie communicerende vaten.

In Nederland echter niets van dit alles. De Grondwet verbiedt de rechter uitdrukkelijk om wetten te toetsen op hun grondwettigheid.[15] Dit verbod is door de Hoge Raad zo uitgelegd dat het ook in de weg staat aan de toetsing van wetten aan ongeschreven normen.[16] De vraag of voorgestelde wetgeving grondwettig is, wordt door de regering en de Staten-Generaal zelf beantwoord.[17] Daarbij kunnen ze gebruik maken van de adviezen van de gezaghebbende Raad van State, maar van enige binding aan die adviezen is geen sprake.

Deze drie omstandigheden (historie, deconstitutionalisering en het ontbreken van rechterlijke controle op het handelen van regering en Staten-Generaal) hebben er aan bijgedragen dat de huidige Grondwet betrekkelijk waardenloos en onbelangrijk is.

Overtrokken verwachtingen van de Grondwet

Tegen de achtergrond van deze misschien ontnuchterende conclusie steken allerlei recente initiatieven om de Grondwet in de schijnwerpers te zetten, schril af. Het bontst vond ik nog wel de suggestie om nieuwe Nederlanders bij het uitreiken van hun paspoort een eed af te laten leggen op de Grondwet. Wat heeft het voor nut burgers trouw te laten zweren of beloven aan een verzameling technocratische bepalingen over een kiesstelsel met evenredige vertegenwoordiging, de taak van de Algemene Rekenkamer of het toezicht op waterschappen? Zo’n op Amerikaanse leest geschoeide inburgeringsceremonie-met-eed-op-de-Grondwet is door opinieleiders van rechts (Bolkestein, Verdonk) tot links (PvdA integratie-intellectueel Paul Scheffer) als op z’n minst interessant beoordeeld. Je zou bijna gaan denken dat men geen idee heeft van de eigenlijke inhoud van het zo bewierookte document. Er zijn nog andere voorbeelden. Minister Ter Horst stelde vorig jaar in het NRC Handelsblad dat deze tijd niet alleen vraagt “om een Grondwet die registreert en normeert maar ook om een Grondwet die een educatieve, instructieve en bindende functie heeft”. Op verzoek van de ChristenUnie wordt binnenkort een staatscommissie ingesteld die onder meer gaat nadenken over het uitbreiden van de grondrechtencatalogus en het opnemen van een inleidende tekst (preambule) bij de Grondwet.[18] In haar verkiezingsprogramma bepleit de ChristenUnie, evenals voorloper GPV dat deed, de oprichting van een Constitutioneel Hof, dat moet gaan beoordelen of de wetgever de Grondwet heeft geschonden.[19]

Het is alles parels voor de zwijnen. Toegegeven, de Grondwet is niet onveranderlijk, maar de ervaring leert dat het aan de voor grondwetswijziging benodigde eensgezindheid maar al te vaak ontbreekt. Fundamenteler is het probleem dat vastlegging van concepten en waarden in de Grondwet niet automatisch teweegbrengt dat de politieke en maatschappelijke werkelijkheid mee veranderen. Grondwetten maken geen samenlevingen: het is andersom. Al eeuwenlang werken we met polderconstituties. Nu het resultaat daarvan een uitgeklede Grondwet is, moet er heel wat gebeuren voordat de Nederlandse samenleving zich op een inhoudelijk constitutioneel kompas zal willen richten. Het is maar zeer de vraag of we jaloers moeten zijn op landen waar het anders is. In al die landen stond immers een ernstige maatschappelijke crisis aan de wieg van de hernieuwde constitutionele identiteit.

De Nederlandse Grondwet is waardenloos, en zo lang een revolutie uitblijft, komt daar naar mijn stellige overtuiging geen verandering in. Tot die tijd moeten overheidsorganen het doen met wat wordt overgeleverd aan constitutionele prudentie, en dat gaat ze tot dusver heel behoorlijk af.[20] Moge de Grondwet nog lang onbelangrijk blijven.

Mentko Nap is docent Staatsrecht Rijksuniversiteit Groningen en lid van de steunfractie van de ChristenUnie in de gemeenteraad van Groningen.

Dit artikel verscheen in verkorte vorm in DenkWijzer 2009/2 (juni).

[1] Met “ongeschreven” bedoel ik regels die hun bestaan en gelding niet ontlenen aan schriftelijke vastlegging door een wetgevende autoriteit, maar aan andere autoriteiten zoals de praktijk, de rechtspraak of de wetenschap.

[2] Motie-Kolfschoten, Kamerstukken II 1970/71, 10 993, nr. 9. De motie werd aangenomen in de vergadering van 2 maart 1971, Handelingen II 1970/71, pag. 3058.

[3] Een bewindspersoon die blijkt niet over het vertrouwen van de Staten-Generaal te beschikken, moet zijn ontslag aanbieden aan de Koning, of bevorderen dat de Koning de betreffende Kamer ontbindt. De laatste jaren is het gebruikelijk geworden deze opties te combineren.

[4] Bewindspersonen huldigen in de openbaarheid gelijkluidende standpunten, of: de regering spreekt met één mond. Zonder deze regel is parlementaire controle van het regeringsbeleid uiterst moeizaam, omdat bewindspersonen zich achter elkaar kunnen verschuilen. De gang van zaken rond de portefeuillewissel van minster Verdonk in november 2006 (VVD-bewindspersonen kregen de ruimte om hun onvrede met het kabinetsbesluit wereldkundig te maken) was een ernstige schending van de homogeniteitsregel. Het was niet de eerste, maar ook niet de laatste keer dat mevrouw Verdonk selectief omging met de door haar zo vaak beleden platitude “regels zijn regels”.

[5] Zie hierover de 21 bijdragen in aflevering 5 uit jaargang 1998 van het Nederlands Juristenblad; aflevering 3 uit jaargang 2002 van het tijdschrift RegelMaat en de bijdragen in het recent verschenen boek De Grondwet herzien – 25 jaar later, uitgave van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, directie Constitutionele Zaken en Wetgeving, Den Haag 2008, in te zien via <http://www.minbzk.nl/actueel/111423/de-grondwet-herzien> (geraadpleegd 28 april 2009).

[6] Zie over het uiteenlopen van Grondwet en constitutie (in Duitsland zo mooi aangeduid als Verfassungswandlung) het provocerende, maar nog altijd fascinerende proefschrift van J. van der Hoeven: De plaats van de Grondwet in het constitutionele recht (diss. Amsterdam UvA), Zwolle: Tjeenk Willink 1988 (aangevulde heruitgave van het origineel uit 1958).

[7] Ten tijde van het afronden van deze bijdrage werd bekend dat de Maastrichtse bestuursrechter voortaan in alle zaken openbaar uitspraak zal doen. Dat voor zoiets een persbericht wordt uitgegeven, laat zien hoe uitzonderlijk het kennelijk is.

[8] Kortheidshalve vat ik hier een proces van bijna drie eeuwen samen in twee zinnen. Zeer uitgebreid en fundamenteel hierover G. Jellinek, Allgemeine Staatslehre, Berlijn: Springer 1919, in het bijzonder de hoofdstukken 3, 7, 10, 14 en 15. Recenter en toegankelijker G.F.M. van der Tang, Grondwetsbegrip en grondwetsidee (diss. Rotterdam), Deventer: Gouda Quint 1998, in het bijzonder de hoofdstukken II en III. De Nederlandse staat was de vreemde eend in de bijt van zestiende en zeventiende-eeuwse staten. De opstand tegen de Spaanse koning Philips II leidde tot een voor die tijd hypermoderne statelijke constructie. Dat was overigens tegen heug en meug, nadat bleek dat geen buitenlands gekroond hoofd het aandurfde zich tot aartsvijand van de Spanjaarden te maken door vorst te worden in de Lage Landen. Van lieverlee namen de Staten-Generaal daarom het bestuur over de zeven verenigde Nederlanden op zich. Zij regeerden conform de eerder gesloten Unie van Utrecht. Om die reden wordt de Unie van Utrecht wel de eerste geschreven Grondwet genoemd. Zie het opstel De Nederlandse Opstand. Constitutie, autonomie en soevereiniteit, in: E.H. Kossmann, F.R. Ankersmit, W.E. Krul, Geschiedenis is als een olifant. Een keuze uit het werk van E.H. Kossmann, Amsterdam: Bert Bakker 2005, pag. 53-111.

[9] In 1789 stelde het Franse revolutionair bewind de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger op. De tekst is nog altijd onderdeel van de Franse constitutie. Een bekende schildering van (vermoedelijk) Jean-Jacques François Le Barbier, te bezichtigen in het Musée Carnavalet in Parijs, toont de Verklaring op twee stenen tafelen. Linksboven zetelt een ontketende vrouw met de revolutionaire muts op het hoofd, rechtsboven zit een engelachtige verschijning. Boven hen, middenin de driehoek van de gelijkheid, hangt het oog van de rede.

[10] Het Verenigd Koninkrijk heeft geen geschreven Grondwet. Israël, Nieuw-Zeeland en Zweden kennen niet één Grondwet maar beschouwen een verzameling basiswetten als de constitutie.

[11] Let op het woordgebruik: een gemeenschap van lidmaten vormt samen het lichaam van de staat, dat lichaam handelt door haar organen die onder aanvoering staan van een staatshoofd. De analogie van het menselijk lichaam werd gebruikt lang voordat in Frankrijk en Amerika revoluties losbarstten. Al in de middeleeuwen maakten de Britten onderscheid tussen het “body politic”en het “body natural” van hun Koning. De apostel Paulus werkt in 1 Korintiërs 12 met dezelfde analogie.

[12] De in allerlei opzichten uitzonderlijke Staatsregeling voor het Bataafsche Volk van 1798 erkende de volkssoevereiniteit. Nadien is het nooit meer van een soevereiniteitsopdracht aan volk, koning, God of parlement gekomen. Voor juristen heeft soevereiniteit overigens niet zoveel te maken met hoogste macht in de rechtsorde, als wel de verbindendheid van de rechtsorde.

[13] Denk aan de mogelijkheid tot beperking van grondrechten: uitsluitend bij de godsdienstvrijheid, de onderwijsvrijheid en de vrijheden van vereniging, vergadering en betoging zijn grenzen gesteld aan ingrijpen door de wetgever. De overige grondrechten, zoals de vrije meningsuiting en de lichamelijke onschendbaarheid, zijn overgeleverd aan de actuele inzichten van de wetgever. In de ons omringende landen (met name Duitsland) gaat men uit van een veel inhoudelijker omschrijving van grondrechten, waar ook de wetgever aan is gebonden. Dat hangt voor een belangrijk deel samen met de na te bespreken mogelijkheid van constitutionele toetsing.

[14] In de Franse eenheidsstaat treedt de Conseil Constitutionnel op als arbiter bij competentiegeschillen tussen de regering en het parlement. De grondwetsherziening van 2008 maakt mogelijk dat de Conseil gaat functioneren als hoeder van grondrechten.

[15] Op 2 december 2008 heeft de Eerste Kamer met een meerderheid van 37 tegen 36 een voorstel tot wijziging van de Grondwet van het Tweede Kamerlid mw. Halsema (GroenLinks) aangenomen. Het voorstel, als wet gepubliceerd in Staatsblad 2009, nr. 120, verleent de gewone rechter de bevoegdheid wetten te toetsen aan bepaalde grondrechten. Omdat het om een grondwetsherziening gaat, zal na de eerstvolgende verkiezingen voor de Tweede Kamer nogmaals over het voorstel gestemd moeten worden. Het is hoogst onzeker dat de voor grondwetswijziging benodigde tweederde meerderheid dan zal worden behaald.

[16] Hoge Raad 14 april 1989, NJ 1989, 469 (Harmonisatiewet).

[17] De rechter mag wel toetsen of wetten in overeenstemming zijn met verdragsbepalingen waaraan burgers rechten kunnen ontlenen. De Grondwet bevat echter voornamelijk regels waarvoor geen equivalent te vinden is in verdragen, zodat wetten op die terreinen gevrijwaard zijn van rechterlijke beoordeling.

[18] De opdracht van de staatscommissie is al sinds 26 januari 2009 bekend, maar van benoeming van leden ter vervulling van deze doorgaans eervolle taak is het nog steeds niet gekomen. De al eerder genoemde Nationale Conventie sprak zich ook uit voor een preambule. Zie voor de voorstudies die het werk van de staatscommissie moeten vergemakkelijken <http://www.minbzk.nl/onderwerpen/grondwet-en/grondwet-en-statuut/staatscommissie> (geraadpleegd 28 april 2009).

[19] Toetsing door een bijzonder Hof is een wezenlijk andere figuur dan de toetsingsmogelijkheid die het wetsvoorstel van mw. Halsema (hiervóór, noot 15) wil introduceren. Er kleeft een waslijst aan bezwaren aan Halsma’s idee. Waarom hebben de ChristenUnie-fracties van zowel de Tweede als de Eerste Kamer met dit rare voorstel ingestemd?

[20] C.A.J.M. Kortmann is in zijn afscheidscollege Staatsrecht en raison d’Etat, Deventer: Kluwer 2009 weliswaar kritisch over de hedendaagse staat, maar erkent dat verbetering niet zozeer gezocht moet worden in grondwetsherzieningen maar veeleer in het bewerkstelligen van een “vakkundige, zuinige, betrouwbare, efficiënte, realistische overheid” (pag. 29).

Bestel de Groenlezing van Rouvoet

Fri, 03 Jul 2009 11:14:48 +0200

Op 13 mei sprak Andr� Rouvoet de zevende Groen van Prinstererlezing uit in de schilderachtige Gertrudiskapel te Utrecht. Vandaag verschijnt de lezing in gedrukt vorm. Donateurs kunnen tot eind augustus GRATIS een exemplaar bestellen. Niet-donateurs betalen 6,50 Euro. Centraal in de lezing staan vragen rondom de regeringsverantwoordelijkheid van de ChristenUnie.

Bestellen van de lezing kan door een email te sturen naar wi@christenunie.nl. Vermeld daarin uw naam, adres en geef aan of uw donateur bent.

Kort Commentaar 16: Liberale verwijt van betutteling is retoriek

Fri, 03 Jul 2009 11:17:14 +0200

Dit kabinet van betutteling beschuldigen, is een kwestie van retoriek en niet de uitkomst van een adequate analyse van kabinetsbeleid en samenleving. Zo luidt de conclusie van een onderzoek dat Maarten Vogelaar voor het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie heeft gedaan.

Op de website van de VVD heeft lange tijd een betuttelingsbarometer gestaan, als illustratie van het liberale verwijt dat kabinet onnodig bevoogdend is. In zijn onderzoek heeft Vogelaar, student politicologie aan de Vrije Universiteit, allereerst betutteling gedefinieerd. Daar is volgens hem sprake van als de overheid een gedragsverandering afdwingt die geen balans kent tussen individuele vrijheid, haalbaarheid en proportionaliteit, algemeen belang en het zelfregulerende vermogen van maatschappelijke verbanden.

Daarna onderzocht Vogelaar of Balkenende IV op het terrein van de seksuele moraal, jeugd en gezinspolitiek en het antirookbeleid betuttelend zou zijn. Daarbij is dat beleid niet alleen beoordeeld aan de hand van de definitie van betutteling, maar is ook gekeken of het afwijkt van het beleid van voorgaande kabinetten en dat van andere Europese landen. Bovendien is de culturele context in ogenschouw genomen, waarin veel meer behoefte is aan solidariteit en overheidsoptreden, in reactie op de grote nadruk op individuele vrijheid van de jaren tachtig en negentig.

De politicologiestudent concludeert dan dat het huidige beleid op de genoemde terreinen overeenkomt met een internationale trend, past in de culturele context en grotendeels voortbouwt op beleid van voorgaande kabinetten. Vogelaar: “Het is veelzeggend dat een progressief stadbestuur als dat van Amsterdam bijvoorbeeld het voortouw neemt in het terugdringen van prostitutie.”

De publicatie is te bestellen via onze webshop

Islamtour: "Niet uit Islamangst knabbelen aan rechtsstaat"

Mon, 29 Jun 2009 12:56:06 +0200

,,Het slechtste wat je kunt doen is uit angst voor de islam zelf gaan knabbelen aan de fundamenten van de rechtsstaat.'' Dat zei vicepremier en partijleider Andr� Rouvoet dinsdagavond in een debat tijdens de 'Islamtour'. Als aan de democratische rechtsstaat wordt geknabbeld, moet de overheid optreden, aldus de jurist Rouvoet. De overheid moet dan onverbiddelijk zijn. Dat geldt voor moslims die uit balorigheid of uit weloverwogen extremisme de rechtsstaat uitdagen, maar het geldt ook voor politici en bestuurders die worden uitgedaagd.

In het debat botste de bewindsman met rechtsfilosoof Andreas Kinneging. De conservatieve denker twijfelt of, als puntje bij paaltje komt, de godsdienstvrijheid bij de ChristenUnie wel in veilige handen is. Had niet ooit Rouvoets politieke makker Eimert van Middelkoop in een interview gemijmerd over het goede Nederland waarin iedereen gereformeerd zou zijn. Rouvoet: ,,Als je echt staat voor je zaak dan kom je op voor de geestelijke vrijheid van iedereen. Je bent geen knip voor de neus waard, zeg ik tegen Andreas, als je overheidsmacht inzet voor het beknotten van de geestelijke vrijheid. Ik sta op de bres voor die vrijheid ongeacht wie.’’

Haci Karacaer, oud-voorzitter van de Turkse vereniging Milli Görüs, knikt instemmend. De Turkse ondernemer heeft af en toe moeite met de vraagstelling. Moslims en geloofsonderdrukking? ,,Kijk naar Iran, wie hebben daar last van onderdrukking, dat zijn moslims.’’ Zelf is Karacaer ervan overtuigd dat zijn godsdienst en geloofsdwang niet samengaan. Daar tegenover staat dat ds. Cees Rentier (stichting Moslims en Evangelie) met zijn twintig jaar ervaring weet heeft van tussen de twee en driehonderd mensen in Nederland die zijn uitgekotst, of nog erger, nadat ze hun islamitisch geloof vaarwel zegden.

Een moslim uit de zaal reageert daarop. Het is heel normaal, zegt hij, dat wanneer iemand afvallig wordt, de gemeenschap daarop afwijzend reageert. Rouvoet erkent als gelovig christen dat verdriet en ongemak. ,,Maar het punt is niet het ongemak, het protest richt zich tegen de overheid die het verbiedt dat mensen hun geloof vaarwel zeggen.’’

Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, houdt een pleidooi voor lotsverbondenheid tussen oude en nieuwe Nederlanders. Daarvoor is het simpelweg je houden aan de grondwet niet genoeg. ,,Dan misken je het heimwee dat het Nederland van de films van Bert Haanstra niet meer bestaat.’’ Voor een goede integratie is nodig dat de knop mentaal omgaat, in het besef dat Nederland anders is geworden.

Verslag uit het ND van 24 juni 2009, www.nd.nl

Rouvoet over het islamdebat

Wed, 24 Jun 2009 12:14:34 +0200

De islam is een groeiende godsdienst in ons land. Maar hoe pas je deze in in onze democratische rechtsstaat? Op deze vraag probeert de ChristenUnie een antwoord te vinden, want de islam als religie kent veel onvrijheden, zegt Andr� Rouvoet.

ROUVOET:
Het is in de islam niet vanzelfsprekend dat de vrijheden die wij hier koesteren ook een plek krijgen tegen de achtergrond van de religieuze opvattingen. In het westen zijn wij gewend om te spreken over scheiding of onderscheiding van kerk en staat. Dat markeren we vrij scherp. Dat is cruciaal. Dat is in veel islamitische landen verre van normaal. Daar moet je heel scherp in zijn dat dat niet past in ons concept van de rechtsstaat.

VERSLAGGEVER:
Er leven bijna 1 miljoen moslims in ons land die niet meer weggaan. Ze moeten zich houden aan de normen en waarden van onze rechtsstaat. Er is geen alternatief. Moslims kunnen niet op een aparte plek islamitisch recht laten gelden.

ROUVOET:
Dat betekent gelijkheid van man en vrouw, scheiding van kerk en staat, grondrechten voor iedereen. Dat is cruciaal. Er is geen alternatief voor dan inpassing - ook van de islam - in de westerse democratische rechtsstaat.

VERSLAGGEVER:
Inpassing is wat anders dan aanpassing, zegt Rouvoet. Dat antwoord van aanpassing hoor je vaak bij andere politieke partijen, bijvoorbeeld de Sociaaldemocraten of de Liberalen. Voor de ChristenUnie gaat het om de vrijheid van godsdienst. Dat is één van de belangrijkste wapens in het integratiedebat.

ROUVOET:
Ik blijf van mening dat godsdienstvrijheid essentieel is voor iedereen, die geldt dus ook echt voor iedereen. Orthodoxie in dit land is niet verboden. Dat geldt niet alleen voor christenen. Dat geldt ook voor atheïsten, want ook daar heb je hele orthodoxe atheïsten. En dat geldt ook voor moslims. Je moet je aanpassen aan de essentiële normen en waarden van ons land. Maar er is alle ruimte om ook een stuk eigenheid - in culturele zin, in religieuze zin - te behouden. Daar hoort ook bij dat orthodoxe opvattingen niet verboden zijn.

VERSLAGGEVER:
Die orthodoxe opvattingen zijn toch vaak de opvattingen waar de PVV van Geert Wilders van gruwelt. Maar Rouvoet stelt niet voor niets de vrijheid van godsdienst centraal. In tegenstelling tot de PVV en de VVD. Deze partijen tillen de vrijheid van meningsuiting boven alles uit, vindt Rouvoet. Dat vindt hij een gevaarlijke ontwikkeling die de rechtsstaat uiteindelijk ondermijnt.

ROUVOET:
Dan vind ik dat de liberale partijen - dat is niet alleen de PVV van Geert Wilders, dat is ook de VVD - die zeggen dat de vrijheid van meningsuiting veel belangrijker is dan de vrijheid van godsdienstuiting. Voor je het weet doe je onrecht aan een hele grote groep mensen die je niet dezelfde ruimte gunt voor hun levensovertuiging die je voor jezelf gunt. Dat is het begin van het einde van de democratische rechtsstaat. Daar wil ik niet aan meewerken.

VERSLAGGEVER:
André Rouvoet noemt de naam van Geert Wilders niet, maar hij vindt het publieke debat op dit moment ontsporen, omdat twee discussies door elkaar heen lopen. Het gaat aan de ene kant over de islam en onze grondrechten en aan de andere kant over Marokkaanse straatjochies en onze veiligheid.

ROUVOET:
Ik vind dat eerlijk gezegd vuurlink. Want dan hebben we het over Marokkaanse straatterroristen en dan bedoelen we dus dat een aantal Marokkaanse jongeren zich echt te buiten gaan. Dat is een veiligheidsprobleem, daartegen we moeten stevig en hard optreden. Maar het is geen probleem wat je mag linken aan de islam. Het loopt te makkelijk in elkaar over, maar ik vind dat vuurlink. Ik vind het één van de meest bedreigende elementen. In deze discussie vermengen we een vraagstuk over islam en godsdienst en de vraag: hoe past dat in het concept van de rechtsstaat met het algemene vraagstuk. Iedereen die zich in Nederland bevindt moet zich aan de regels houden en die bedreigt niet de veiligheid van anderen.

VERSLAGGEVER:
André Rouvoet wil het islamdebat scherp voeren en niet de veiligheidsdiscussie op straat erdoor heen vermengen. Maar wat de ChristenUnie-leider vooral duidelijk wil maken is dat er ruimte is voor alles godsdiensten in het publieke domein.

Bron: Ochtendjournaal, R1, 24-06-09, 07.07 uur

Bomvolle zaal tijdens Islamdebat in Rotterdam

Wed, 24 Jun 2009 15:37:18 +0200

De eerste debatavond van de Islamtour werd druk bezocht. Alle 120 zitplaatsen waren vergeven en tientallen bezoekers moesten in het gangpad of vanaf de trap meeluisteren. De debatten in Utrecht en Groningen volgen vanavond en morgenavond. U bent daarbij nog van harte welkom. Dit is de dag, een programma van radio 1, deed vanochtend verslag van de avond. Hier na te luisteren...

Klik hier

Congres 'Calvijn op scherp' op 19 juni

Fri, 05 Jun 2009 15:36:00 +0200

In dit Calvijnjaar ging de discussie vaak over de beeldvorming rond de hervormer uit Gen�ve. Zes calvinistische organisaties, waaronder het WI van de ChristenUnie, gaan de karikaturen te lijf. Een congres op D.V. 19 juni moet duidelijk maken welke visie Calvijn had op politiek, arbeid, economie en recht. Johannes Calvijn was een veelzijdige reformator die zich beslist niet beperkte tot de wereld van de theologie. Gerenommeerde sprekers zullen een poging wagen om goed scherp te krijgen welke visie Calvijn had op de maatschappij.

Sprekers zijn ondermeer mr. C.G. van der Staaij, prof. dr. J.J. Graafland, prof. Dr. A.L.Th. de Bruijne en dr. G.J. Buijs. Dagvoorzitter is Koert van Bekkum, adjunct-hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad.

Dordrecht zal, als stad van de reformatie in Nederland, het decor vormen voor dit congres. Bij de organisatie van het congres zijn betrokken:

Mr. G. Groen van Prinstererstichting (Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie)
Guido de Brès-Stichting (Wetenschappelijk Instituut voor de SGP)
Instituut voor Reformatieonderzoek
ForumC
Christennetwerk GMV
RMU (Reformatorisch Maatschappelijke Unie)

Kijk op http://www.calvijn2009.nl/ voor meer informatie

Aanmelding via info@rmu.org

Wat doen we met de Islam? (Katholiek Dagblad)

Wed, 03 Jun 2009 15:08:44 +0200

Zit er spanning tussen de democratie en de islam? En zo ja, is die oplosbaar? Ter gelegenheid van de Europese verkiezingen debatteert PVV'er Lucas Hartong met ChristenUnie-denker Gert-Jan Segers in het Katholiek dagblad. Gert-Jan Segers is op het moment bezig met een boek over de Islam voor het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Door Henk Rijkers

“Mensen zijn ongelijk. En godsdiensten ook”, zei VVD-prominent Frits Bolkestein vorige week in Nederlands Dagblad. Aan de vooravond van de Europese verkiezingen brengt de VVD’er het debat over de islam daarmee in een nieuwe fase. Mogen we onderscheid maken en de islam vrijheden onthouden, bijvoorbeeld door islamitisch onderwijs te blokkeren? En dat met een beroep op het behoud van de democratische rechtsstaat? Maar die garandeert toch juist een gelijke behandeling?

De vraag is in hoeverre de islam de Europese democratie in een impasse brengt. We organiseren hierover een tweegesprek op het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie in Amersfoort met de nieuwe directeur Gert-Jan Segers (38). Zijn gesprekspartner is Lucas Hartong (46), die op de vijfde plaats staat op de Europese lijst van de Partij voor de Vrijheid (PVV). Zij hebben gemeen dat ze niet-naïef staan tegenover de islam. Gert-Jan Segers werkte zeven jaar in Egypte voor een zendingsorganisatie. “Ik ben daardoor dichter bij de moslims komen te staan, maar verder weg van de islam. De warmte van de cultuur en het feit dat je er zonder meer over God kunt praten, zijn zonder meer weldadig. Maar overal waar een islamitische meerderheid is, bevinden minderheden zich in een ongelijkwaardige positie.”

Lucas Hartong haakt daar gelijk op in: “Tijdens de vorige verkiezingscampagne kwam op straat een Egyptische christen op de PVV af en vroeg: ‘Wilt u mijn stem zijn in Nederland? Ik ben gevlucht uit Egypte, en wil dat niet nogmaals uit Nederland hoeven doen, omdat mij hier door de islam opnieuw de duimschroeven worden aangedraaid.’ Dat vond ik tekenend.”

Segers: “Ja, als moslims die christen worden uit Egypte moeten vluchten voor hun leven, is dat heel pijnlijk. Ik heb het van dichtbij meegemaakt. Ik voel me hun advocaat, die binnen de ChristenUnie uitdraagt dat geloofsvrijheid een pijler is van onze cultuur. Dat maakt het recht op geloofsafval cruciaal. In Egypte zie ik overigens de koptische Kerk dapperder worden. Doordat meer moslims – veelal officieus – christen worden, zie je dat er nu ook processen worden gevoerd door bekeerde moslims die hun registratie als christen zwart op wit willen hebben. Dan zegt de Egyptische rechter: laat je doopbewijs maar zien, in de verwachting dat de koptische Kerk dat toch niet durft af te geven. Voor het eerst doet die Kerk dat nu wel.”

Hartong: “Voor mij is dit mede reden geweest actief te worden voor de PVV, omdat ik daar als christen – en dat zeg ik met nadruk – mijn werk kan verrichten. Daarom voel ik mij persoonlijk diep gekwetst als ik André Rouvoet de PVV hoor aanvallen, omdat wij alleen maar goede sier zouden maken met het joods-christelijke erfgoed. Terwijl ik als christen voor de PVV op de lijst voor Europa sta, mede om heel bewust dat erfgoed te verdedigen. Ik denk dat wij binnen Europa het joods-christelijke erfgoed moeten koesteren als fundament. Iets wat de paus overigens beter uitdraagt dan de protestantse Kerken. Met jou persoonlijk zie ik wel aanknopingpunten, maar binnen de ChristenUnie moet je het wel heel moeilijk hebben met politici als André Rouvoet en Tineke Huizinga.”

Segers: “Het zal je verbazen, maar ik heb allerminst een probleem. Bij de aftrap van het islamdebat binnen de ChristenUnie heb ik intern alleen maar bevestiging gekregen. Ik zie zelf ook geen tegenstelling tussen wat André Rouvoet zegt en wat ik zelf voorsta. Alleen de spits is anders. Ik daag moslims uit tot debat: leg je kaarten op tafel inzake godsdienstvrijheid. Ik weet zeker dat Rouvoet het met me eens is, want wij hebben een lange traditie van opkomen voor christenen die vervolgd worden. Wij stellen daar de meeste Kamervragen over, samen met CDA, VVD en SGP.”

Hartong: “En de PVV! Maar onze moties in de Tweede Kamer krijgen wel steun van de SGP, maar zelden of nooit van de ChristenUnie.”

Segers: “Ik weet niet op welk stemgedrag je doelt. Bij die legerimam bijvoorbeeld?”

Hartong: “Ja, bijvoorbeeld. PVV, CDA en SGP stemden tegen, maar van de ChristenUnie mocht Ali Eddaoudi in het leger blijven, hoewel hij gezegd heeft dat dit leger een kruistocht tegen moslims voert.”

Segers: “Ja, maar dan is het punt: kan iemand ‘sorry’ zeggen, ervoor kiezen wel deel te nemen aan onze samenleving? Waar we behoefte aan hebben, is nieuw perspectief. Kijk, ik deel met je de analyse dat er grote problemen op tafel liggen. Het zal een heidens karwei worden de islam te integreren. Het verschil is dat jullie nu al weten: dat zal nooit lukken. Dat betekent dat je tegen moslims zegt: je moet of van je geloof vallen, of je moet weg. We hadden het net over het lijden van de christenen in het Midden-Oosten als tweederangsburgers. Wat jij hier wilt, is hetzelfde, maar dan omgekeerd: de moslim als tweederangsburger.”

Hartong: “Dat is te kort door de bocht. Als PVV maken wij niemand tot tweederangsburger, maar strijden we tegen een intolerante en totalitaire ideologie.”

Segers: “Maar als hij zijn kinderen naar islamitisch onderwijs wil sturen, mag dat van jou niet.”

Hartong: “Ja, ik maak onderscheid. In de Tweede Wereldoorlog wisten de meeste Nederlanders heel goed dat het niet tegen de individuele Duitser ging, maar tegen de nazi’s. De strijd tegen de ideologie werd ten volle gevoerd. Dat staan wij ook voor tegenover de islam. Als je de premier van Turkije hoort zeggen dat de moskees in Europa de legerplaatsen zijn van de islam, als je op het islamcongres in Amsterdam hoort zeggen, niet door één, maar door meerdere sprekers: ‘Wij zijn hier om te blijven en de overwinning te behalen voor de islam!’, hoeveel duidelijker wil je het dan nog hebben?”

Segers: “Je hebt het nu over hooguit duizend mensen op een congres, terwijl er in Nederland 850.000 moslims zijn. Nu ga ik niets aan de problematiek afdoen in de zin van: misschien valt het allemaal wel mee, want misschien valt het niet mee. Alleen zeg ik: het debat moet in zijn volheid worden gevoerd, op het scherpst van de snede. De geschiedenis is open, maar jij zegt: de islam blijft altijd wat die is. Hoe dan ook, samen moeten we de samenleving vormgeven. Ik kan het dan niet over mijn hart verkrijgen – ook niet in het licht van het Evangelie – de ene burger meer rechten te geven dan de andere. Dan ben ik het eens met Rouvoet, dat de joods-christelijke traditie voor jullie een stok is om de hond te slaan. Een gestolde waarheid, een status-quo die jullie onschendbaar verklaren.”

Hartong: “Als je zo naïef bezig bent richting de islam, vind ik dat zeer gevaarlijk. Er is en er komt geen ‘democratische’ of ‘verlichte’ islam. Kijk maar naar die landen waar de islam het voor het zeggen heeft: geen democratie, geen vrijheid of mogelijkheid tot meningsuiting. Juist daar is alles ‘gestold’! Dan kies ik voluit voor die positieve vrucht van jodendom en christendom. Die zijn voor mij de Leitkultur. Die beschaafde vrijheid zie je in al ons werk terug: een duidelijke uitwerking van het joods-christelijke gedachtegoed, dat wij als fundament trouwens ook in de Grondwet willen hebben.”

We beëindigen het gesprek. De posities zijn duidelijk. In de analyse van het islamprobleem en de risico’s voor de vrije samenleving, zit er tussen de beide christenen Segers en Hartong veel gemeenschappelijks. Zoals de meeste partijen kiest de ChristenUnie er echter toch voor de islam volwaardig in de democratie mee te laten doen. De PVV wil geen risico lopen, en kiest allereerst voor het veiligstellen van de democratische rechtstaat, zelfs als dit tot tegenstrijdig gevolg heeft dat de moslim in zijn vrijheden wordt ingeperkt.

Wat is het juiste standpunt? Daar mag op 4 juni de kiezer over meebeslissen.

Bron: Katholiek Dagblad, 29 mei 2009

WI tourt door het land met Islamdebatten

Wed, 03 Jun 2009 14:46:07 +0200

Het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie toert door het land. Ter voorbereiding van een publicatie over de Islam vinden er stadsdebatten plaats in Rotterdam, Utrecht, Groningen. Discussieer mee over de komst van de Islam en de toekomst van Nederland. Onder leiding van EO-presentator Herman Wegter gaat het publiek in discussie met elkaar en enkele gasten.

Zie http://wi.christenunie.nl/islamtour

Tafelgesprek over kredietcrisis

Mon, 18 May 2009 21:14:49 +0200

ChristenUnie-fractieleider Arie Slob stelt de aflossingsvrije hypotheek ter discussie. Hij vindt het logischer om hypotheken gedurende de looptijd al af te lossen. Dat zei Slob vrijdag in Amersfoort, tijdens een rondetafelgesprek over de kredietcrisis, georganiseerd door het Wetenschappelijk Instituut van zijn partij.

Hoge kredieten zijn een van de oorzaken van de kredietcrisis. Slob zou daarom graag zien dat het bedrijfsleven en huishoudens zich aanwennen om grote schulden waar nodig te voorkomen, en die anders zo snel mogelijk terug te betalen.

In dat licht pleit hij voor een bezinning op de toekomst van de aflossingsvrije hypotheek. Die houdt in dat mensen die een huis kopen pas na dertig jaar in één keer hun volledige hypotheek hoeven af te lossen. Op deze manier kunnen zij gedurende de volledige looptijd gebruik maken van de - fiscaal aantrekkelijke - hypotheekrenteaftrek. ,,Met een huis schaf je iets aan dat je niet in één keer kunt betalen. Natuurlijk ga je daarvoor een lening aan. Maar ergens is het best vreemd om zo'n lening tussentijds helemaal niet af te lossen. Is het wel goed om zo lang zo veel te lenen? Daar wil ik graag een gesprek over'', aldus Slob.

Een annuïteitenhypotheek, waarbij gedurende de looptijd al gedeelten van het leenbedrag worden terugbetaald, vindt Slob een aantrekkelijk alternatief voor de aflossingsvrije lening, die de meeste mensen nu hebben.

In de huidige coalitie met het CDA is het ter discussie stellen van de hypotheekrenteaftrek voor dure huizen - wat Slob het liefst zou doen - niet mogelijk, legt hij uit. ,,Maar dat betekent niet dat we niet naar bepaalde hypotheekvormen zouden kunnen kijken, die misschien kunnen worden veranderd.''

Rouvoet: "PVV en VVD gemakzuchtig en populistisch"

Thu, 14 May 2009 11:52:32 +0200

Andr� Rouvoet ergert zich mateloos aan de VVD en de PVV, die misbruik maken van het etiket 'joods-christelijke waarden'. De twee partijen gebruiken die term volgens de ChristenUnie-leider om anderen in de samenleving vrijheden te ontzeggen die men wel voor zichzelf opeist. In de jaarlijkse Groen van Prinstererlezing typeerde Rouvoet dit misbruik van de VVD en PVV woensdagavond in Utrecht als ,,gemakzuchtig en populistisch''.

Hieronder de tekst van de Groen van Prinstererlezing 2009

Macht dienstbaar maken aan gerechtigheid

Over de ChristenUnie en regeringsverantwoordelijkheid

Groen van Prinsterlezing 13 mei 2009 door Mr. A. Rouvoet

In oktober 2008 woonde ik de Nederlandse première bij van de film Amazing Grace. Het is een film over de strijd tegen de slavenhandel in Groot-Brittannië, met de christen-parlementariër William Wilberforce letterlijk in de hoofdrol. Het was bepaald geen gemakkelijke strijd: na jarenlang zijn voorstellen in het parlement te hebben zien sneuvelen, lukt het hem pas in 1807, na 18 jaar, om zijn wetsvoorstel voor afschaffing van de slavenhandel aanvaard te krijgen. En op 26 juli 1833, drie dagen voor zijn overlijden, kregen zelfs alle slaven in het Brits Gemenebest hun vrijheid terug.

Het levensverhaal van Wilberforce toont de inzet van een christen-politicus als een soms taai en lang gevecht tegen onrecht. Wilberforce hield, ondanks tegenwerking en spot, voet bij stuk. Omdat hij wist dat politiek en macht onderworpen zijn aan de gerechtigheid. Die sprak uiteindelijk krachtiger dan de macht van het getal en het eigenbelang. Dat intrigeerde én inspireerde mij in deze film.

Die inzet van Wilberforce om te strijden tegen onrecht laat wat mij betreft zien waar het hart klopt van de christelijke politiek zoals de ChristenUnie die voorstaat. Dat is prachtig verwoord in de koningspsalm, psalm 72, en in bijvoorbeeld een tekst als Micha 6:8: het gaat om recht en gerechtigheid doen aan de armen en verdrukten, om rechtvaardig besturen, om trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van God. Dat kunnen we leren van die teksten.

Er is veel geschreven over de veelal als ongemakkelijk ervaren relatie tussen het christelijke geloof en (politieke) macht. Zelf voel ik mij onder meer zeer aangesproken door wat Charles Colson, destijds de rechterhand van president Richard Nixon, erover schrijft in zijn prachtige boek Kingdoms in Conflict – An insider’s challenging view of politics, power and the pulpit (1987). Weinigen kennen de verleidingen van de macht beter dan deze man, Charles Colson, die één van de hoofdrolspelers in de Watergate-affaire was en diezelfde spelletjes goed wist te spelen en te beheersen. Des te sprekender is zijn boodschap als hij, na zijn bekering en zijn gevangenisstraf, een grondige christelijke doordenking geeft van macht en de wijze waarop christen-politici daar op een verantwoorde wijze mee kunnen omgaan. Van hem heb ik onder andere geleerd dat macht geen persoonlijk bezit is, maar dat het iets is wat je ter beschikking wordt gesteld om in ver-antwoord-elijkheid te gebruiken. Veel belangrijker dan het hebben van macht is dan ook welk ‘antwoord’ ik geef als mij wordt gevraagd wat ik heb gedaan met de macht. Christelijk geloof en politieke macht: inderdaad een ongemakkelijke relatie, maar in dit licht beslist geen onmogelijke!

Eerder heb ik de kernopgave voor de christelijke politiek gedefinieerd als ‘de macht dienstbaar maken aan de gerechtigheid’. Het gaat in de christelijke politiek nooit om de uitoefening van macht als zodanig. Dat is wat doorklinkt in het ‘geen aardse macht begeren wij’ (Lutherlied). Macht (of het nu de macht van het geld is of van de politiek) krijgt zijn ware betekenis wanneer het in dienst wordt gesteld van de bijbelse gerechtigheid en daarmee van de ander, de naaste, de samenleving.

Het is ons te doen in de christelijke politiek om de gerechtigheid van het Koninkrijk, die we niet in onze zak hebben, maar die we zoeken en wel bij het licht van de Bijbel. Psalm 36:10 geeft dat fantastisch en prachtig weer: “In Uw licht zien wij het licht.”

Werpt de nieuwe ervaring van regeringsdeelname noodzakelijkerwijze, dat is de vraag, ook een nieuw licht op onze houding ten aanzien van politieke machtsuitoefening? Deze Groen van Prinstererlezing biedt een goede gelegenheid om, één jaar voor het tienjarig jubileum van de ChristenUnie en inderdaad halverwege deze kabinetsperiode, stil te staan bij de invulling die we vandaag de dag en in onze actuele positie geven aan die roeping van de christelijke politiek.

Vanuit de drieslag ‘verantwoording, bezinning en vooruitblik’ zal ik allereerst ingaan op de vragen die het bedrijven van christelijke politiek in een geseculariseerde omgeving oproept, en vervolgens op de vragen die er leven rond regeringsdeelname en de eigen overtuiging. Tot slot kom ik dan uit bij wat voor mij de onderscheidende agenda van de christelijke politiek voor vandaag en morgen is.

1. Christenen aan de macht in een geseculariseerd land? Ik heb daar voormezelf een vraagteken achter gezet.

Het heeft iets ironisch: in een fase dat ons land meer dan ooit geseculariseerd lijkt, komt voor het eerst een uitgesproken christelijke partij in de regering. De reacties op dat feit waren dan ook niet mals. Vaak stonden ze stijf van de vooroordelen over het christendom en het christelijk geloof: onderdrukkend, intolerant, terug naar de jaren ‘50. Dat christelijke politiek zou kunnen staan voor bevrijding van onrecht en voor sociale verbeteringen, denk bijvoorbeeld aan de afschaffing van de slavernij , is kennelijk niet bij iedereen de eerste associatie.

Dat kan een onaangename schok voor ons zijn, maar het is tegelijk ook heilzaam. Het bepaalt ons erbij dat we geen overspannen verwachtingen hoeven te hebben over het draagvlak voor onze achterliggende overtuiging, en doet ons indringender dan voorheen beseffen wat het vraagt om politiek te bedrijven die voor de hele Nederlandse samenleving betekenisvol kan zijn. Kabinetsdeelname vormt zo een kans om ingesleten vooroordelen ten aanzien van christelijke politiek weg te nemen! Dat vraagt dan wel om de goede toon, creativiteit en vaak om veel geduld.

Wat de toon betreft: de aangename ontdekking is dat er voor de overgrote meerderheid van ChristenUnie-standpunten veel draagvlak is. Bij de vorige verkiezingen ontdekten meer mensen dan voorheen dat onze standpunten buitengewoon realistisch zijn én realistischer zijn dan zij dachten, onder meer dankzij de bekende Stemwijzer. Men deelt dan misschien niet onze uitgangspunten, maar is het wel eens met onze standpunten. Op sociaal-economisch terrein, op het terrein van integratie maar ook ten aanzien van de internationale politiek en duurzame ontwikkeling nemen wij met onze standpunten en visie veelal een natuurlijke middenpositie in, die ons in veel gevallen een bemiddelende rol oplevert tussen partijen ter linker en ter rechterzijde. Het is goed om dit te bedenken als er door onszelf of door anderen ‘winstlijstjes’ worden opgesteld: naast de vele punten uit het Coalitieakkoord die onmiskenbaar het ChristenUnie-stempel dragen – reden om in der tijd in het kabinet te stappen-, is veel van wat er verder door dit kabinet tot stand wordt gebracht dan misschien niet exclusief ChristenUnie-gedachtengoed, maar betekent het wel degelijk uitvoering van ook óns Verkiezingsprogramma.

Tegelijk moeten we nuchter constateren dat we het met een realistische toon alleen niet redden: voor andere, zeer aangelegen standpunten rond medisch-ethische kwesties, de vrijheid van onderwijs of ten aanzien van huwelijk en gezin is aanmerkelijk minder publieke steun te vinden. Sterker: het streven naar realisatie van ook deze standpunten roept veel maatschappelijke weerstand en verzet en soms zelfs regelrechte vijandigheid op. Dat mag ons zeker niet de passie ontnemen om ervoor te blijven strijden in de toekomst. Die weerstand vraagt om geduld (denk opnieuw aan Wilberforce!) én creativiteit, namelijk door intussen wél stappen te zetten die laten zien waar het uiteindelijk naar toe moet wat ons betreft. Mooi vind ik de beeldspraak van het ‘bloemetje in het beton’. We beseffen: het beton krijgen we niet zomaar weg. Maar het bloemetje laat zien waar het uiteindelijk naartoe gaat! Een ‘bloem’lezing: de wetgeving inzake abortus en euthanasie is in het Coalitieakkoord niet afgeschaft, wel is er meer aandacht voor alternatieven, voor hulpverlening en opvang, en voor palliatieve zorg. Het bordeelverbod keert niet terug, wel ligt er nu wetgeving ter bestrijding van misstanden in de seksbranche en worden er uitstapmogelijkheden voor prostituees ontwikkeld. Het aantal echtscheidingen neemt niet zomaar af sinds de ChristenUnie in de regering zit, wel wordt er werk gemaakt van relatieversterking en conflicthantering, waardoor de schade voor kinderen kan worden beperkt en mogelijk een daadwerkelijke scheiding voorkomen.

En wat het geduld betreft: we hebben vaker gezien hoe we met onze standpunten minstens tien jaar voor de muziek uit liepen. Zo komt er met het Handvest Verantwoordelijk Burgerschap (letterlijk overgenomen uit ons Verkiezingsprogramma) eindelijk een evenwichtiger benadering tussen burgerrechten en burgerplichten. Er komt een royalere én rechtvaardiger financiële ondersteuning voor gezinnen. En deze weken horen en lezen we dagelijks hoe onze eurorealistische opstelling inmiddels, zelfs bij vanouds ‘eurofiele’ partijen als CDA en VVD, gemeengoed is geworden. Neem ons standpunt inzake Turkije: ik zie nog dagelijks woordvoerders, die ons destijds de maat namen rond de Europese Grondwet en nu deelt vrijwel iedereen onze opvatting!

Kortom: beginselvastheid is geen verhindering voor voluit christelijke politiek in een geseculariseerde omgeving, nee: beginselvastheid loont, mits zij gepaard gaat met realisme in de toonzetting, creativiteit en geduld.

Overigens heb ik ernstige twijfels of het adequaat is om onze tijd uitsluitend te duiden in termen van secularisatie. Wereldwijd, maar ook in eigen land komt religie terug als factor in politiek en samenleving. De ingesleten verwachting dat het een kwestie van tijd is voordat Rede en wetenschap alle religie tot het verleden zouden doen behoren, wordt hierdoor gelogenstraft. Eerder noemde ik onze tijd daarom ‘post-seculier’. Misschien heeft de New Yorkse stadspredikant Tim Keller het bij het juiste eind door onze tijd te typeren als een tijd van scepsis: mensen hebben zoveel gezien, dat ze zich over álle ideeën en stromingen afvragen: maar gaat het werken? Dat leidt in elk geval tot een houding waarbij religieuze argumenten evenveel kansen krijgen als niet-religieuze: veel mensen hebben geen vaste set van basisovertuigingen meer misschien, maar staan open voor goede ideeën, ongeacht de herkomst. Ook dat biedt kansen voor een voluit christelijke politiek.

2. Spanning tussen regeren en getuigen

Bij sommigen leeft echter juist de vraag of deelname aan de macht niet ten koste zal gaan van die beginselvastheid. Gaapt er niet een onoverbrugbare kloof tussen ‘meeregeren’ en het heldere getuigenis?

Die tegenstelling tussen ‘macht’ en ‘getuigenis’ is naar mijn vaste overtuiging een valse. Het één kan immers niet zonder het ander en het ander niet zonder het één. In 1994 heb ik het adagium ‘getuigend regeren, regerend getuigen’ gebruikt als karakterisering van een uitgesproken christelijke politieke partij. Dertien jaar later kreegt dit met de toetreding van de ChristenUnie tot het kabinet een bijzondere toepassing. Werd de rol van de partij vanuit de oppositie vaak gezien als die van een bestuurlijk ingestelde getuigenispartij, nu ontwikkelen wij ons meer tot een ‘getuigende bestuurderspartij’. Dat vraagt een voortdurend schakelen tussen de verantwoordelijkheid die een coalitiepartij draagt voor het kabinetsbeleid en de verantwoordelijkheid voor het eigen programma waarvoor wij steun van de kiezers hebben gevraagd en gekregen.

Dit gegeven in zichzelf is natuurlijk absoluut geen reden voor tobberigheid, laat staan voor overhaaste conclusies over de (on)mogelijkheid om in deze nieuwe positie onszelf en onze missie trouw te blijven. Laten we er eerst en vooral oog voor hebben dat we in deze periode unieke mogelijkheden hebben gekregen om daadwerkelijk vorm te geven aan belangrijke doelstellingen van de christelijke politiek! Ik voel mij iedere dag bevoorrecht met geweldige kansen om vanuit onze bijbels gefundeerde politieke visie goede dingen voor ons land te doen.

Dat neemt niet weg dat het natuurlijk oppassen geblazen blijft dat de macht niet meer met ons doet dan wij met de macht doen. Zelfkritiek en openstaan voor de kritische blik van anderen blijven geboden.

De spanning tussen deelnemen aan de macht en vasthouden aan het eigen verhaal mag niet wegvallen. Om die spanning te begrijpen is de typering van christenen in de Bijbel als ‘vreemdelingen en bijwoners’ behulpzaam, waar Wim Rietkerk op wees in zijn Groen van Prinstererlezing twee jaar geleden. Christenen zijn ‘vreemdelingen’, omdat ze beseffen dat de toekomst niet hier op aarde, maar in het toekomstige Koninkrijk ligt. Gehecht raken aan macht, triomfalisme over politiek invloed past ons dus niet. Maar we zijn ook ‘bijwoners’, omdat we wel in het hier en nu geroepen worden tot het dragen van verantwoordelijkheid. Onthechting, wereldmijding, zich terugtrekken uit politiek en maatschappij, past ons dus evenmin.

Als ik nog even mag terugkeren naar Amazing Grace: in die film komt een scène voor waarin de voorvechters van de afschaffing van de slavenhandel Wilberforce voor hun zaak proberen te winnen. Wilberforce heeft op dat moment een krachtige bekeringservaring gehad, en aarzelt tussen een loopbaan als predikant of een politieke carrière. Mij dunkt: Geen onbekend dilemma onder jonge pasbekeerden! Het gezelschap brengt echter naar voren: “Wij hebben gehoord dat u het moeilijk vindt om te kiezen tussen het werk van God of het werk van een politiek activist. Wij stellen in alle bescheidenheid voor dat u beiden kunt doen.” Politieke verantwoordelijkheid nemen en het gehoor geven aan een hogere roeping kunnen hand in hand gaan.

Zonder enige twijfel zit hier een spanning en die moet er ook blijven! Daarom is het zaak dat de ChristenUnie trouw blijft aan de centrale roeping van de christelijke politiek om de macht dienstbaar te maken aan de gerechtigheid. Aan die roeping verandert niets op het moment dat de verantwoordelijkheid die men draagt een andere wordt. Er is geen enkele reden waarom in dit opzicht voor de ChristenUnie op rijksniveau iets anders zou gelden dan voor de SGP op lokaal niveau of de VVD op provinciaal niveau: toetreding tot het bestuurlijk verantwoordelijke college geeft inderdaad een andere positie met andere verantwoordelijkheden dan men als volksvertegenwoordiger droeg, maar verandert als zodanig natuurlijk niets in het principiële gedachtengoed van waaruit een politieke organisatie c.q. een politicus zijn of haar werk verricht. Het maakt geen principieel verschil of men aan die roeping gehoor probeert te geven vanuit een positie op het regeringspluche of vanuit een rol in de oppositiebanken.

De positie van regeringspartij brengt wel de noodzaak met zich mee om opnieuw de houding ten aanzien van het compromis te bepalen. Het is vaker gezegd: met compromissen sluiten is op zichzelf niets mis, het hoort bij het politieke ambacht. De ChristenUnie stelt er een eer in om in de coalitie zo nu en dan een compromis aan te dragen om tegenstellingen tussen de partijen te overbruggen. Een goed compromis draagt dus bij aan de stabiliteit van de coalitie en de regering en dat is in het belang van ons land.

Maar het gaat er natuurlijk om spannen als een compromis raakt aan wezenlijke eigen overtuigingen. Vanuit de oppositie is het dan eenvoudiger om ‘nee’ te blijven zeggen tegen een voorstel dan in een coalitie. In een positie van bestuurlijke verantwoordelijkheid vergen de mogelijke consequenties van een onverkort vasthouden aan het eigen standpunt ten minste een expliciete afweging. Niet ieder compromis dat je liever niet zou sluiten is vanzelfsprekend een kabinetscrisis waard… En ook dát is in een kabinet niet anders dan in een College van Gedeputeerde Staten of van Burgemeester en Wethouders.

Begrijp mij goed: mijn opvatting over het compromis blijft principieel dezelfde, alleen de positie waarin ik ermee te maken heb is een andere. Het sluiten van compromissen ervaren we – als het goed is – altijd als een worsteling, als uitdrukking van een in de gegeven omstandigheden blijkbaar onontkoombaar, maar daarom niet minder pijnlijk gevoeld onvermogen om de publieke samenleving daadwerkelijk naar de bijbelse norm in te richten. Daarom komt een compromis nooit in de plaats van de eigen overtuiging, maar is het per definitie uitdrukking van een tijdelijke overeenstemming, een tussenstap in de richting van het ideaal.

Is er dan in geval van regeringsdeelname geen grens aan het compromis? Zeker wel. Er kan een moment zijn dat het te bereiken resultaat niet meer opweegt tegen wat moet worden prijsgegeven. Ik heb mij altijd goed thuis gevoeld bij de uitspraak van de onlangs herdachte christen-denker Kees Klop: “De grenzen van het compromis liggen daar waar aan fundamentele principes van één van beide partijen afbreuk zou worden gedaan.” Wat de ChristenUnie betreft kunnen we dan denken aan thema’s als de beschermwaardigheid van het leven, de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van onderwijs.

Kortom: regeringsdeelname van de ChristenUnie betekent geenszins een relativering van uitgangspunten of ‘herbronning’. Tenzij daarmee wordt gedoeld op het voortdurend opnieuw teruggaan naar de bron om daaruit wijsheid te putten voor de vraagstukken voor vandaag. Ik heb mij eerlijk gezegd verbaasd over berichten over herbronning bij de ChristenUnie, en zelfs over een verondersteld afscheid van een ‘herkersteningsideaal’. Met respect, maar bij mijn weten is zo’n ideaal nooit een partijdoelstelling geweest.

Daar staat tegenover dat simpelweg blijven ‘herhalen’ wat ooit gezegd is tekort schiet. Zeker: de eerste dingen moeten steeds weer gezegd worden. Maar even waar is dat nieuwe vragen ook nieuwe antwoorden vergen. Het volstaan met het geven van de antwoorden die we 20, 30 jaar geleden ook gaven, is voor mij bepaald niet op voorhand een bewijs van beginselvastheid: wanneer we ons daarbij geen rekenschap geven van de veranderde omgeving, vragen en issues welke onze aandacht Anno Domini 2009 vragen, zou ik dit voor hetzelfde geld een ernstige vorm van plichtsverzaking kunnen noemen. Christelijk-politiek spreken en handelen is per definitie afgestemd op vragen en oplossingen van onze eigen tijd. Invloedrijke denkers in de christelijke politieke traditie formuleerden hun gedachten in antwoord op de uitdagingen van hun eigen tijd: Augustinus reageerde met zijn Stad Gods op de afbrokkeling van het nog maar zo kort gekerstende Romeinse Rijk en de vragen die dat opriep over de macht van de God van de Bijbel. Luther schreef in de tijd dat Duitse vorsten hun recht opeisten om tegen de wil van de keizer in hun gebied de protestantse religie in te voeren. Calvijn schreef in de tijd dat de gereformeerde hugenoten hun recht op vrije godsdienstoefening bevochten op het Franse katholieke koningshuis. William Wilberforce sprak en handelde in reactie op het concrete maatschappelijke onrecht van de slavenhandel. Groen van Prinsterer stond op tegen wat hij noemde het ongeloofsbeginsel van de Franse Revolutie, terwijl Abraham Kuyper met zijn organisatietalent op alle maatschappelijke terreinen christelijke invloed trachtte uit te oefenen. En na de oorlog draagt de nadruk op het ‘cultuurmandaat’ binnen het GPV de historische sporen van de wederopbouwperiode, terwijl het verwachtingsvolle gerechtigheidsdenken van de RPF en het spreken over ‘oprichten van tekenen van het Koninkrijk’ ten minste mede een reactie vormde op het cultuurpessimisme van de jaren zeventig. Het is zaak om de essentie, het kernmotief van onze kerkelijke en politieke ‘voorgangers’ te ontdekken en vast te houden, en die te ‘hertalen’ naar de vraagstukken en verantwoordelijkheden van onze tijd.

3. Vooruitblik

Tot zover mijn reflectie op het concept van politieke macht, de verhouding van de christelijke politiek daartoe, in het bijzonder vanuit de huidige positie van de ChristenUnie.

De logische vervolgvraag is dan natuurlijk: wat dóen we met die macht? Wat betekent het concreet in onze tijd en in onze situatie om de macht dienstbaar te maken aan de gerechtigheid? Hoe ziet onze agenda (dat betekent: de dingen die gedaan moeten worden) van de christelijke politiek er Anno Domini 2009 uit?

Voor de aardigheid heb ik de 11 punten die ik ooit onder de noemer van ‘de agenda voor de christelijke politiek’ heb opgesomd, er nog eens bijgepakt. Op die agenda stonden destijds onder meer: naar een rentmeestereconomie; schepping en milieu; van verzorgingsstaat naar sociale rechtsstaat; herstel van normen en waarden; versterking van gemeenschapszin en solidariteit; een nieuw perspectief voor werkgelegenheid; bescherming van het leven; de multiculturele samenleving; en politieke vernieuwing en verantwoordelijk burgerschap. Staat u mij de observatie toe dat de overeenkomst met de prioriteiten in het Coalitieakkoord van het eerste kabinet waaraan de ChristenUnie deelneemt op z’n minst treffend mag worden genoemd! Daar ligt dan ook voor een belangrijk deel de verklaring voor het enthousiasme waarmee de ChristenUnie in deze coalitie is gestapt: niet omdat er nauwelijks of geen verschillen zouden zijn met onze partners CDA en PvdA, maar omdat het programma, de visie waarop we elkaar voor deze kabinetsperiode hebben gevonden zo goed aansloot en aansluit bij essentiële onderdelen van ons eigen christelijk-sociale profiel: Ik citeer het Coalitieakkoord: “Wij willen samen werken aan groei, duurzaamheid, respect en solidariteit. Aan een samenleving waarin oog is voor elkaar en waarin recht wordt gedaan aan ieders mogelijkheden en talenten. Een samenleving ook, waarin de overheid duidelijke grenzen stelt aan wat wel en wat niet kan, waarin vooral de eigen kracht van de samenleving wordt benut en waarin creativiteit en eigen initiatief worden ondersteund. Wij willen werken aan een samenleving waarin mensen zich duurzaam met elkaar verbonden weten.” Dáárom investeert de ChristenUnie in dit kabinet en willen wij dat het een succes wordt: dat is in tal van opzichten goed voor ons land!

Misschien wel de grootste opgave van de politiek in onze tijd en daarmee dus óók (en niet in het minst) van de ChristenUnie in haar huidige positie van regeringspartij, is het thema van de sociale cohesie, zo u wilt: verbondenheid, in een pluriforme samenleving.

Onmiskenbaar kent onze samenleving grote spanningen rond identiteit en omgaan met culturele en religieuze verschillen. Dat hangt niet in de laatste plaats samen met het vraagstuk van de immigratie en in het bijzonder de opkomst van de islam. Maar ook moet gewezen worden op het gebleken onvermogen van de liberale democratie om eenheid en gemeenschap te stichten. Het is al vaker aangehaald: het was oud-VVD-leider Bolkestein die toegaf dat het liberalisme niet in staat is een bezielend verband te verschaffen aan de bevolking. Zeker niet, zo voeg ik eraan toe, aan een volk dat is geleerd om zichzelf te definiëren als consumenten. Dat jarenlang te horen kreeg dat het leven in een rechtsstaat eerst en vooral betekent dat men zijn individuele rechten en vrijheden moet opeisen, dat ieder overheidsoptreden met het oog op sociale rechtvaardigheid ofwel links ofwel betuttelend is, maar hoe dan ook ongewenst, en dat de samenleving bestaat uit ’15 miljoen mensen, inmiddels 16 miljoen, die je niet de wetten voorschrijft maar in hun waarde moet laten’.

Maar met een dergelijke liberaal-libertijnse mentaliteit houd je een rechtsstaat niet op orde, laat staan een samenleving. Mijn stelling is dat onder veel van de maatschappelijk-politieke spanningen en felle politieke debatten van de laatste tijd een verschijnsel ligt wat ik zou willen noemen ‘een crisis in de res publica’ –dat is de publieke zaak-: een gestage erosie van het besef dat er een publieke zaak is, dat wij in Nederland iets gemeenschappelijks met elkaar hebben, het besef van wat ons verbindt temidden van al onze verschillen, het besef dat wij niet alleen rechten hebben maar ook plichten. De res publica

Het is nodig om weer een gemeenschappelijk verhaal te vertellen wat niet alleen ‘de boel bijelkaar houdt’, maar waarin Nederland als volk eenheid kan beleven. Op 5 mei j.l. sprak de staatssecretaris van Europese Zaken, Frans Timmermans, over de zoektocht naar ankers en identiteit. Die zoektocht zal dan wel tot zelfkritiek moeten leiden bij die politieke partijen die de afgelopen decennia voortdurend hebben gehamerd op maximale individuele vrijheid en emancipatie. Er is dringend behoefte aan het hervinden, herdefiniëren en herwaarderen van wat Roel Kuiper noemt ons ‘moreel kapitaal’.

Het moet ons iets te zeggen hebben dat bij de start van dit kabinet in februari 2007 het met name de verandering van toon en visie was die breed enthousiaste reacties opriep: na de overaccentuering van het individuele, van de vrijheid-blijheid filosofie van de paarse kabinetten en het door velen als neo-liberaal ervaren beleid van de centrum-rechtse kabinetten-Balkenende 1, 2 en 3, werd er eindelijk weer een verhaal verteld, een perspectief geschetst van gemeenschap, van onderlinge verantwoordelijkheid en verbondenheid, en van sociale samenhang. Met recht en reden kunnen we zeggen dat juist voor het dragen van dat verhaal, het wijzen van dat perspectief, de aanwezigheid van de ChristenUnie in het kabinet van belang was en is. Het sluit namelijk nauw aan bij een christelijk-sociale visie op staat en samenleving, die erop is gericht om mensen in te sluiten, niet uit te sluiten. Dat betekent: ruimte bieden aan verscheidenheid en verschillen, ook religieuze, zonder de eenheid en verbondenheid, het gemeenschappelijke uit het oog te verliezen.

Dat is dus heel wat anders dan de benadering die nu teveel het debat beheerst, voornamelijk uitgedragen door liberale voorvechters van het individu als zodanig. Zij zien de samenleving nog steeds als een verzameling individualisten, zoals zij vaak zelf zijn. Zij hebben moeite met sterke groepsidentiteiten, vooral als deze levensbeschouwelijk of religieus van aard zijn, die afwijken van de eigen seculiere ideeën van wat de maatschappelijke norm moet zijn, bijvoorbeeld over hoofddoekjes. Daarmee slaan zij evenwel de weg in van een seculiere meerderheidscultuur (‘Leitkultur’) waaraan alle burgers en instituties zich dienen te conformeren, en welke wordt bewaakt door de neutrale overheid. Potentieel betekent dit een forse inbreuk op de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging. Immers, in het publieke domein dient men zich dan te houden aan de staatsovertuiging, terwijl men alleen in het private domein de vrijheid heeft om zich te uiten voorzover dit geen publieke consequenties heeft. Voor deze zogenaamd liberale benadering geldt eigenlijk hetzelfde als voor een theocratische visie, - in de zin van de theocratie als staatsvorm- waarin de overheid terecht komt in de rol van hoeder van de waarheid. Dat is zij niet: zij hoedt het recht, niet de waarheid. Waarheid is immers niet afhankelijk van de willekeur van machthebbers: totalitaire regimes laten zien wat er dan gebeurt. Zo’n koers is ook niet in overeenstemming met de Nederlandse historie van een ontspannen en pragmatische omgang met minderheden. Pragmatisch is in deze zin niet tegenovergesteld aan principieel. Het hoort bij de christelijke politiek. Evident is dat zo’n visie in de uitwerking zeer onliberaal en intolerant is, en een probleem voor de vrijheid.

Wat mij in dit verband mateloos stoort is de gemakzuchtige en vaak populistische manier waarop door zowel PVV als VVD de laatste tijd te pas en te onpas gebruik wordt gemaakt van het etiket ‘joods-christelijke waarden’. Wie dit begrip vooral gebruikt om de identiteit van bepaalde groepen aan te vallen, hen vrijheden te ontzeggen die men voor zichzelf opeist en hen daarmee feitelijk uit te sluiten van het publieke leven, heeft weinig begrepen van de kern van het joods-christelijk denken, en dat is: de medemens zien als beelddrager Gods. Die sluit je niet uit, die heb je lief!

De overheid is er om de vrede tussen bevolkingsgroepen te waarborgen, en doet dat niet door wezenlijke verschillen op te heffen of te ontkennen maar door minderheden een belang te geven bij een rechtsstaat die hun vrijheden beschermt. De loyaliteit aan de rechtsstaat (en de ‘res publica’) zal toenemen wanneer die hen daadwerkelijk in hun eigenheid beschermt, en afnemen wanneer die hen niet wezenlijk respecteert in hun diepste overtuigingen.

Het hoort mijns inziens dus bij geloofwaardige en principiële politiek dat een christelijke partij de vrijheden waarvan christenen volop gebruikmaken met evenveel kracht en overtuiging verdedigt voor andersgelovigen, of het nu gaat om het stichten van scholen, het bouwen van godshuizen of om het aanstellen van geestelijke verzorgers in het leger. Zeker als het om dit soort principiële kwesties gaat hoort christelijke politiek bovendien wars te zijn van populisme en opportunisme.

In een land waar de staat de vrijheid van alle burgers in gelijke mate beschermt, en bovendien ruimte geeft aan minderheden, kan omgekeerd van die burgers loyaliteit aan de rechtsstaat en verantwoordelijk burgerschap geëist worden. Dat vraagt om een beweging van ‘ik’ naar ‘wij’, om een maatschappelijk ethos waardoor mensen zich niet louter met het eigen private geluk bezighouden, maar ook met dat van de ander. De samenleving, de ‘res publica’ kan niet floreren zonder zo’n ethos. Ons land heeft dringend behoefte aan ‘ bruggenbouwers en vredestichters’, mensen die gemeenschap stichten, zowel onder burgers als onder politici. Ons land is niet geholpen met het zaaien van verdeeldheid, noch door burgers die overlast of geweld plegen of zich anderszins asociaal gedragen, noch door politici en bestuurders die de onvrede daarover vertolken zonder oplossingen te geven.

Dat is dus ook een opdracht aan onszelf, als politici, om verantwoordelijk om te gaan met politieke invloed en macht. Er is veel onvrede in de samenleving. Het is goed erop bedacht te zijn dat óók bestuurders en politici met de rug naar de samenleving kunnen komen te staan, zowel wanneer zij de onvrede cultiveren als wanneer zij deze negeren. Een politicus schiet te kort door mee te deinen op de golven van onbehagen, én door zich blind te tonen voor wat er in de samenleving speelt. Hij zal moeten werken aan goed bestuur: de oorzaken van de onvrede wegnemen, recht en orde handhaven. Daarvoor wordt hij betaald. Maar tegelijk de rug recht houden als de onvrede ongericht wordt afgereageerd op minderheden of als er fundamentele vrijheden op het spel worden gezet. Zo kan de overheid vredestichter zijn. Dat lijkt mij inderdaad de centrale uitdaging waarvoor wij staan in de politiek.

Dames en heren, afrondend,

De ChristenUnie heeft een unieke kans gekregen om in een geseculariseerde samenleving voluit christelijke politiek te bedrijven. Regeringsdeelname komt niet in mindering op het volgen van onze roeping. De roeping waarom het ons gaat blijft immers in alle omstandigheden dezelfde: macht dienstbaar maken aan de gerechtigheid. Door trouw te blijven aan die roeping blijft de spanning tussen macht en overtuiging bewaard.

Voor de komende periode zie ik het werken aan vrede en verbondenheid in onze samenleving als centrale uitdaging. Een christelijk-sociale visie op staat en samenleving biedt goede aanknopingspunten voor het waarborgen van de vrijheid van minderheden en tegelijk het werken aan verbondenheid in ons land. Ook daarom is – zo wil ik afsluiten - de regeringsdeelname van de ChristenUnie niet alleen goed nieuws voor christenen die zich verantwoordelijk weten voor de samenleving waarin zij een plek hebben, maar voor iedereen die hecht aan gerechtigheid, vrede in de samenleving en de vrijheden van onze rechtsstaat.

Gert-Jan Segers bij OBAlive

Wed, 13 May 2009 15:21:17 +0200

Directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, Gert-Jan Segers, spreekt over de Islam in een uitzending van het radioprogramma OBAlive. "Hij is wegens zijn achtergrond de aangewezen persoon het islamdebat in de partij vlot te trekken. De ChristenUnie zal voortaan de moslims in Nederland de hand proberen te reiken op basis van religieuze en politieke vrijheden. Gert-Jan Segers"

De OBA-live uitzending van dinsdag 12 mei is hier te beluisteren:

http://www.obalive.nl/default.aspx?lIntEntityId=887

Groen van Prinstererlezing 2009 door Andr� Rouvoet

Wed, 06 May 2009 14:47:31 +0200

Op woensdag 13 mei zal vice-premier en partijleider Andr� Rouvoet de zevende Groen van Prinstererlezing verzorgen. Rouvoet zal in zijn lezing terugkijken op twee jaar regeringsverantwoordelijkheid voor de ChristenUnie en lijnen uitzetten voor de komende jaren. Traditiegetrouw vindt de Groen van Prinstererlezing plaats in de schitterende Gertrudiskapel te Utrecht. De avond begint om 19.45. (Inloop vanaf 19.15.)

Meer informatie op http://wi.christenunie.nl/lezing

Gert-Jan Segers in Soeterbeeck

Wed, 29 Apr 2009 10:43:22 +0200

Samenleven op grond van een contract is te mager, vindt Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk bureau van de ChristenUnie. 'We moeten een verbond sluiten tussen autochtone en allochtone Nederlanders', dat zegt hij tegen presentator Pauline Kuijper in het televisieprogramma Soeterbeeck.

Bekijk hier de uitzending

Ontevreden ego
Segers is de tweede gast in een serie van vier gesprekken over ‘ons dikke-ik', in het programma Soeterbeeck. De serie draait om de vraag hoe we ons te dikke en permanent ontevreden ego moeten laten afslanken, nu de crisis duidelijk maakt dat we keuzes moeten maken.

Zendeling
Gert-Jan Segers (1969) woonde van 2000 tot 2007 met zijn gezin in Egypte, waar zijn vrouw en hij protestants zendeling waren. Daarna studeerde hij een jaar in de Verenigde Staten. Bij terugkeer ervaart hij Nederland als een rijk maar klagerig land. "De dominante waarde is de hebberigheid geworden", zegt hij. "Er is iets fundamenteel misgegaan."

Heilzaam
Volgens Segers is dat te wijten aan de loskoppeling van de economie en de moraal: "het kapitalisme is ontstaan in een moreel kader van spaarzaamheid, eerlijkheid, hard werken. Er was toen een zekere oudtestamentische aandacht voor mens en schepping, en dat is iets anders dan de nadruk op targets en output. We moeten meer bezig zijn met wat heilzaam is", betoogt Segers in Soeterbeeck.

Brugfunctie
Maar wat kan je doen als kleinste partij in de coalitie? Volgens Segers heeft de ChristenUnie een brugfunctie: "we hebben de politiek-maatschappelijke agenda verbreed: de pro life-discussie hebben we verloren, maar vooral de jongere generaties hechten aan zorg voor de schepping en ontwikkelingssamenwerking. Het is alleen jammer dat men zo snel denkt dat de ChristenUnie een geheime agenda heeft".

Roeping
De reden om in 2000 samen met zijn vrouw als zendeling naar Egypte te vertrekken verklaart Gert-Jan Segers als een roeping van God: "zij werkte daar in een weeshuis en met gehandicapten, ik gaf boeken uit en gaf trainingen. Egypte is een bestuurlijke chaos, maar de mensen zijn er warm en hartelijk. En hoewel je geen moslims mag bekeren - we werkten er vooral voor de christelijke bevolking - kom je er gemakkelijk in gesprek over God en geloof. De mensen zijn daar heel open in, heel anders dan hier".

Kansen voor iedereen
Regelmatig krijgt Segers de vraag voorgelegd of hij de cultuur in Egypte ‘achterlijk' vindt. "Dat is een denigrerende term, die bovendien verdoezelt dat er in de westerse cultuur ook veel mis is. Maar ook de mensen in Egypte verlangen naar het westen: naar het respect voor het individu, naar kansen voor iedereen, naar recht dat functioneert".

Godsdienstvrijheid
Het belangrijkste onderwerp in het gesprek met Nederlandse moslims is volgens hem godsdienstvrijheid: "eigen aan het westen is de vrijheid van het individu, inclusief de vrijheid om afscheid te nemen van een godsdienst".

Experiment
In de roman ‘Twee broers en een meisje met geel haar', beschrijft Gert-Jan Segers zijn ervaringen in Egypte en wijst hij op twee fundamentele verschillen tussen christendom en islam: het ontbreken van het idee van vergeving èn van een wederkerige relatie met God. In het christendom is hij liefde, in de islam verdient hij aanbidding. "Er zijn verschillen tussen onze godsdiensten, maar er zijn ook gedeelde waarden, op grond waarvan we kunnen samenwerken én elkaar de ruimte geven. We weten de uitkomst niet van het grote experiment van de komst van moslims in onze cultuur. We hebben geen andere optie dan heel erg ons best te doen om er samen iets van te maken", licht Segers toe.

Roman 'Twee broers en een meisje met geel haar', ISBN: 9789023992639

Bron: www.rkk.nl

Tafelgesprek: Markt en Moraal

Fri, 24 Apr 2009 12:24:00 +0200

Na jaren van neoliberale verheerlijking van de markt, is de overheid weer helemaal terug. Vrijmoedig koopt ze banken op en probeert ze bonussen aan banden te leggen. De markt heeft gefaald en de overtuiging groeit dat de overheid zaken weer strakker moet gaan reguleren. Maar hoever moet dat gaan in een christelijk-sociale visie? Welke verantwoordelijkheid heeft de overheid hierin precies?

Het momentum lijkt daar om te komen tot een fundamentele verandering richting een duurzame economie. Hoe kunnen overheid, marktspelers en maatschappelijke partijen het systeem helpen bewegen in die richting? Het WI organiseert daarom op 15 mei een tafelgesprek over de crisis.

Sprekers:
- Johan Graafland (Hoogleraar economie en ethiek)
- Cynthia Ortega (Tweede Kamerlid ChristenUnie)

Datum: 15 mei, 10.00 - 12.30 uur
Locatie: Partijbureau ChristenUnie (Puntenburgerlaan 91)

Actuele informatie op http://wi.christenunie.nl/tafelgesprek

Soeterbeeck: Vier gesprekken over ons dikke-ik

Wed, 29 Apr 2009 13:48:35 +0200

Op dinsdag 28 april, 17:00, is WI-directeur Gert-Jan Segers te zien in het televisieprogramma Soeterbeeck. Het programma zendt een serie uit over het dikke-ik. De laatste decennia zijn we bijna alleen maar gegroeid; groter en rijker geworden. Maar nu stoten we aan het plafond van wat onze economie vermag en wat onze planeet aankan, aldus de programmamakers.

Vier gasten
Hoe zijn we zo ver gekomen? Zijn we in staat ons aan te passen? Kunnen we afscheid nemen van ons dikke-ik? Is er een alternatief? In Soeterbeeck bespreken we deze en andere vragen met vier even boeiende als verschillende gasten: schrijfster Désanne van Brederode, bankier Bert Heemskerk, rechter Huub Willems en politicoloog Gert-Jan Segers.

21 april - Désanne van Brederode is schrijfster, columnist en filosofe. Ze durft vanuit haar geloof en waardering voor de katholieke traditie te denken, maar valt daar niet mee samen.
29 april - Gert-Jan Segers is politicoloog en directeur van het wetenschappelijk bureau van de ChristenUnie. Hij werkte zeven jaar lang als zendeling in Egypte.
5 mei - Huub Willems is president van de Ondernemingskamer, een unieke rechtbank die bemiddelt en indien nodig recht spreekt bij conflicten in en tussen bedrijven.
12 mei - Bert Heemskerk is topman van de Rabobank, de enige grote bank van Nederland zonder beursnotering.

Tijd en rust
Soeterbeeck, het wekelijkse gespreksprogramma van de RKK, neemt de tijd. Rust en aandacht komen een gesprek ten goede, vinden presentatoren Wilfred Kemp en Pauline Kuijper. ‘Er is al haast genoeg’.

Soeterbeeck, vanaf dinsdag 21 april om 17.05 uur op Nederland 2.

Bron: http://www.katholieknederland.nl/opinieendebat/nonav/detail_objectID688047.html

Een christelijke cultuur zonder christenen

Wed, 22 Apr 2009 10:18:35 +0200

Gert Jan-Segers in zijn maandelijkse column in het Nederlands Dagblad: "Soms heb je een politieke tegenstander nodig om zelf tot meer helderheid te komen. Want eerlijk gezegd twijfelde ik een beetje over de rol van Youth for Christ in het jeugdwerk in de Amsterdamse Baarsjes. Maar nadat ik vorige week VVD-leider Mark Rutte bij Pauw & Witteman dit jeugdwerk hoorde bekritiseren, ben ik om."

Mijn eerdere twijfel zat hem allereerst in de vraag of Youth for Christ (YfC) het eigenlijk wel moest willen, met overheidsgeld jeugdwerk uitvoeren zonder dat je je hart echt kunt laten spreken. Is dat niet het begin van het einde? Wordt dat niet de geestelijke ontmanteling van zo'n vrijgevochten, christelijke club zoals zoveel protestants-christelijke clubs aan het staatsinfuus zijn doodgebloed? Mijn twijfel zat hem daarnaast in de vraag wat ik er van zou vinden als de Youth for Allah het jeugdwerk in De Baarsjes had mogen uitvoeren. Daar zou ik toch wat gemengde gevoelens bij hebben gehad. Hoe eerlijk is het dan om dit werk door YfC te laten verrichten?

Straatvoetbal
Rutte heeft me geholpen. Hij fulmineerde tegen het feit dat deze christelijke organisatie met overheidsgeld de Amsterdamse jongeren gaat helpen. "Maar", zei zijn medegast Andries Knevel, "er is een openbare aanbesteding geweest en ze waren gewoon de beste." ‘Goed punt', dacht ik. "Onzin", zei een hoofdschuddende Rutte, "je moet ook kijken naar de achtergrond van een organisatie, als die een christelijke is, dan werkt die ook in de manier waarop ze hun werk doen." ‘Ook een goed punt", dacht ik weer. Maar hij bedoelde het anders. Want van Rutte mogen gelovigen iets niet waar blijkbaar alleen maar seculiere liberalen geschikt voor zijn: namens de gemeenschap jongeren van de straat helpen. En dat onderscheid deugt niet. Want voorzover iemands overtuiging zichtbaar wordt tijdens een potje straatvoetbal, geldt dat voor iedereen. Ook voor iemand met een seculier-liberale overtuiging.

Als YfC algemeen jeugdwerk organiseert, doet ze dat via een lokale stichting die niet met zoveel woorden wil evangeliseren. Zij doet wat het gemeentebestuur graag wil dat er gedaan wordt en dat is voetballen met jonge gasten en een jeugdhonk beheren zodat jongeren niet op straat rondhangen. Goed beschouwd kan Rutte's argwaan niets te maken hebben met het feit dat een medewerker van YfC een overtuiging heeft en een seculiere liberaal niet, want die hebben ze namelijk allebei. Het heeft er dus alle schijn van dat de ene overtuiging blijkbaar niet deugt en de andere wel. Rutte sprak bij Pauw & Witteman als vertegenwoordiger van de seculiere meerderheidscultuur die religieuze minderheden niet dezelfde ruimte geeft als de eigen meerderheid.

Het curieuze is dat het diezelfde Rutte is die tegenwoordig in het integratiedebat schermt met de christelijke traditie en joods-christelijke waarden. In onze multiculturele samenleving zijn die traditie en waarden voor de VVD tegenwoordig weer de leidraad. Maar blijkbaar wil Rutte een christelijke cultuur zonder christenen. De christelijke cultuur is voor hem de status quo, een gestolde cultuur die het beste geconserveerd kan worden door liberalen en waarin christenen zich maatschappelijk niet al te nadrukkelijk mogen manifesteren. En bovenal is die ‘christelijke' traditie natuurlijk vooral een stok om moslims mee te disciplineren.

Kip zonder kop
In een interview in De Volkskrant betoont schrijver Nicolaas Matsier zich ook al zo'n supporter van het ‘christendom' (11 april jl.). Hij gelooft niet in God, gaat niet naar de kerk, vindt veel vormen van geloven primitief en moet niets hebben van orthodoxie. Maar hij vindt het verschrikkelijk dat de kerken leeg lopen, dat het geloof verdwijnt, dat de kennis over het christelijke geloof afneemt en is er van overtuigd dat de christendom een betere beschaving heeft opgeleverd omdat er "meer dan elders iets weldadigs, egalitairs en democratisch" in zit. Het christendom is dus geweldig en ons cultuurgoed onovertroffen, maar christenen zelf zijn alleen nog bruikbaar als zwijgende bewakers van ons christelijke openluchtmuseum.

Het vervelende voor Rutte en Matsier is dat christelijke waarden nooit los verkrijgbaar zijn. Een christelijke cultuur zonder christenen is als een kip zonder kop. Het waggelt nog even, maar is gedoemd te sterven. Wat misschien nog wel vervelender voor hen is, is dat die ‘christelijke' cultuur van hen misschien wel helemaal niet zo christelijk is. Deze vrienden van het christendom staren zich blind op vergane glorie, op een belegen, overgeleverde waarheid, terwijl de gelovige christen weet dat Gods waarheid iedere morgen nieuw is. Tegendraadse christenen die, met het hoofd omhoog en het hart naar boven werk van hun geloof willen maken, zijn de belichaming van die waarheid. Ik hoop dat ze zich nooit helemaal zullen aanpassen aan mensen die het christendom alleen maar willen doodknuffelen.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Bron: Nederlands Dagblad. Segers heeft maandelijks een column in het ND

Nieuwe publicatie: Bioenergie. Natuurlijk beter?

Fri, 17 Apr 2009 16:00:00 +0200

Buit bio-energie uit, breng het energieverbruik werkelijk terug en stimuleer alternatieve energievoorzieningen. Dat zijn aanbevelingen die het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie doet in haar nieuwste publicatie. De auteurs leveren een bijdrage aan het belangrijke debat over energieverslaving en energiebronnen. Duurzame alternatieven zijn zijn broodnodig.

"Nederland kan veel meer werk maken van bio-energie", aldus prof.dr.ir. Henk van den Berg, redacteur van het Kort Commentaar. "Behalve gewassen leveren landbouw, industrie en huishoudens grote reststromen die bruikbaar zijn voor energiewinning. Maar er moet een veel sterker besef van urgentie komen voor energiebesparing en het zoeken naar duurzame alternatieve energiebronnen. Op het gebied van zon-, wind-, en ook bio-energie bevindt Nederland zich in de achterhoede van Europa. Met dit kabinet zou daar echt verandering in moeten komen."

Voorstel: landelijke Energie Commissie
De auteurs stellen verder voor een landelijke Energie Commissie in te stellen die de overheid adviseert bij vergunningsaanvragen voor bijvoorbeeld nieuwe installaties om bio-energie op te wekken. Daarnaast presenteren zij een criteriumkader om vormen van bio-energie af te wegen. Dit criteriumkader gaat uit van fundamentele waarden als rechtvaardigheid en rentmeesterschap.

Na verkenning van verschillende scenario's moedigen de auteurs het kabinet aan zelf initiatief te nemen en verdere ontwikkeling niet alleen aan de markt over te laten. Het Kort Commentaar heeft concrete aanbevelingen voor iedere bestuurslaag, van Europa tot de lokale gemeente.

Meer informatie en bestellen

Auteurs van KC 15

Prof. dr. ir. H. (Henk) van den Berg is deeltijdhoogleraar aan de UT (Universiteit Twente), vakgebied Ontwerp van Chemische Processen. Betrokken bij het Energietransitie/Keten efficiency programma (analyse van chemische processen op mogelijke toepassingen van procesintensificatie).
Drs. W.J. (Wouter Jan) van den Berg MBA is onderzoeker en adviseur op het gebied van energie en duurzaamheid bij het aan RijksUniversiteit Groningen gelieerde adviesbureau KNN. Zijn specialisme: biomassa/ bio-energie. Beleidsmedewerker duurzame mobiliteit bij de provincie Groningen (vanuit KNN).
Prof. ir. G. J. (Jan) Harmsen is bijzonder hoogleraar Duurzame chemische technologie aan de RUG (RijksUniversiteit Groningen), en platform manager ‘Enhanced Unit Operations' bij het Shell Research & Technology Centre Amsterdam.
Prof. dr. ir. H. (Henk) Jochemsen is bijzonder hoogleraar Reformatorische Wijsbegeerte aan de WUR (Wageningen University & Research), en directeur van Prisma, de vereniging van christelijke organisaties voor ontwikkelingssamenwerking.
IJ. (IJmert) Muilwijk is landelijk voorzitter van PerspectieF (ChristenUnie jongeren) en Nederlands klimaatambassadeur voor FairClimate/ICCO. Binnenkort hoopt hij zijn onderzoeksmaster Sustainable Development aan de Universiteit Utrecht te halen met als specialisatie milieurechtvaardigheid.
Drs. ir. R.A. (Rob) Nijhoff is onderzoeker bij het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Niet verdoezelen maar verbinden (Trouw)

Fri, 17 Apr 2009 09:42:14 +0200

'ChristenUnie zoekt 'verbond' met moslims', kopte Trouw boven een gesprek met mij (5 april jl.). Dat leverde vorige week, naast positieve reacties, twee misverstanden op. Allereerst bleek politiek commentator Willem Breedveld beducht te zijn voor een monsterverbond van christenen en moslims, dat homo's zou uitsluiten. Daarnaast veronderstelde universitair docent 'interreligieuze dialoog' Marcel Poorthuis dat de ChristenUnie eerst alle bezwaren tegen de islam moet laten varen voordat we ons kunnen verbinden met moslims.

Bij de start van het islamdebat binnen de ChristenUnie heb ik gepleit om anders naar onze multiculturele samenleving te gaan kijken. We moeten niet langer uitgaan van een contractsamenleving, waarbij burgers wat diensten en rechten uitruilen en migranten aanschuiven zolang ze profijt hebben bij een verblijf in Nederland. In plaats daarvan moeten we de samenleving als een verbond gaan beschouwen. Rond een aantal gedeelde kernwaarden - onze politieke en religieuze vrijheden - beloven we elkaar trouw en ondersteuning. De onvoorwaardelijke verbondenheid van burgers aan elkaar, de wederzijdse trouw en dienstbaarheid in goede en slechte dagen, levert een totaal andere samenleving op dan die waarin burgers er alleen voor zichzelf alles willen uithalen wat er in zit. Het is een verbondenheid zoals die ontstond toen de eerste pilgrims naar Amerika, in 1620, op de Mayflower letterlijk een verbond sloten en elkaar trouw en ondersteuning beloofden.

De verbinding die we op onze eigen, multiculturele Mayflower met elkaar aangaan sluit iedereen in die daarvoor kiest. Ik heb ook geen pleidooi gevoerd voor een exclusieve verbinding tussen moslims en christenen. Niemand wordt daarbij bij voorbaat uitgesloten, ook homo's niet. De verbinding gaan we aan op basis van een aantal niet onderhandelbare vrijheden, niet op basis van een gedeeld geloof of dezelfde geaardheid.

Een ernstiger misverstand is dat wat Poorthuis debiteert. Hij veronderstelt dat christenen eerst hun bezwaren tegen de islam moeten laten varen voordat ze zich in deze samenleving, naast anderen, ook met moslims kunnen verbinden. Hij vindt het schokkend dat onderzoek laat zien dat 95% van de orthodox-gereformeerde predikanten onoverkomelijke bezwaren tegen de islam heeft. Voor zover ik er iets schokkends in ontdek, betreft het de 5% van die predikanten. Het hart van de islam ontkent namelijk het hart van het christendom: het paasfeest. Dat levert een geloofskloof op die geen interreligieuze dialoog kan overbruggen. Maar ook al zijn de geloofsverschillen onverzoenbaar, dat betekent nog niet dat moslims en christenen in sociaal en politiek opzicht zich onverzoenlijk tegenover elkaar moeten opstellen.

Poorthuis' veronderstelling, dat we alleen maar vrede kunnen hebben als we eerst besluiten dat niemand ongelijk heeft, is ook een tamelijk hopeloze. Want in dat geval moet eerst het grootste deel van de mensheid van zijn exclusieve geloof worden afgebracht en bekeerd worden tot dit soort religieus relativisme. Dat is onbegonnen werk. Het is veel heilzamer om mensen en hun geloof serieus te nemen, verschillen juist niet te verdoezelen, maar met die verschillen te leren leven en samen te bouwen aan een vrije en solidaire samenleving.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Bron: Trouw, 14 april 2009

Ramadan, neem afstand van opa (Volkskrant)

Wed, 15 Apr 2009 15:41:05 +0200

Gert-Jan Segers in de Volkskrant: "Tariq Ramadan. De moslimgeleerde houdt het islamitisch extremisme in stand door de verschrikkelijke haat- en geweldpreken van zijn opa, Hassan al-Banna, niet onder ogen te zien. Er is maar een relatief kleine groep moslims die eigenhandig en gewelddadig de hemel op aarde wil vestigen. En goed beschouwd zijn zij niet het grootste probleem."

Terrorist
Het werkelijke probleem is dat achter iedere terrorist een grote groep moslims staat die zegt: ‘We keuren aanslagen niet goed, maar...' Achter hun ‘maar' volgt dan een vergoelijking en een vorm van begrip. ‘Ik keur 9/11 niet goed, maar die VS vroegen er wel om.'

‘Ik ben tegen terreur, maar die jihadi's zijn wel bereid hun leven te offeren voor God.' Het zijn de maar-zeggers onder de moslims die het terrorisme levend houden.

In de jaren zeventig en tachtig zaaiden linkse radicalen in Duitsland en Italië dood en verderf. Ze hadden waanideeën over een proletarische revolutie en geloofden dat ze met het vermoorden van kapitalisten de heilstaat dichterbij brachten. Hun dreiging duurde zolang er maar-zeggers waren.

RAF
Linkse studenten en vakbondsleiders keurden de methode van de RAF af, maar hadden begrip voor hun motieven en deelden de droom van de heilstaat. Zolang er maar-zeggers achter de RAF stonden, bleven de RAF'ers strijden voor hun Utopia. Het geweld hield op toen de RAF irrelevant werd omdat de maar-zeggers van hun geloof vielen en sorry-zeggers werden.

Sorry
De islamitische maar-zeggers zeggen nog geen sorry. Zo ook Tariq Ramadan. In de beoordeling van de erfenis van zijn opa, Hassan al-Banna, blijkt hij een ware maar-zegger. In 1928 richtte Al-Banna de Egyptische Moslimbroederschap op en begon hij een lange mars richting zijn islamitisch Utopia.

In verschillende traktaten ontvouwde Al-Banna de marsroute (een selectie staat in Five Tracts). Islam is - zo schrijft hij - de universele waarheid en moslims hebben geen andere loyaliteit dan aan de islam. Ze zijn geroepen tot de strijd tegen het Westen en voor de verspreiding van de islam.

Banier
Het doel van deze jihad is ‘de banier van de islam te verheffen boven alle regio's van de aarde'. Er zijn, zo schreef Ramadans grootvader, maar twee partijen in deze wereld: die van moslims en die van niet-moslims.

De zonen van de islamitische natie moeten hun bloed en leven geven voor hun ‘vaderland', totdat dit islamitische vaderland de hele wereld omvat. Deelname aan die jihad is een plicht voor de gelovigen.

Al-Banna citeert een vroegere geleerde die beschrijft wat de jihad precies is. Niet gek dat Al-Banna als een geestelijke vader van Al Qaida wordt gezienHet is ‘het afslachten van de ongelovigen, het plunderen van hun rijkdommen, de vernietiging van hun heiligdommen en het kapot slaan van hun afgoden'. Niet verwonderlijk dat Al-Banna als een geestelijke vader van Al Qaida wordt beschouwd.

Afstand, maar
Tariq Ramadan neemt officieel afstand van het islamitische terrorisme. Maar in de beoordeling van zijn grootvader is hij een maar-zegger. Als hij op de erfenis van Al-Banna wordt aangesproken, zegt hij dat hij op zijn eigen woorden beoordeeld moet worden.

Als hij dan over zijn grootvader schrijft, sluit hij zijn ogen voor de haattheologie van Five Tracts en blijft er een vrome, lieve Al-Banna over.

Aan de universiteit van Genève schreef Ramadan zijn afstudeerscriptie over Al-Banna, die de beoordelende commissie afkeurde, omdat ze een lofrede op zijn opa was en geen wetenschappelijke beoordeling.

Qutb
In zijn boek Westerse moslims en de toekomst van de islam plaatst hij zijn grootvader in een rij van hervormers samen met Sayyid Qutb, een andere geestelijke vader van Al Qaida. Als je weet dat hun gedachtengoed leidde tot de bloedige terreur van Ayman al-Zawahiri en Osama bin Laden, is wel duidelijk dat het predicaat ‘hervormer' een eufemisme is.

In een artikel over zijn grootvader op zijn website, vertelt Ramadan dat Al-Banna eens 's avonds laat aan een vriend vroeg of hij al sliep. Hij wilde er zeker van zijn dat niemand hem zag als hij ging bidden, want hij wilde het voor God doen en niet voor de mensen.

Voorbeeldig
Volgens Ramadan is dit het bewijs van zijn grootvaders ‘voorbeeldig geloof, diepe spiritualiteit, persoonlijke discipline en vriendelijke omgang met zijn medemensen'.

Tariq Ramadan zal zijn grootvaders haat- en geweldpreken nooit zo herhalen, maar in zijn beoordeling van zijn grootvader doet hij alsof ze nooit zijn afgestoken.

In Five Tracts omschreef Al-Banna de jihad als het ‘afslachten van de ongelovigen', maar volgens Ramadan zou het zijn opa gaan om ‘een leven voor God, met God, om de verandering van het hart'.

Opofferen
Met deze bijzondere weergave van zijn grootvaders ideeën blijkt Ramadan een maar-zegger. Hassan al-Banna predikte haat en geweld tegen iedereen die zijn Utopia in de weg stond. De echo van zijn woorden hebben we gehoord in de explosies op 9/11, in Londen, Madrid, Egypte, Irak, Afghanistan. Maar voor zijn kleinzoon Tariq Ramadan was Al-Banna een voorbeeldige gelovige die ‘zijn leven voor God opofferde'.

Verschrikkelijk
De linkse maar-zeggers hielden de linkse RAF-terreur in stand. Nu zijn het de islamitische maar-zeggers die het islamitische extremisme in stand houden door ‘maar' te zeggen waar een punt hoort te staan.

Het komt nu aan op weldenkende mensen als Tariq Ramadan om de theologische erfenis van zijn grootvader eerlijk onder ogen te zien en te zeggen dat die verschrikkelijk is. Punt.

Gert-Jan Segers werkte tussen 2000 en 2007 in Egypte en is momenteel directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.

Bron: Volkskrant, 15 april 2009

Congresverslag: WI ChristenUnie kiest eigen positie in Islamdebat

Wed, 15 Apr 2009 15:41:47 +0200

Hoe krijgt Nederland een politiek zinvolle inzet tussen het eenzijdig gewelddadige islambeeld dat Wilders met Fitna oprakelt of de angst voor inbreng van welke religie ook, en het even eenzijdige na�eve relativisme dat doet alsof alles even welkom, waar en goed is? Het Voorjaarscongres van het WI vormde zaterdag 4 april de aftrap van een Islamdebat binnen en vanuit de ChristenUnie.

Amersfoort, zaterdag 4 april 2009, verslag van Rob Nijhoff

Volgens Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, heeft de islam, anders dan bijvoorbeeld het hindoeïsme, historisch gezien nadrukkelijk een anti-christelijk karakter. Maar juist de ChristenUnie snapt dat niemand eigen geloofsovertuigingen buitenshuis af kan leggen - of dat zou moeten. Liberalen zien godsdienst als privé-hobby, en Wilders heeft niets positiefs te bieden. Wat biedt de ChristenUnie?

Tot nu toe bleef Nederland in het aanspreken van nieuwkomers steken op het niveau van ‘behaviour' (1): wat is pinnen? en zo. En ja, waar nieuwkomers zich niet willen gedragen is repressie nodig. Maar vooral op de diepere niveaus van ‘believing' (2) en ‘belonging' (3) is werk aan de winkel: (2) Rondom een aantal gedeelde fundamentele waarden moet de samenleving als een ‘verbond' gaan functioneren (zodat niet alleen - liberale of islamitische - individuen op een soort contractbasis profiteren of meedoen zolang dat voor zichzelf voordelen biedt). (3) Hoe zorgen we dat nieuwkomers zich thuis voelen? Durven christenen moslims een maaltijd voor te zetten?

Kennedy: waarom zou Nederland alle lasten bij de nieuwkomers leggen?

Die vraag sloot aan bij James Kennedy: die vergeleek elementen uit de Nederlandse cultuurgeschiedenis (nauwelijks een publieke rol van religie, goed georganiseerde zuilen) met onder ander de VS. ‘Integration' was daar ook een trefwoord, maar in de jaren '60 betrof dat bijvoorbeeld de vaag of blanke scholen voldoende in staat waren om gekleurde medelanders mee te laten doen. Ook van het gastland werd dus inspanning verwacht. Op dat kruispunt staat Nederland nu. Voor het eerst is Nederland geen land meer van allerlei minderheden, maar is er een seculiere meerderheid. En we moeten omgaan met nieuwe religieuze minderheden, onder meer 900.000 moslims en 1.350.00 christen-migranten.

Fatima Elatik is ook niet altijd gelukkig met Ahmed Marcouch

Fatima Elatik vertelde hoe ze in het leven staat als stadsdeelvoorzitter. Waarom wond Nederland zich zo op over haar vierkante meter hoofddoek? Zij baalt van de beeldvorming, gekaapt door een "gestoorde Mohammed B en puber Samir A", en sluit zelf gewoon homohuwelijken, trots op de Nederlandse vrijheden van geweten en meningsuiting. Nederland is het meest barmhartige land ter wereld dat ik ken! Marokko niet, al noemt elke soera in de Koran Allah de barmhartige. Ze is overtuigd moslim, maar waarom wil collega Marcouch, de ‘sherrif van Slotervaart'subsidie om hier een of andere "radicale idioot" uit te nodigen? Verbondenheid is haar kernwoord, en met een VVD-collega had ze een paar jaar geleden op een EO-jongeren mee staan swingen en zelfs bidden. En ook met het openingsgebed van dominee Marten de Vries, had zij kunnen meebidden. God als Schepper verbindt christenen en moslims toch? Met alle mensen voelt Elatik zich verbonden als geschapen door God, ook al delen ongelovigen die kijk niet.

Bart Jan Spruijt neemt afstand van zondig verleden

Politiek columnist Bart Jan Spruijt ging deze ‘oecumene van het hart' te ver: die oecumene bestaat, maar niet tussen verschillende religies. Fatima's God is niet zijn God. Maar Nederland moet uit de impasse van fel voor of tegen, en het manifest NL2023 van een groep Marokkaanse jongeren stemt hem hoopvol. Deze aimabele "Spruijt 3.0" - zoals een bezoeker hem typeerde - noemt zijn flirt met Wilders rond 2005 nu "zijn zondige periode". Ook voor een tweepartijenstelsel pleit hij niet meer: bij dat pleidooi dacht hij dat in Nederland diverse levensbeschouwingen zich wel achter eenzelfde politieke lijn zouden scharen. Nee dus. Wel pleit hij voor ‘constitutioneel patriottisme': wie gebruik wil maken van de Nederlandse grondwet en vrijheden, moet die vrijheden anderen ook gunnen en blijven gunnen, en begrijpen dat onder een papieren grondwet diepere waarden liggen.

Remco Oosterhoff: als Israël Gaza invalt, rennen jongeren die nooit een moskee van binnen zien, rellend door de Lijnbaan met islamitische leuzen

Remco Oosterhoff kent de problematiek vanuit zijn Rotterdamse ervaring als raadslid, maar wil de probleemvelden wel onderscheiden: de kwesties raken de rol van religie in de samenleving, de houding van christenen tegenover de islam en wat dat politiek betekent, en de ontwikkeling van de samenleving naar een ‘verbondssamenleving'. Vooral de politieke kant boeit hem: als Israël Gaza invalt, rennen jongeren die nooit een moskee van binnen zien, rellend door de Lijnbaan met islamitische leuzen.

Cees Rentier van Evangelie & Moslims daarentegen benadrukte in zijn reactie op Segers juist de eigen rol van de kerken en het middenveld. Laat de politiek daar het debat ruimte gunnen, en niet teveel zelf zich ermee bemoeien. Een boerka-verbod is nergens voor nodig. Dat de islam dezelfde rechten heeft als andere overtuigingen, OK, maar waarom zou je historische voorrechten zoals christelijke feestdagen automatisch ook naar anderen vertalen? Misschien moeten christenen eerder iets opgeven, zoals klokgelui.

Segers: deze Nederlandse moslim zit twee stoelen af van een gevluchte Egyptische christin

Een Nederlandse moslim in de zaal (‘Niet alleen immigranten zijn moslims') vraagt tegen het einde waarom hij ChristenUnie zou stemmen? Gert-Jan Segers wijst op een dame die twee stoelen van hem vandaan zit: "Jij mag hier uitkomen voor je geloof en zeggen wat je wilt, zij is hier naar Nederland gevlucht vanuit Egypte: toen ze daar christen werd, was ze haar leven niet meer zeker. Voor deze vrijheden in Nederland vecht de ChristenUnie, inclusief de vrijheid om je religie publiek handen en voeten te geven."

Meer informatie over het Islamdebat: http://wi.christenunie.nl/islam

De gedichten van congresdichter Rien van den Berg

Mon, 06 Apr 2009 14:39:54 +0200

Hoe verluchtig je een congres over een belangrijke en serieus thema? Met humoristisch en scherpzinnige gedichten, actueel en ter plekke geschreven. Congresdichter Rien van den Berg trakteerde de 130 aanwezigen afgelopen zaterdag op vier gedichten van dat soort, tijdens het Islamcongres van het Wetenschappelijk Instituut.

Mijn zoon

Mijn zoon is moslim want ik ben zijn vader niet.
Ik zorg voor hem namens de man die hem verwekte
en die is moslim en hij vraagt als hij mij ziet of ik zijn zoon
besnijden wil. Een nauwelijks bedekte eis, haast een bevel.

Toch wil ik wel. Als het jong - wat voor de hand ligt - later
het geloof vindt van zijn vader, dan mag geen pijn een drempel zijn.
Maar jeugdzorg weigert kil. ‘Besnijdenis verminkt een kind,
en als hij straks per se geloven wil, brengt hij zijn offers maar.'

De kamer ligt vol lego en wij liggen in het midden. Hij maakt
zorgvuldig na wat ik hem heb geleerd. Zo bouwt mijn zoon zijn huis.
Maar vaak is hij een kleine, boze man die mij trotseert, doet hij mij aan
wat hem is aangedaan. Hij weet dat ik besta uit bloed en nagels.

Mijn zoon en ik delen het leven. Dit is vertrouwd: ik breng mijn zoon
naar bed. Ik poets zijn tandjes hagelwit en trek hem de pyjama
met het varken aan. Hij kruipt tegen me aan en vouwt zijn handjes.
Even is alles goed. Ik aai zijn zwarte stekeltjes en leer hem bidden.

Mijn land

Als religie in uw ogen nog een splijtzwam is, een steen waarmee je gooien kunt,
niet bouwen, dan hebt u een probleem, zegt Kennedy. Dan schort er iets
aan uw vermogen tot verbeelding. Maar Nederland, mijn land kan echt niet omgaan met
de huizen van gebed. Vind ik dan eindelijk de diepste grond voor mijn verveling?

Dan is daar de islam. De wat? Wat is dat dan? Is dat dan een systeem? Als dat zo is
is het te kapen. Door Wilders en door Segers, door Kennedy en Spruyt. Te kapen
door een gestoorde moordenaar uit eigen kring. Of is de islam mensen. Die iets
geloven. Maar mag je dan ineens echt niets meer zeggen? Dwingt de hoofddoek

een monddoek af? Die hoofddoek, christelijk symbool door moslims opgepakt,
die remt ook mij, ik kom daar zo nog op. Wij zijn verdeeld, medestanders, tegenstanders
buren worden weer overzijden. Er is een historicus die ook een ziener is. Ik hoor
hem zeggen van een vriend: ik mag hem graag - ik heb hem graag gemogen.

Hoe je ook praat of draait; de islam is in ons kikkerland een aardbever. Voor wie zijn wij
het bangst? Duurt eerlijk wel het langst? Maar angst, geliefden, angst is een verraadgever.
Ik hoor de ziener spreken van een politiek van vertedering. Hij vindt dat niks, als bottom-line,
en dat ben ik met hem eens. Maar als vertrekpunt, Bart Jan, als vertrekpunt dan? Vertedering...

Ik wou dat ik een kind was en zomaar voelen kon, aan het mooie zwarte haar van Fatima Elatik.

Mijn dorp

Er is iets wat ik u nog niet heb uitgelegd. Het kan wel kort: ik kom van Urk.
Een dorp dat eigenlijk een eiland is, nog steeds. En wij zijn buffels. Kijk maar wat er gebeurt
als iets van buiten dreigt: een atheïst, een moslim, een tv-ploeg. Dan schurken wij
de konten naar elkaar, de hoorns naar buiten. Raak ons niet aan! En wilt u weten

wie wij zijn en wat wij doen en wat wij vinden? Daar kunt u dan naar fluiten. Nu kent u ons systeem. Maar als het een systeem is, kan het anders. Ik woon niet meer op Urk, kijk er van buiten naar.
En soms heb ik kritiek, ben ik een drammer. En ook al kom ik dan van buiten, er wordt wel
geluisterd. En langzaamaan verandert iets. Mijn dorp is niet meer wat het was. Gelukkig. Jammer.

Mijn hart

Er woedt een veenbrand in het hart van Nederland. Het hart van de islam staat tegenover
mijn hart, dat klopt voor God. Maar ik hecht inderdaad geen waarde aan het randschrift op de euro.
Precies op die plek wordt de naam van God het meest misbruikt. Ik sta dan liever langs de lijn.
Maar een goeie scheids, Rentier, loopt in het midden - en laat daar waar hij kan de elftallen begaan.

Die mooie Fatima. Ze bood mij in de pauze aan haar hoofddoek af te doen.
En ik mocht voelen. Maar dat kon ik niet doen. Haar hart zei haar die doek te dragen,
mijn hart zegt mij: laat haar. Of: laat dat haar. Maar ik ga straks naar huis. Ik ga de paardrijwedstrijd
van mijn dochter volgen. En ondertussen woel ik met heel mijn hart mijn zoontje door zijn haar.

Enfin:
Mijn hart klopt inderdaad van wat het diep gelooft.
Maar ook voor wat het aan dit joch en aan zijn vader heeft beloofd.

Rien van den Berg

Trouw: ChristenUnie zoekt verbond

Mon, 06 Apr 2009 16:36:21 +0200

Zeven jaar woonde Gert-Jan Segers in Egypte, daarna in de VS. Bij terugkeer werd hij directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Het viel hem op hoe weinig er in de partij gediscussieerd wordt over de islam en moslims in Nederland. Daarom organiseert hij vandaag hierover een eerste congres.

Door Cees van der Laan

Bijna zeven jaar lang hoorde Gert-Jan Segers in Caïro vijf keer per dag de eeuwenoude oproep het hoofd naar Mekka te buigen. In deze miljoenenstad is de islam alom aanwezig, in de straat, in de cultuur en in het bestuur.

Tot 2007 was Segers hier coördinator van een christelijk studie- en toerustingscentrum. „Als mensen zich in Egypte bekeren tot het christendom nemen ze grote persoonlijke risico's. Ze moeten soms vrezen voor hun leven, ze worden vaak door hun familieleden bedreigd. Pas heeft een ex-moslim in een rechtszaak gevraagd om als christen te worden geregistreerd, maar dat was onmogelijk. Terugkijkend had ik grote bewondering voor deze mensen. Het vergt veel moed uit de islam te stappen."

Segers wil met dit voorbeeld aangeven dat de huidige islam een groot probleem heeft met godsdienstvrijheid. En hij wil er ook nog wel een ander oordeel aan toevoegen. „Elk jaar maakt de mensenrechtenorganisatie Freedom House een overzicht van de persoonlijke en politieke vrijheden, daarin worden islamitische landen als 'gedeeltelijk vrij' of zelfs 'onvrij' aangemerkt. Dat zijn pijnlijke gegevens. Laten we daar eerlijk over zijn."

Heeft u in die zeven jaar niet meer begrip gekregen voor de islam?
„Niet voor de islam, wel voor moslims. In persoonlijke zin ben ik dichter bij moslims gekomen. Egypte is een gastvrij land, je hebt snel contact met mensen en je kunt met veel mensen over God praten. Een orthodox gelovige taxichauffeur kon zomaar zijn auto stil zetten om alle tijd te nemen voor een goed gesprek. Maar over de uitwerking van de islam in cultuur en samenleving ben ik niet positiever geworden."

Na Caïro verhuisde Segers naar de Johns Hopkins-universiteit in de Verenigde Staten, waar hij zich aan de school voor internationale betrekkingen verder specialiseerde in de islam en het Midden-Oosten. Van daaruit werd hij directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Het viel hem snel op dat er in de partij weinig werd gediscussieerd over de islam en moslims in Nederland en hoe de ChristenUnie zich dient te verhouden tot deze religie en haar volgelingen. „Mijn doel is om het islamdebat in de partij vlot te trekken en te stimuleren. Dat is ook niet onlogisch om dat van mij te verwachten, gezien mijn achtergrond."

Waarom zou u dat debat willen stimuleren binnen de ChristenUnie? Uw opvattingen zijn duidelijk: de islam is een onverdraagzame religie.
„Heel eenvoudig. Er leven hier rond de 850.000 moslims die hier niet meer weggaan. Dat zullen de autochtone Nederlanders moeten accepteren. We moeten nadenken over de vraag hoe zij hier kunnen integreren. De situatie rond de integratie van moslims is ernstig. Die verloopt niet goed. We zullen dus na moeten denken, ook als ChristenUnie, hoe we die integratie het beste kunnen bevorderen en wat we voor elkaar kunnen betekenen. Dat antwoord moeten we niet alleen maar overlaten aan geseculariseerde liberalen of sociaal-democraten. Hun antwoord komt er vaak op neer dat de integratie pas geslaagd is als de secularisatie van moslims is voltooid. Dat is in ieder geval niet ons antwoord en is ook tot mislukken gedoemd. Je kunt van niemand vragen zijn diepste overtuigingen af te leggen om mee te kunnen doen aan de samenleving. Een liberaal doet dat zelf ook niet."

Om die vraag te kunnen beantwoorden kijkt Segers terug naar het verleden van zowel christendom als islam.
„Die geschiedenis van de relatie tussen beide religies is zeer problematisch. Christenen en moslims hebben elkaar vaak bestreden. Niet onlogisch als je bedenkt dat in het hart van de islam de ontkenning van het hart van het christendom zit: namelijk dat Jezus de zoon van God is en aan het kruis voor onze zonden stierf. Maar ook de relatie met andere beschavingen is problematisch. Samuel Huntington schrijft in zijn boek 'The Clash of Civilizations' dat de islamitische beschaving bloedige grenzen heeft. Dat klopt."

„Het tweede punt is dat joden en christenen in islamitische landen - officieel en officieus - altijd tweederangs burgers geweest. Deze bagage van onvrijheid en ongelijkheid nemen moslimmigranten mee naar ons land als ze zich hier vestigen. En dat brengt spanningen met zich mee. Op basis van de vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid en vrijheid van vereniging, kan iedereen in onze samenleving zijn of haar stem laten gelden. Ook moslims. Maar als je van die vrijheden gebruik maakt om die vrijheid te ondermijnen, dan hebben we een probleem."

Hoe kan de ChristenUnie moslims de hand reiken?
„Door anders naar onze samenleving te gaan kijken. Lang hebben we met elkaar samengeleefd op basis van een contract, waarbij we wat rechten en gunsten uitruilden. Maar we zullen met elkaar een verbond moeten aangaan en dat is een veel diepere samenlevingsband. CU-senator Roel Kuiper schrijft daar mooie dingen over in zijn laatste boek, 'Moreel kapitaal'. In een verbond beloof je elkaar trouw, ondersteuning, geef je elkaar je woord. De meeste migranten zijn op basis van contracten hierheen gekomen. Je kunt een contract afsluiten en nog steeds met je rug naar de samenleving staan. Een contract kun je verbreken. Een verbond gaat een laag dieper: dat betekent dat we een verbintenis met elkaar hebben. We kiezen voor elkaar. er is geen weg meer terug, onvoorwaardelijk. In dat licht moeten moslims, christenen, niet- en andersgelovigen elkaar de hand reiken, op basis van een aantal fundamentele uitgangspunten, zoals religieuze en politieke vrijheden.

Bron: Trouw, zaterdag 4 april 2009

Segers: "Islamvisie verschilt van die van andere partijen" (RD)

Mon, 06 Apr 2009 13:43:49 +0200

De ChristenUnie gaat zich volop in het islamdebat storten. Met het uitbrengen van een diepgravende nota, het organiseren van een congres �n een reeks debatavonden. "We hebben een eigen geluid, verschillend van de seculiere partijen, maar ook van CDA en SGP. Dat willen we laten horen." Een interview met Gert-Jan Segers in het Reformatorisch Dagblad

Lang was de ChristenUnie te stil over de islam, vindt Gert‑Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de partij. En wát er gezegd werd, was niet altijd adequaat. "Eerder is weleens beweerd dat de islam geen probleem was als het om de integratie van moslims gaat, maar dat zou ik nooit voor mijn rekening nemen. Islam doet er volop toe", stelt Segers, die van 2000 tot 2007, uitgezonden door de GZB, als coördinator van een christelijk toerustingscentrum werkzaam was in Egypte. „In dat land ben ik de moslims als mensen meer nabij gekomen, maar over de islam als godsdienst ben ik veel kritischer geworden."

Segers (39), in 2008 aangetreden bij het WI, wil het stilzwijgen van zijn partij doorbreken. En hoe! Aanstaande zaterdag houdt zijn partij een groots opgezet congres in Amersfoort. In juni volgen in drie grote steden debatavonden waar CU‑bewindslieden en spraakmakers van buiten de partij de degens zullen kruisen. Daarna komt van zijn hand de notitie "Voorstel voor vrede. De komst van de islam en de toekomst van Nederland" uit.

Segers is de aangewezen man om dit debat te entameren en te leiden. Vertel hem wat over het Midden‑Oosten. Hij woonde er zeven jaar en dompelde zich in die tijd onder in de islamitische samenleving. Ook een studiejaar in de VS, in 2006/2007, wijdde hij voor een belangrijk deel aan de religie en cultuur van de moslims.

Kortom, u mag nu in ChristenUnie verband uw hobby verder uitbouwen?
„Zo zou ik het niet willen zeggen. Het is waar dat mijn leven zo is geleid dat allerlei puzzelstukjes wonderlijk in elkaar vallen. In mijn huidige functie kan ik eerder opgedane ervaringen uitstekend toepassen. Maar dat wij als ChristenUnie met dit thema aan de slag gaan, heeft als voornaamste reden dat het onderwerp niet alleen complex en weerbarstig is, maar vooral ook belangrijk. Als je ziet hoe diep de culturele en godsdienstige verschillen zijn tussen moslims en autochtone Nederlanders, merk je dat we nog maar aan het begin staan van de integratie. In feite is dit de nieuwe sociale kwestie."

Is dat niet wat overdreven? Moslims maken maar 5 procent van de bevolking uit.
„Dat de partij van Geert Wilders momenteel virtueel de grootste is, zegt veel. Burgers in Nederland maken zich druk om het probleem van de islam. En terecht. Zij voelen intuïtief aan dat in ons land zaken wezenlijk aan het veranderen zijn, dat van de islam een dreiging uitgaat. Bolkestein, Fortuyn en Wilders hebben alledrie aandacht gevraagd voor een reëel probleem. Nu voor het het eerst in de wereldgeschiedenis grote groepen moslims zich begeven hebben buiten de Dar Al‑Islam, confronteert dat henzelf, maar ook de samenlevingen waarin zij terecht kwamen, met ingrijpende vragen."

Welke?„Voor ons is de lastigste hoe we om moeten gaan met een cultuur van onvrijheid, die we zelf in onze eigen gelederen hebben geimporteerd. Binnen de islamitische wereld is er een schrijnend gebrek aan vrijheid en gelijkheid. Dat komt vooral tot uiting op het terrein van godsdienstvrijheid. Bekijk maar eens de kaart van de Stichting Open Doors met betrekking tot christenvervolgingen. Die kaart valt ruwweg samen met de islamitische wereld. Zeker, hier en daar zijn op de wereldkaart communistische restanten waar christenen eveneens zwaar worden vervolgd. Maar verder betreft het toch vooral moslimlanden. "Islam has bloody borders", wordt wel gezegd. En dat moet iedere onbevangen waarnemer bevestigen.
Deze onvrijheid hebben westerse landen nu in huis gehaald. Ook in Nederland worden moslims die zich tot een ander geloof bekeren, zoals Eshan Jami, geintimideerd."

Heeft die onvrijheid met de islam of met de oosterse cultuur te maken?
„Die twee kun je niet van elkaar losmaken, zeker bij de islam niet."

Het probleem zit niet in de grote groep moslims, maar in een kleine groep extremisten, wordt gezegd. „Daar is veel op af te dingen. Onderzoek laat zien dat de groep radicalen, de salafisten, inderdaad niet zo heel groot is. Het gaat misschien om 25.000 radicale moslims, waarvan er slechts enkele tientallen daadwerkelijk gewelddadig worden. Maar dat is niet het enige. Daarom omheen staat een heel grote groep van iets minder radicale geloofsgenoten, die in meerdere of mindere mate stilzwijgende steun verlenen aan de extremisten. Het zijn de "maar..."‑zeggers. "We keuren de aanslagen niet goed, maar..." En achter dat "maar" volgt dan toch een vorm van vergoelijking en begrip.
Vergelijk het met de Rote Armee Fraktion (RAF) die in de jaren zeventig en tachtig dood en verderf zaaide in West‑Duitsland. Hun dreiging duurde zolang er "ja, maar..."‑zeggers waren. Toen de stilzwijgende steun van grotere groepen Duitsers wegviel, werd ook de RAF irrelevant."
Ook Tariq Ramadan, gasthoogleraar aan de Erasmus‑universiteit is zo'n "maar..."‑zegger. Officieel neemt hij afstand van het islamitisch terrorisme. Tegelijk zie je dat hij in de beoordeling van zijn bekende grootvader, Hassan Al‑Banna, die de Jihad predikte en in praktijk bracht, geen afstand neemt en diens gedrag en ideeën vergoelijkt."

Wat kun je daar als overheid tegen doen? Iets stilzwijgend steunen, is geen strafbaar feit.
„Als we in ons land tot een vreedzaam samenleven willen komen, kunnen we er geen genoegen mee nemen dat grote groepen moslims een belangrijk deel van onze waarden niet delen en eigenlijk met een rug naar onze samenleving staan. Eén ding weet ik zeker: Wilders' oplossing is geen oplossing. In feite straalt hij uit:het zal nooit wat worden met de islam. Deze mensen kunnen maar beter vertrekken. Maar dat is geen reëele optie. We zullen om te beginnen moeten accepteren dat die mensen hier nu eenmaal zijn. Op dit punt moeten we de knop echt omzetten: de meeste Marokkanen en Turken gaan hier niet meer weg.¶
Sommige partijen denken dat we van het probleem af zijn als we komen tot een volstrekt seculier publiek terrein. Pechtolds D66 is op dit punt wat aan het bijdraaien, maar partijen als PVV en VVD geloven nog voluit in het Franse model. Maar dat is evenmin de oplossing. In bepaalde Arabische landen heeft een vergelijkbare inzet eerder tot meer dan tot minder fundamentalisme geleid. Wie de staat en het publieke terrein wil vrijwaren van religieuze uitingen, zorgt ervoor dat utopische idealen nooit worden getest in de barre werkelijkheid van een landsbestuur. Bovendien vraagt die aanpak van gelovigen te doen wat secularisten niet hoeven, namelijk hun diepste overtuiging op het nachtkastje laten liggen. De inzet van mijn partij is daarom om voluit ruimte te laten voor uitingen van religie in het publieke domein."

Hoofddoekjes, geen handen schudden, burka's; moet allemaal kunnen?
„Nee, er zijn wel grenzen aan. Een advocaat die niet opstaat in de rechtszaal, minacht het recht en dat kunnen we niet tolereren. En ik ben persoonlijk voor een burkaverbod. Het hindert in de sociale omgang. Er moet veel vrijheid zijn in hoe mensen zich kleden, maar bepaalde grenzen bewaken we wel. Naakloperij tolereren we niet. Volledige bedekking ook niet."

Gebedsomroepen? De zondag als feestdag?
„Alsjeblieft niet vijf keer per dag een gebedsomroep door dorp of stad laten schallen. (..) En de zondag moet gewoon de zondag blijven. Anders zou je afstappen van een collectieve rustdag. Dat zou een groot gemis zijn. Moslims en christenen hebben dezelfde rechten, maar er zijn in dit land wel bepaalde christelijke historische voorrechten. Wij geven moslims al zoveel rechten die christenen in islamitische landen niet hebben. Het christendom heeft in Egypte 2000 jaar oude papieren en nu pas is, met veel pijn en moeite, Kerst een officiele feestdag geworden."

Terug naar de hoofdvraag: hoe krijgen we moslims zover dat ze werkelijk een geintegreerd onderdeel uitmaken van onze samenleving?
„Daarvoor zullen we een minimum aan kernwaarden moeten formuleren, waar mensen zich open in kunnen voegen. In mijn nog uit te brengen studie noem ik er enkele: godsdienstvrijheid, wat mij betreft de moeder van alle vrijheiden, gelijkwaardigheid van mensen, ook mannen en vrouwen, tolerantie en onderling vertrouwen.
Echte integratie moet op meerdere niveau's plaatvinden. Het gaat om behaving, believing, belonging. Gedrag is belangrijk, zeker. Mensen moeten zich in hun gedragingen voegen naar de normen van de rechtsstaat. Wie polygamie wil, zich verzet tegen onze democratische rechtsstaat, haatzaait en radicale websites opzet, heeft hier geen toekomst. Het kan niet zo zijn dat mensen vrijheid alleen maar gebruiken om deze vrijheid om zeep te helpen.
Maar bij integratie gaat het om meer dan uiterlijk gedrag. Het gaat ook om waar je in gelooft, waar je bij wilt horen. Mensen als Ella Vogelaar focusten sterk op gedrag. Als het op die en die parameters, scholing, werkgelegenheid en dergelijke, maar goed gaat, dan komt de rest ook wel. Maar zo simpel is het niet.
Werkelijke integratie vindt slechts plaats als mensen zich een bepaald minimum aan basiswaarden van dit land eigen maken. Ik sprak pas met Fatima Elatik, PvdA‑wethouder in Amsterdam. Zij was met haar moeder in Marokko geweest. Het viel die vrouw op hoeveel armen en bedelaars daar waren, mensen waar niemand naar omzag. "Wat is Nederland toch een barmhartig land", was haar reactie. "Zelfs als je alle kansen verspeeld hebt, helpen ze je nog." Kijk, bij zo iemand ontstaat iets van verinnerlijking van onze waarden."
Maar dat kan een overheid toch niet afdwingen?
„Hier stuit je inderdaad op de principiële beperktheid van de politiek; het kan alleen in de weg van debatteren en overtuigen. Je kunt het niet in iemands hoofd rammen. Waar het vooral op aankomt, is mensen uitdagen tot het debat. Die verandering van denken, is een lange weg. 1300 jaar onvrijheid kun je niet zomaar veranderen. Maar we zullen het moeten proberen. Er is geen andere weg.¶
En uiteindelijk zullen moslims zelf in het reine moeten komen met de westerse vrijheden en de Koran. Wij gaan niet over de interpretatie van hun geloof."

Waarin verschilt uw inzet van die van andere partijen? Iederéén heeft het over kernwaarden.
„Over het verschil met de seculiere partijen sprak ik al. Maar ook het CDA staat heel anders in dit vraagstuk als wij. In die partij is weinig besef van de fundamentele kloof tussen christendom en islam. Er is een groot onderscheid tussen de islam en het christendom. De eerste benadrukt dat de soevereiniteit van God zich manifesteert in de maatschappelijke superioriteit van de islam. De toewijding aan Jezus en Zijn koninkrijk leidt daarentegen onvermijdelijk tot een gereserveerde houding ten aanzien van elk aards koninkrijk.
In het CDA ziet men de drie Abrahamitische godsdiensten vaak als in essentie gelijk. Maar dan haal je het hart weg uit het evangelie. Islam en christendom staan theologisch gezien lijnrecht tegenover elkaar. Dat moet je niet verdoezelen. Ten diepste ligt tussen deze twee religies de waarheidsvraag op tafel: Wie is God?
Daar komt bij dat het CDA moslims in eigen gelederen heeft. Dat maakt het voor hen moeilijk kritisch te zijn over de islam.
Met de SGP is het verschil ook groot. Die partij probeert, althans op papier, het theocratisch beginsel overeind te houden en is onduidelijk over godsdienstvrijheid. Zeker, ik ken SGP'ers als vreedzame en vriendelijke burgers. Vergelijkingen met de Taliban zijn daarom volstrekt ongepast. Maar wat hun overheidsvisie betreft -het hoge woord moet er nu maar uit- zie ik wel overeenkomsten met de salafisten. In de visie van de SGP en van de salafisten moet de overheid een bepaalde geloofsopvattting bevorderen en valse godsdiensten de pas afsnijden. Dan vraag je van de overheid om kruid en onkruid van elkaar te scheiden, terwijl Jezus zei dat het samen opgroeit en God het oordeel zal vellen. Je overvraagt dus de overheid."

Leidt de insteek van de ChristenUnie -absolute godsdienstvrijheid- er niet toe dat de overheid geen enkel verweer meer heeft tegen het oprukken van moskeeën?
„Hier stuit je inderdaad op de grenzen van de overheidstaak. Maar wat nu zo mooi is: het overleven van het christendom hangt niet af van de komst van moslims naar Nederland of van een eventueel einde van de Westerse beschaving. De kerk heeft het einde van Rome overleefd en zal ook een mogelijk einde van onze huidige cultuur overleven.
Zeker, wij strijden tegen verkeerde elementen in de islam. Maar niet alsof alles hiervan afhangt. Het zou heel jammer zijn als de zondag als collectieve rustdag verdwijnt. Maar ons geloof staat of valt er niet mee. Wilders strijdt voor Nederland met de inzet van zijn leven. Christenen zetten zich in voor hun land zonder dat hun leven ervan afhangt."

Bron: Reformatorisch Dagblad

Islam en westerse waarden gaan moeilijk samen

Thu, 02 Apr 2009 16:37:42 +0200

Hoe bedreigend is de islam voor Nederland? Directeur Gert-Jan Segers van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie woonde zeven jaar in Egypte. Zijn conclusie: de islam en westerse waarden gaan moeilijk samen. In het EO-radio 1 programma 'Dit is de Dag' praat hij over die stelling door. Zaterdag 4 april organiseert het WI een congres over hetzelfde thema.

Luister hier: http://www.eo.nl/programma/ditisdedag/2008-2009/page/-/episode.esp;jsessionid=7E0EB671FF8B616CFCDD126A785A1320.mmbase01?broadcast=10130020